بازار جهانی اوراق بدهی شاهد موجی کم‌سابقه از انتشار اوراق قرضه قابل تبدیل بدون بهره است؛ ابزاری که به شرکت‌ها اجازه می‌دهد بدون پرداخت سود دوره‌ای، منابع مالی کلان جذب کنند و در عین حال سرمایه‌گذاران را به چشم‌انداز رشد ارزش سهام خود امیدوار نگه دارند.

بر اساس گزارشی که خبرگزاری مهر به نقل از فایننشال‌تایمز منتشر کرده، داده‌های موسسه Dealogic نشان می‌دهد حجم انتشار این نوع اوراق از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون به ۷۲ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که تنها یک میلیارد دلار با رکورد ۷۳ میلیارد دلاری سال گذشته فاصله دارد و با ادامه روند فعلی، احتمال ثبت رکورد جدید در سال جاری بسیار بالاست.

اوراق قابل تبدیل بدون بهره چیست و چرا محبوب شده؟

اوراق قرضه قابل تبدیل، ترکیبی از ویژگی‌های ابزار بدهی و سهام را در خود دارد. دارنده این اوراق در شرایط مشخص می‌تواند به جای دریافت اصل و سود، اوراق خود را به سهام شرکت ناشر تبدیل کند. در نسخه بدون بهره یا بدون کوپن، شرکت در طول دوره عمر اوراق هیچ سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کند و تامین مالی عملاً بدون هزینه بهره انجام می‌شود.

این ساختار برای دو طرف جذابیت دارد:

  • برای شرکت‌ها: دسترسی به نقدینگی بدون فشار پرداخت سود در دوره‌ای که نرخ‌های بهره همچنان بالاست.
  • برای سرمایه‌گذاران: امکان بهره‌مندی از رشد احتمالی قیمت سهام شرکت، همراه با برخورداری از یک چارچوب بدهی که در مقایسه با خرید مستقیم سهام، ریسک متفاوتی دارد.

رشد سریع ارزش سهام شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، جذابیت این ابزار را دوچندان کرده است؛ زیرا سرمایه‌گذاران حاضرند در ازای چشم‌پوشی از سود ثابت، شانس مشارکت در جهش ارزش سهام این شرکت‌ها را به دست آورند.

ردپای پررنگ هوش مصنوعی در بازار بدهی

فایننشال‌تایمز گزارش داده که موج سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی تنها بازار سهام را متحول نکرده، بلکه الگوی تامین مالی شرکت‌ها را نیز تغییر داده است. شرکت‌هایی مانند ON Semiconductor و Ciena از جمله ناشرانی هستند که در ماه‌های اخیر هر کدام میلیاردها دلار از طریق اوراق قابل تبدیل بدون بهره تامین مالی کرده‌اند.

افزایش نرخ‌های بهره در اقتصادهای بزرگ، بسیاری از شرکت‌ها را به سمت روش‌های کم‌هزینه‌تر سوق داده و اوراق بدون بهره به گزینه‌ای استراتژیک برای حفظ نقدینگی و توسعه پروژه‌های فناوری تبدیل شده است. به ویژه شرکت‌های فناوری که برای توسعه تراشه، مراکز داده و مدل‌های هوش مصنوعی به سرمایه‌گذاری سنگین نیاز دارند، این ابزار را راهی برای تامین مالی بدون افزایش فوری هزینه‌های مالی می‌بینند.

سازوکار «کپ‌کال» برای مهار رقیق‌سازی سهام

یکی از دغدغه‌های اصلی شرکت‌ها هنگام انتشار اوراق قابل تبدیل، خطر رقیق شدن سهام سهامداران فعلی در صورت تبدیل اوراق به سهام است. برای مدیریت این ریسک، در معاملات اخیر به طور گسترده از سازوکار موسوم به «کپ‌کال» (Cap Call) استفاده شده است.

این سازوکار به شرکت اجازه می‌دهد با خرید اختیار معامله سقف‌دار، اثر افزایش قیمت سهام و تبدیل اوراق را تا حدودی خنثی کند و از افت سهم سهامداران کنونی جلوگیری نماید. بر اساس داده‌های Dealogic، از ابتدای سال جاری حدود ۶۸ میلیارد دلار از اوراق منتشرشده با پشتوانه کپ‌کال عرضه شده‌اند؛ رقمی که بالاترین سطح ثبت‌شده تاکنون به شمار می‌رود و نشان‌دهنده بلوغ بیشتر ساختار این معاملات است.

سهم ۴۱ درصدی اوراق بدون بهره از کل بازار

آمارها حاکی از تغییر توازن در بازار اوراق قابل تبدیل است. در حال حاضر اوراق بدون بهره حدود ۴۱ درصد از کل انتشار اوراق قابل تبدیل در جهان را تشکیل می‌دهند؛ سهمی که در سال‌های گذشته به مراتب کمتر بود.

در بازار آمریکا نیز روند مشابهی دیده می‌شود. حجم انتشار اوراق قابل تبدیل در این کشور در حال نزدیک شدن به رکورد ۱۲۰ میلیارد دلاری سال ۲۰۲۵ است؛ رکوردی که در صورت تداوم اشتیاق شرکت‌های فناوری، به زودی جابه‌جا خواهد شد.

چشم‌انداز و چالش‌ها؛ بازدهی بالاتر، شرایط سخت‌تر

با وجود استقبال گسترده، افزایش بازدهی اوراق قرضه در ماه‌های اخیر شرایط را برای برخی ناشران دشوارتر کرده است. وقتی بازدهی عمومی بازار بالا می‌رود، سرمایه‌گذاران برای پذیرش اوراق بدون بهره، شرایط جذاب‌تری مانند قیمت تبدیل پایین‌تر یا تخفیف بیشتر طلب می‌کنند.

کارشناسان معتقدند اگر روند صعودی نرخ بازدهی ادامه یابد، شرکت‌های با اعتبار کمتر ممکن است ناچار شوند برای جذب سرمایه، امتیازهای بیشتری بدهند یا به سراغ ابزارهای ترکیبی بروند. با این حال، تا زمانی که چشم‌انداز رشد سهام هوش مصنوعی مثبت ارزیابی می‌شود، تقاضا برای این نوع اوراق همچنان بالا خواهد ماند.

به طور کلی، جهش انتشار اوراق قابل تبدیل بدون بهره نشان می‌دهد که تب هوش مصنوعی فراتر از بورس، در حال بازتعریف معماری تامین مالی شرکتی است؛ جایی که شرکت‌ها به جای اتکای صرف به وام بانکی یا انتشار سهام، به سراغ ابزارهای بدهی هوشمندانه‌تری می‌روند که هم هزینه بهره را حذف می‌کند و هم سرمایه‌گذاران را در سودآتی سهیم می‌سازد.