وزارت جنگ آمریکا برنامه تازهای را برای توسعه نسل جدیدی از موشکهای رهگیر ضدبالستیک با قیمت بسیار پایینتر از نمونههای فعلی آغاز کرده است؛ برنامهای که به گفته مقامهای پنتاگون، قرار است الگوی پرهزینه و محدود دفاع موشکی این کشور را به سمت تولید انبوه و ارزان تغییر دهد.
به گزارش تابناک به نقل از فارس، در قالب این طرح، قراردادی به ارزش نزدیک به ۱۱ میلیون دلار میان این وزارتخانه و شرکت موشکی «ایکسبو سیستمز» (X-Bow Systems) مستقر در ایالت نیومکزیکو امضا شده است. هدف این قرارداد، طراحی و توسعه یک رهگیر کمهزینه است که قیمت هر فروند آن از ۷۵۰ هزار دلار فراتر نرود؛ رقمی که تنها حدود یکپنجم بهای موشکهای پیشرفته سامانه پاتریوت محسوب میشود.
طرح «رهگیر کمهزینه» و تغییر فلسفه دفاع موشکی
این پروژه ذیل برنامهای با عنوان «رهگیر کمهزینه» (Low-Cost Interceptor) و زیر نظر آژانس دفاع موشکی آمریکا (MDA) اجرا میشود. بر اساس اعلام این آژانس، رویکرد جدید بر طراحی ماژولار، استفاده از فناوریهای تولید نوین و بازنگری در تمام اجزای پرهزینه یک رهگیر استوار است تا قیمت تمامشده هر بخش تا حد ممکن کاهش یابد.
مأموریت اصلی این رهگیرها، مقابله با تهدیدات ناشی از موشکهای بالستیک و همچنین پرتابههای هایپرسونیک عنوان شده؛ تهدیداتی که به دلیل سرعت بالا، مانورپذیری و هزینه رهگیری سنگین، سامانههای سنتی را با چالش جدی مواجه کردهاند.
آژانس دفاع موشکی آمریکا تأکید کرده که در این پروژه، هیچ قطعهای از بررسی برای کاهش هزینه مصون نیست؛ از موتور و بدنه گرفته تا سامانه هدایت و کلاهک. به گفته این نهاد، هدف نهایی، دستیابی به رهگیری است که هم ارزان باشد و هم به سرعت و در تیراژ بالا قابل تولید باشد.
انبارهای خالی پس از جنگ؛ زنگ خطر برای پنتاگون
اهمیت این برنامه پس از درگیریهای اخیر و بهویژه جنگ با ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است. بر اساس گزارش منتشر شده، مصرف گسترده مهمات دفاع موشکی در جریان این جنگ، ذخایر راهبردی آمریکا را به سطح نگرانکنندهای رسانده است؛ بهطوری که موجودی موشکهای رهگیر پاتریوت به کمتر از هزار فروند و ذخیره موشکهای سامانه تاد (THAAD) به حدود ۲۵۰ فروند کاهش یافته است.
این در حالی است که هر فروند موشک پاتریوت حدود ۳.۹ میلیون دلار قیمت دارد و زنجیره تولید آن تنها در اختیار تعداد محدودی از شرکتهای دارای مجوز است. فرآیندی که به دلیل پیچیدگی فناوری و محدودیت ظرفیت تولید، ممکن است تکمیل یک سفارش جدید را ماهها و حتی سالها به تأخیر بیندازد.
وزارت دفاع آمریکا در توضیح قرارداد جدید اعلام کرده که یکی از اهداف کلیدی آن، افزایش ظرفیت صنعتی تولید موتورهای راکتی سوخت جامد در داخل کشور است. موتورهایی که قلب تپنده هر رهگیر محسوب میشوند و گلوگاه اصلی تولید انبوه به شمار میروند.
فناوری چاپ سهبعدی برای موتور ارزان
شرکت X-Bow Systems که به عنوان مجری این طرح انتخاب شده، در حوزه موتورهای راکتی و سوخت جامد با فناوری چاپ پیشرفته و تولید کاملاً داخلی فعالیت میکند. قرار است این شرکت با استفاده از بودجه مرحله دوم پروژه، توسعه موتور جدید خود را ادامه دهد و نخستین آزمایش پروازی آن را به انجام برساند.
جیسون هاندلی، مدیرعامل X-Bow، با اشاره به ناکارآمدی زیرساختهای سنتی گفته است: «آمریکا نمیتواند با تکیه بر زیرساخت تولیدکنندگان قدیمی، با تهدیدات جدید و پرتعداد مقابله کند. فناوریهای نوین تولید این امکان را فراهم میکند که رهگیرها و موتورهای راکتی را بسیار سریعتر و با هزینهای به مراتب کمتر بسازیم.»
به گفته او، بومیسازی زنجیره تأمین و استفاده از روشهای تولید افزوده، علاوه بر کاهش قیمت، وابستگی به تأمینکنندگان خارجی و زمان انتظار برای قطعات را نیز به حداقل میرساند.
رقابت داخلی؛ نیروی هوایی به دنبال موشک نیم میلیون دلاری
برنامه آژانس دفاع موشکی تنها بخش از پازل تغییر راهبرد واشنگتن نیست. همزمان، نیروی هوایی آمریکا نیز پروژهای جداگانه را برای توسعه یک موشک دفاعی با بهای کمتر از ۵۰۰ هزار دلار دنبال میکند؛ موشکی که هدفگذاری شده در مقیاس هزاران فروند در سال تولید شود.
این رویکرد نشان میدهد پنتاگون به این نتیجه رسیده که در نبردهای آینده، تعداد و سرعت جایگزینی مهمات به اندازه دقت و برد آن اهمیت دارد. در برابر رگبار موشکها و پهپادهای ارزان دشمن، استفاده از رهگیرهای چند میلیون دلاری از نظر اقتصادی و لجستیکی توجیهپذیر نیست.
متحدان آمریکا هم به سراغ رهگیر ارزان رفتند
وابستگی به ذخایر پاتریوت و افزایش سرسامآور هزینههای دفاع موشکی، متحدان آمریکا را نیز به تکاپو انداخته است. اوکراین و چند کشور اروپایی به دلیل مصرف بالا و نیاز فوری به تقویت پدافند هوایی، طرحهای متعددی را برای تولید رهگیرهای ارزانقیمت کلید زدهاند.
یکی از مهمترین این طرحها، ابتکار «فریا» (Freyja) با مشارکت ۹ کشور اروپایی است که هدف آن ساخت رهگیری با هزینه حدود ۷۰۰ هزار دلار برای هر فروند عنوان شده است. این پروژه تلاش میکند با الگوبرداری از همین ایده تولید ماژولار و ارزان، شکاف میان توان تهاجمی موشکی و توان پدافندی را پر کند.
در کنار آن، شرکت لاکهید مارتین نیز از نسخه جدیدی با نام PAC-3 ACE رونمایی کرده است. به گفته این شرکت، مدل جدید سریعتر تولید میشود و هزینه آن کمتر از نیمی از موشک PAC-3 MSE خواهد بود؛ موشکی که اکنون ستون فقرات سامانه پاتریوت به شمار میرود.
پایان دوران رهگیرهای لوکس؟
مجموع این تحولات تصویری روشن از تغییر پارادایم دفاع موشکی در غرب ترسیم میکند. پس از دههها تمرکز بر رهگیرهای بسیار پیشرفته، گرانقیمت و تولید محدود، آمریکا و متحدانش اکنون به دنبال موشکهایی هستند که شاید از نظر فناوری در لبه مرز نباشند، اما بتوان آنها را به تعداد زیاد، با سرعت بالا و با هزینهای قابل قبول تولید و جایگزین کرد.
کارشناسان معتقدند این تغییر مدل، پاسخی مستقیم به واقعیت میدان نبرد است؛ جایی که مصرف گسترده ذخایر در جنگهای اخیر نشان داد برتری فناوری بدون توان تولید انبوه، در یک درگیری فرسایشی کارایی خود را از دست میدهد. از این رو، پنتاگون میکوشد با ترکیب فناوری چاپ، طراحی ماژولار و زنجیره تأمین داخلی، انبارهای خالی خود را نه با موشکهای لوکس چند میلیون دلاری، بلکه با رهگیرهای ارزان و پرتعداد پر کند.
نظرات (0)