دو انفجار جداگانه در شمال و غرب سوریه طی ساعات اخیر سه کشته بر جای گذاشت؛ حوادثی که بار دیگر ناامنی ناشی از مواد منفجره برجای‌مانده از سال‌ها درگیری را در این کشور یادآوری می‌کند. به گفته منابع محلی، یکی از انفجارها در مرکز شهر حسکه و دیگری در یک کارگاه جمع‌آوری ضایعات در لاذقیه رخ داده و تحقیقات درباره ابعاد هر دو حادثه آغاز شده است.

انفجار در میدان السلام حسکه

خبرگزاری هاوار گزارش داده است که نخستین انفجار در میدان السلام شهر حسکه و در نزدیکی ساختمان دادگستری این شهر به وقوع پیوست. بر اساس این گزارش، انفجار ناشی از یک بمب کارگذاری‌شده بوده و در لحظه وقوع، یک شهروند به همراه کودکی که همراه او بود در محوطه میدان حضور داشتند.

شدت انفجار به حدی بود که هر دو نفر در دم جان باختند. بلافاصله پس از حادثه، نیروهای مسئول و امدادی در محل حاضر شدند، محدوده میدان را مسدود کردند و پیکر قربانیان را منتقل نمودند. منابع محلی تأکید کرده‌اند که بررسی‌های میدانی برای مشخص شدن نوع بمب، نحوه کارگذاری آن و شناسایی عوامل احتمالی دخیل در این اقدام آغاز شده و ابعاد امنیتی حادثه به دقت در دست بررسی است.

میدان السلام از نقاط پرتردد مرکز حسکه محسوب می‌شود و نزدیکی آن به ساختمان دادگستری باعث شده گمانه‌زنی‌هایی درباره انگیزه احتمالی عاملان انفجار مطرح شود؛ هرچند تاکنون هیچ گروه یا فردی مسئولیت این انفجار را بر عهده نگرفته و مقامات رسمی نیز جزئیات بیشتری درباره مظنونان منتشر نکرده‌اند.

انفجار مرگبار در کارگاه ضایعات لاذقیه

حادثه دوم در شهر بندری لاذقیه در غرب سوریه رخ داد؛ جایی که انفجاری ناگهانی در داخل یک واحد جمع‌آوری و تفکیک ضایعات فلزی در محله الرمل جنوبی، جان یک کارگر را گرفت.

به گزارش دیده‌بان حقوق بشر سوریه، فرد جان‌باخته سرگرم کار روزمره خود و جداسازی قطعات فلزی و بقایای جنگی بود. گفته می‌شود او در حال استخراج مس از داخل بقایای موشک‌ها و سایر قطعات فلزی برجای‌مانده از جنگ بوده که انفجاری غافلگیرکننده رخ داده است. این کارگاه به‌طور معمول ضایعات فلزی از جمله پوکه‌ها و بقایای تجهیزات نظامی را جمع‌آوری و تفکیک می‌کند و خطر ناشی از مواد منفجره عمل‌نکرده در آن همواره بالاست.

هنوز به‌طور دقیق مشخص نشده که ماده منفجرشده چه نوع مهماتی بوده و چگونه بدون خنثی‌سازی وارد چرخه تفکیک ضایعات شده است. شاهدان محلی از صدای مهیب انفجار و پراکنده شدن قطعات فلزی در اطراف کارگاه خبر داده‌اند. نیروهای مسئول پس از حادثه محل را ایمن‌سازی کرده و تحقیقات برای تعیین منشأ ماده منفجره و نحوه ورود آن به کارگاه را آغاز کرده‌اند.

تحقیقات درباره منشأ انفجارها

در هر دو حادثه، نهادهای مسئول اعلام کرده‌اند که بررسی‌های فنی و امنیتی برای روشن شدن تمامی زوایای حوادث ادامه دارد. در حسکه تمرکز اصلی بر شناسایی عاملان و انگیزه بمب‌گذاری است، در حالی که در لاذقیه پرسش اصلی به چگونگی ورود مهمات عمل‌نکرده به یک مرکز غیرنظامی و فقدان نظارت کافی بر روند جمع‌آوری ضایعات جنگی بازمی‌گردد.

مقامات محلی از شهروندان خواسته‌اند هرگونه شیء مشکوک یا بقایای جنگی را بدون دستکاری گزارش دهند و از انتقال خودسرانه قطعات فلزی مشکوک به مراکز ضایعاتی خودداری کنند.

خطر پنهان بقایای جنگی در سوریه

سوریه پس از بیش از یک دهه درگیری، به یکی از آلوده‌ترین کشورها به مواد منفجره برجای‌مانده از جنگ، مین‌ها و مهمات عمل‌نکرده تبدیل شده است. بسیاری از این بقایا در مناطق مسکونی، زمین‌های کشاورزی و حتی مراکز جمع‌آوری ضایعات پراکنده‌اند و هر ساله جان شماری از غیرنظامیان، به‌ویژه کارگران بخش بازیافت فلزات و کودکان را می‌گیرند.

نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به کمبود امکانات پاکسازی، نبود آموزش کافی برای کارگران و نبود سازوکار نظارتی مؤثر بر بازار ضایعات فلزی هشدار داده‌اند. حادثه لاذقیه نمونه‌ای از همین خطر پنهان است؛ جایی که تلاش برای استخراج فلزات گران‌بها از داخل بقایای موشک‌ها، بدون تجهیزات خنثی‌سازی و آموزش تخصصی، به بهای جان یک کارگر تمام شد.

کارشناسان تأکید می‌کنند تا زمانی که روند جمع‌آوری و امحای اصولی بقایای جنگی با نظارت دقیق و حمایت بین‌المللی تسریع نشود، تکرار چنین حوادثی در شهرهای مختلف سوریه دور از انتظار نخواهد بود.