صادرات نفت از منطقه خلیج فارس پس از افت شدید در ماههای ابتدایی درگیریهای اخیر، نشانههای روشنی از بازیابی را نشان میدهد. بر اساس گزارش بلومبرگ، جریان صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی این منطقه اکنون به حدود دو سوم سطح پیش از جنگ بازگشته و همین موضوع اثر تنشهای خاورمیانه بر بازار جهانی نفت را تا حد زیادی محدود کرده است.
این ارزیابی را گروه مالی گلدمن ساکس در یادداشتی تحلیلی مطرح کرده و تأکید کرده است که با وجود تداوم ریسکهای ژئوپلیتیک، تولیدکنندگان و شرکتهای کشتیرانی راههایی برای سازگاری با شرایط جنگی یافتهاند.
برآورد گلدمن ساکس از حجم صادرات
به گفته تحلیلگران گلدمن ساکس از جمله دان استروون و یولیا ژستکووا گریگسبی، مجموع صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی از کشورهای حاشیه خلیج فارس به ۱۵ تا ۱۶ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است. این رشد عمدتاً مدیون افزایش عبور محمولهها از تنگه هرمز، مهمترین گلوگاه انرژی جهان، بوده است.
با این حال، این رقم همچنان ۷ تا ۸ میلیون بشکه در روز کمتر از سطح پیش از آغاز درگیریها محسوب میشود. نکته مثبت اما مقایسه آن با کف ماه مارس است؛ زمانی که صادرات منطقه به پایینترین حد خود یعنی ۵ تا ۶ میلیون بشکه در روز سقوط کرده بود. به عبارت دیگر، بازار از مرحله شوک اولیه عبور کرده و در مسیر ترمیم تدریجی قرار دارد.
سازگاری کشتیرانی با جنگ؛ از عبور پنهانی تا انتقال کشتی به کشتی
گلدمن ساکس در یادداشت خود به تغییر تاکتیکهای حملونقل نفت اشاره کرده است. این بانک آمریکایی نوشته است: «افزایش عبورهای پنهانی توسط کشتیرانیهای تخصصی و همچنین انتقال محمولهها از کشتی به کشتی نشان میدهد که تولیدکنندگان و شرکتهای حملونقل در حال سازگار شدن با درگیریهای خاورمیانه هستند.»
بر همین اساس، افزایش جریانهای پنهانی نفت میتواند حتی در صورت طولانیتر شدن اختلالات در خاورمیانه، مانع از جهش شدید قیمت نفت خام شود. به بیان دیگر، بازار راههای جایگزین برای دور زدن ریسکهای امنیتی یافته است.
تعیین دقیق حجم نفتی که روزانه از تنگه هرمز عبور میکند، کار سادهای نیست. بسیاری از نفتکشها برای جلوگیری از شناسایی، فرستندههای ماهوارهای خود موسوم به AIS را خاموش میکنند؛ اقدامی که در اصطلاح دریانوردی «Going Dark» یا ناپدید شدن از رادار نامیده میشود. همین موضوع برآوردهای دقیق را دشوار کرده است.
با این وجود، معاملهگرانی که این هفته با بلومبرگ گفتوگو کردهاند، برآورد میکنند که روزانه بین ۶ تا ۸ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز عبور میکند و روانه بازارهای جهانی میشود.
تأثیر بر قیمت جهانی نفت
بازگشت نسبی عرضه خلیج فارس، اثر مستقیمی بر قیمتها داشته است. به گزارش بلومبرگ، قیمت نفت که در ماه آوریل به دلیل اوجگیری تنشها از ۱۲۰ دلار در هر بشکه فراتر رفته بود، اکنون به حدود ۸۹ دلار کاهش یافته است. به باور تحلیلگران، بدون احیای این جریانهای صادراتی، بازار میتوانست شاهد جهشهای بسیار شدیدتری باشد.
گلدمن ساکس معتقد است که همین جریانهای پنهانی و منعطف، نقش ضربهگیر را ایفا کرده و اجازه نداده است اختلال عرضه به بحران قیمتی تمامعیار تبدیل شود.
گاز طبیعی و فرآوردهها همچنان عقبماندهاند
در حالی که صادرات نفت خام تا حد زیادی احیا شده، وضعیت در بخش گاز طبیعی مایع (LNG) و سوختهای پالایششده متفاوت است. جریان صادرات این حاملها همچنان به طور محسوسی پایینتر از سطوح عادی قرار دارد.
گلدمن ساکس هشدار داده است که در سناریوهای تداوم اختلالات، ظرفیت رشد قیمت برای گاز طبیعی اروپا و فرآوردههای نفتی در بازارهای آتی بسیار بیشتر از نفت خام است. به عبارت دیگر، اگر تنشها طولانی شود، فشار اصلی نه بر بازار نفت خام بلکه بر بازار گاز و فرآوردهها وارد خواهد شد و اروپا آسیبپذیرتر خواهد بود.
در مجموع، هرچند ریسکهای امنیتی در خلیج فارس و تنگه هرمز همچنان پابرجاست، اما دادههای اخیر نشان میدهد که بازار نفت توانسته خود را با شرایط جدید تطبیق دهد و از بدترین سناریوهای قیمتی فاصله بگیرد؛ موضوعی که برای مصرفکنندگان جهانی و سیاستگذاران انرژی، نشانهای دلگرمکننده تلقی میشود.
نظرات (0)