وزارت خزانه‌داری آمریکا طی بیانیه‌ای رسمی از اعمال مجموعه‌ای از تحریم‌های جدید علیه ایران خبر داد؛ اقدامی که به گفته این وزارتخانه با هدف شناسایی و مسدودسازی شبکه‌ها و کانال‌های مرتبط با تجارت نفت و دور زدن تحریم‌ها صورت گرفته است.

بر اساس گزارش خبرگزاری مهر به نقل از الجزیره، در این بیانیه ادعا شده است که واشنگتن شبکه‌ها، واسطه‌ها و مسیرهایی را که به زعم این کشور برای قاچاق نفت و دور زدن تحریم‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، شناسایی کرده و با همکاری نهادهای دولتی و متحدان خود، منابع درآمدی که آن را غیرقانونی می‌خواند، هدف قرار خواهد داد.

جزئیات بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا

در بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا آمده است: «ما شبکه‌ها، واسطه‌ها و کانال‌هایی را که ایران برای قاچاق نفت و دور زدن تحریم‌ها استفاده می‌کند، شناسایی کرده‌ایم. ما با همکاری سازمان‌های دولتی و متحدانمان، هرگونه منبع درآمد غیرقانونی نظام ایران را هدف قرار می‌دهیم.»

این وزارتخانه در ادامه با هشدار به اشخاص و نهادهایی که با تهران تعامل تجاری دارند، مدعی شد واشنگتن متعهد است تمام شریان‌های اقتصادی باقی‌مانده به تهران را قطع کند و به تعبیر خود «یک بار برای همیشه به تهدید نظام ایران پایان دهد».

در بخش دیگری از این بیانیه، ادعاهایی درباره استفاده ایران از آنچه «شبکه‌های بانکی سایه» خوانده شده، مطرح شده است. خزانه‌داری آمریکا مدعی است که ایران از این شبکه‌ها برای پولشویی، خرید تسلیحات و تأمین مالی نیروهای نیابتی خود در منطقه استفاده می‌کند؛ ادعاهایی که پیش‌تر نیز از سوی مقامات آمریکایی تکرار شده و همواره از سوی تهران رد شده است.

تحریم یک فرد و یک شرکت در هنگ‌کنگ

همزمان با این بسته تحریمی، وزارت خزانه‌داری آمریکا از افزودن یک فرد و یک شرکت دیگر به فهرست تحریم‌های مرتبط با ایران خبر داد. بر اساس اعلام این وزارتخانه، فرد تحریم‌شده به ادعای ارتباط با بانک ملی ایران هدف قرار گرفته و شرکت دیگر نیز یک مجموعه مستقر در هنگ‌کنگ است.

مقامات آمریکایی این اقدام را یکی از نخستین گام‌های دولت دونالد ترامپ در اجرای تهدید خود برای تشدید فشار اقتصادی بر تهران توصیف کرده‌اند. به گفته منابع آمریکایی، این تحریم‌ها در چارچوب راهبرد فشار حداکثری و با هدف محدودسازی درآمدهای نفتی و مالی ایران اعمال شده است.

واکنش تهران؛ سیاست واشنگتن شبیه طنز شده است

در واکنش به تحرکات اخیر واشنگتن، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، سیاست آمریکا در قبال ایران را «شبیه طنز واقعی» توصیف کرد و آن را مصداق «تروریسم اقتصادی» دانست.

بقائی تأکید کرده است که رویکرد هیأت حاکمه آمریکا در اعمال تحریم‌های یکجانبه و فراسرزمینی، نه‌تنها مغایر با اصول حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد است، بلکه معیشت مردم عادی را هدف قرار می‌دهد و واشنگتن با توسل به ابزار تحریم تلاش می‌کند فشار سیاسی خود را از مسیر اقتصادی دنبال کند.

موضع رسمی تهران همواره این بوده که تحریم‌های آمریکا غیرقانونی، ظالمانه و ناقض حقوق بشر است و جمهوری اسلامی با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی و توسعه همکاری با شرکای خود، مسیر خنثی‌سازی تحریم‌ها را دنبال خواهد کرد.

روایت واشنگتن‌پست از راهبرد جدید کاخ سفید

روزنامه واشنگتن‌پست نیز در تحلیلی درباره راهبرد جدید دولت آمریکا در قبال ایران نوشت که واشنگتن پس از حدود شش ماه حملات بی‌نتیجه و تلاش‌های ناموفق برای دستیابی به توافق، اکنون به سمت راهبرد «طرد اقتصادی» ایران حرکت کرده است.

این روزنامه آمریکایی با اشاره به تجربه طولانی ایران در دور زدن تحریم‌ها، نوشت که وابستگی اجرای مؤثر تحریم‌ها به همکاری پکن و همچنین محدودیت‌های ذاتی سیاست تحریمی آمریکا، می‌تواند اجرای این راهبرد را با چالش جدی مواجه کند. به نوشته واشنگتن‌پست، شبکه‌های پیچیده تجاری، نقش چین به‌عنوان خریدار عمده نفت و انعطاف‌پذیری ساختارهای فروش نفت ایران، از جمله عواملی هستند که کارآمدی تحریم‌های جدید را با تردید روبه‌رو می‌سازد.

ابعاد و پیامدهای تحریم‌های جدید

کارشناسان معتقدند بسته تحریمی جدید بیش از آنکه تغییری بنیادین در ساختار تحریم‌های آمریکا علیه ایران ایجاد کند، تلاشی برای تشدید فضای رعب اقتصادی و هشدار به شرکت‌ها و واسطه‌هایی است که به نحوی با ایران همکاری می‌کنند. تهدید به اعمال اقدامات علیه نهادها و طرف‌هایی که با تهران تعامل دارند، موسوم به تحریم‌های ثانویه، همواره یکی از اهرم‌های اصلی واشنگتن برای وادار کردن شرکت‌های خارجی به قطع همکاری با ایران بوده است.

با این حال، تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که ایران با استفاده از سازوکارهای متنوع فروش نفت، جابه‌جایی مالی از مسیرهای جایگزین و توسعه روابط با کشورهای همسو، توانسته است بخش قابل توجهی از فشار تحریم‌ها را مدیریت کند. ناظران بین‌المللی نیز بارها نسبت به پیامدهای انسانی تحریم‌های گسترده و تأثیر آن بر دسترسی مردم به دارو، تجهیزات پزشکی و کالاهای اساسی هشدار داده‌اند.

در شرایطی که تنش‌های منطقه‌ای همچنان ادامه دارد، به نظر می‌رسد واشنگتن با این بسته جدید تلاش می‌کند پیام سیاسی روشنی درباره تداوم سیاست فشار اقتصادی ارسال کند؛ پیامی که به گفته تحلیلگران، موفقیت آن بیش از بیانیه‌های تند، به میزان همراهی بازیگران بین‌المللی، به‌ویژه قدرت‌های اقتصادی بزرگ، بستگی خواهد داشت.