وزارت امور خارجه چین بار دیگر بر راهحل سیاسی برای پرونده تنشآلود میان تهران و واشنگتن تأکید کرد و هشدار داد که تشدید فشارهای اقتصادی و تحریمهای یکجانبه، تنها بر پیچیدگی بحران میافزاید. پکن میگوید در شرایطی که تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران اعلام شده، تنها گفتوگوی مستقیم و دیپلماسی میتواند راهی عملی برای خروج از وضعیت فعلی باشد.
تأکید پکن بر دیپلماسی در برابر تحریمهای یکجانبه
«لین جیان»، سخنگوی وزارت امور خارجه چین روز جمعه در نشست خبری هفتگی خود در پکن، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره آخرین تحولات مربوط به ایران گفت: «گفتوگو و مذاکره تنها راه عملی برای خروج از این وضعیت است.»
او با اشاره به موضع ثابت کشورش در قبال تحریمها افزود: «چین با تحریمهای غیرقانونی و یکجانبه مخالف است و موضع ما در این زمینه ثابت، روشن و مشخص است.» به گفته لین جیان، پکن همواره معتقد بوده که توسل به ابزار تحریم و فشار حداکثری، نهتنها به حل اختلافات هستهای و امنیتی کمک نمیکند، بلکه مسیر دیپلماسی را مسدود و بیاعتمادی متقابل را عمیقتر میسازد.
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که طی ماههای گذشته، چین بهعنوان یکی از شرکای اصلی اقتصادی ایران و از اعضای باقیمانده در توافق هستهای سال ۲۰۱۵، بارها خواستار احیای مذاکرات و پرهیز از اقدامات یکجانبه از سوی آمریکا شده است. پکن همچنین همکاریهای بانکی و انرژی خود با تهران را در چارچوب آنچه «همکاری مشروع و قانونی» میخواند، ادامه داده و هرگونه تحریم ثانویه علیه شرکتها و نهادهای چینی را فاقد مشروعیت بینالمللی دانسته است.
تهدید ترامپ علیه بانکهای چینی و پاسخ مبهم کاخ سفید
اظهارات سخنگوی دستگاه دیپلماسی چین، تنها یک روز پس از سخنان جنجالی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بیان شد. ترامپ روز پنجشنبه در دفتر بیضی کاخ سفید در پاسخ به این پرسش که آیا دولت او قصد دارد بانکهای چینی را به دلیل مراودات مالی با ایران تحریم کند، پاسخی مبهم اما تهدیدآمیز داد.
او گفت: «چه کسی گفته که من این کار را نمیکنم؟... شما نمیدانید که آیا من این کار را انجام میدهم یا نه. خب، مگر لازم است همه چیز را اعلام کنم؟» این اظهارات بهعنوان چراغ سبزی برای احتمال تشدید فشار بر نهادهای مالی چین تفسیر شده؛ اقدامی که میتواند روابط پرتنش اقتصادی میان واشنگتن و پکن را وارد مرحله تازهای کند.
در همین حال، «کارولین لیویت»، سخنگوی کاخ سفید نیز با تأیید توقف مذاکرات مستقیم با تهران، اعلام کرد که دولت آمریکا در چارچوب طرحی موسوم به «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) به دنبال افزایش فشارهای اقتصادی بر ایران و منزوی کردن این کشور از نظام مالی جهانی است. به گفته او، رئیسجمهور آمریکا همچنان «همه گزینهها را روی میز نگه داشته است.»
توقف مذاکرات و تشدید کارزار فشار اقتصادی
بر اساس گزارشها، گفتوگوهای مستقیم میان ایران و آمریکا که در مقاطعی با میانجیگری کشورهای منطقه و اروپا دنبال میشد، در ماههای اخیر بهطور کامل متوقف مانده است. واشنگتن میگوید تا زمانی که تهران به خواستههای این کشور در حوزه برنامه هستهای و فعالیتهای منطقهای پاسخ ندهد، حاضر به بازگشت به میز مذاکره بدون پیششرط نیست. در مقابل، تهران تأکید دارد که مذاکره تحت فشار و تهدید، نتیجهای جز تکرار تجربه شکستخورده گذشته نخواهد داشت.
کارزار موسوم به «طرد اقتصادی» که کاخ سفید از آن سخن میگوید، در واقع ادامه سیاست فشار حداکثری است؛ سیاستی که بر قطع دسترسی ایران به شبکه بانکی بینالمللی، محدودسازی صادرات نفت و اعمال تحریمهای ثانویه بر شرکای تجاری تهران متمرکز شده است. به ادعای منابع آمریکایی، این کارزار پس از تشدید بیسابقه تنشها میان دو کشور شدت گرفته است؛ تنشی که به گفته باشگاه خبرنگاران جوان، از ۲۸ فوریه با آغاز درگیری مستقیم میان آمریکا و ایران وارد فاز جدیدی شده و تاکنون صدها کشته در ایران و از جمله ۱۸ نظامی آمریکایی برجای گذاشته است.
اگرچه جزئیات این درگیری در رسانههای غربی بهصورت محدود منتشر شده، اما ناظران معتقدند تداوم چنین فضایی، هرگونه روزنه دیپلماتیک را تنگتر کرده و خطر گسترش بحران به سایر حوزههای ژئوپلیتیک از جمله تنگه هرمز و بازار جهانی انرژی را افزایش میدهد.
سایه تنش بر روابط چین و آمریکا و دیپلماسی سران
نکته قابل توجه آن است که این تبادل لفظی و تهدیدهای متقابل، همزمان با برنامهریزی برای تبادل سفر میان سران دو قدرت بزرگ اقتصادی جهان مطرح میشود. بر اساس برنامه اعلامشده، قرار است پس از سفر دونالد ترامپ به پکن در ماه مه، «شی جینپینگ»، رئیسجمهور چین نیز سفر متقابلی به آمریکا داشته باشد.
تحلیلگران در پکن و واشنگتن معتقدند پرونده ایران میتواند به یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای آتی سران دو کشور تبدیل شود. چین که در سالهای اخیر تلاش کرده نقش میانجی در بحرانهای خاورمیانه از جمله توافق احیای روابط ایران و عربستان را ایفا کند، نگران است که تحریم بانکهای چینی، نهتنها همکاریهای مشروع پکن-تهران را هدف قرار دهد، بلکه به بیثباتی بیشتر در زنجیره تأمین انرژی و تجارت جهانی منجر شود.
پکن در ماههای گذشته بارها تأکید کرده که تحریمهای یکجانبه آمریکا فاقد مبنای حقوقی در شورای امنیت سازمان ملل است و اجرای فراسرزمینی قوانین داخلی آمریکا علیه شرکتهای چینی را «قلدری اقتصادی» توصیف کرده است. از نگاه چین، تنها راه برای جلوگیری از تبدیل تنش ایران و آمریکا به بحرانی فراگیر، بازگشت به مسیر مذاکره در چارچوب احترام متقابل و پایبندی به تعهدات بینالمللی است.
در مجموع، پیام پکن روشن است: بدون گفتوگو، نه تحریمها کارساز خواهد بود و نه امنیت منطقه تضمین خواهد شد. اکنون باید دید آیا واشنگتن حاضر است در آستانه دیدار مهم سران دو کشور، از تهدید به تحریم بانکهای چینی عقبنشینی کرده و بار دیگر به دیپلماسی فرصت دهد یا همچنان بر طبل فشار حداکثری خواهد کوبید.
نظرات (0)