شش ماه پس از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، بازتاب این جنگ در رسانه‌های معتبر بین‌المللی حکایت از ناکامی اهداف اولیه مهاجمان و شکل‌گیری بن‌بستی پرهزینه برای واشنگتن و تل‌آویو دارد. بررسی روایت رسانه‌هایی چون ای‌بی‌سی نیوز، شورای روابط خارجی آمریکا، گاردین و چند رسانه منطقه‌ای نشان می‌دهد که این مناقشه از یک عملیات برق‌آسا به جنگی فرسایشی با پیامدهای انسانی، اقتصادی و ژئوپلیتیک گسترده تبدیل شده است.
ای‌بی‌سی نیوز: جنگی که قرار بود چهار هفته‌ای تمام شود
شبکه آمریکایی ای‌بی‌سی نیوز در گزارشی به مناسبت ششمین ماه این درگیری تأکید کرده است که پیش‌بینی اولیه دونالد ترامپ مبنی بر پایان جنگ در «چهار تا پنج هفته» به کلی نادرست از آب درآمده و این مناقشه اکنون به «باتلاقی تمام‌عیار» برای ایالات متحده تبدیل شده است.
به نوشته این شبکه، حملات هوایی اولیه آمریکا و اسرائیل که به شهادت جمعی از فرماندهان ارشد ایران منجر شد، با پاسخ قاطع تهران همراه بود؛ پاسخی که به گفته ای‌بی‌سی نیوز شامل انسداد تنگه هرمز و حملات تلافی‌جویانه به پایگاه‌های آمریکا در بحرین، کویت، اردن و عراق بوده است.
این رسانه به اظهارات پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا اشاره می‌کند که در اوایل ماه مارس بسته شدن تنگه هرمز را «نشانه استیصال» ایران توصیف کرده بود، اما شش ماه بعد، به اذعان همین گزارش، بازگشایی این آبراه به محور اصلی مأموریت نیروهای آمریکایی بدل شده است.
ای‌بی‌سی نیوز آمار قابل توجهی از هزینه‌های جنگ منتشر کرده است:
- کشته شدن ۱۸ نظامی آمریکایی و زخمی شدن بیش از ۷۵۰ تن
- افزایش ۲۵ درصدی قیمت جهانی نفت و تحمیل حدود ۷۰۰ دلار هزینه اضافی سوخت به هر خانوار آمریکایی
- برآورد هزینه رسمی جنگ تا ۳۷.۵ میلیارد دلار
بر اساس نظرسنجی مشترک رویترز و ایپسوس که این شبکه به آن استناد کرده، تنها ۳۱ درصد از آمریکایی‌ها از ادامه حملات نظامی علیه ایران حمایت می‌کنند و میزان محبوبیت ترامپ به ۳۳ درصد سقوط کرده که پایین‌ترین سطح در دوره اخیر محسوب می‌شود.
این گزارش می‌افزاید که در نبود پیروزی نظامی قاطع، دولت ترامپ بار دیگر به راهبرد «فشار اقتصادی» روی آورده و از آن با عنوان «روز دی اقتصادی» یاد می‌کند، اما مذاکرات متوقف شده، توافق ژوئن در کمتر از دو هفته فروپاشیده و چشم‌انداز دستیابی به هرگونه توافق حتی محدود هسته‌ای به پایین‌ترین حد خود رسیده است. به گفته مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، پایان یافتن جنگ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای می‌تواند از نظر سیاسی «مفید» باشد.
شورای روابط خارجی آمریکا: محاسبه غلط و شکست راهبردی
شورای روابط خارجی آمریکا (CFR) نیز در تحلیلی جامع با جمع‌آوری دیدگاه‌های کارشناسان خود به پیامدهای شش‌ماهه جنگ پرداخته است. استیون کوک، کارشناس ارشد این اندیشکده، به صراحت گفته است که «محاسبه غلط ترامپ، ایالات متحده را با یک شکست راهبردی مواجه کرده است.»
به باور کوک، کاخ سفید اراده مقاومت ایران را دست‌کم گرفته بود و نتیجه این اشتباه، اختلال شدید در آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، افزایش آسیب‌پذیری شرکای آمریکا در خلیج فارس و تقویت انگیزه تهران برای پیشبرد ابعاد نظامی برنامه هسته‌ای بوده است.
در مقابل، اد حسین، کارشناس مسائل جهان عرب، دیدگاهی متفاوت مطرح کرده و مدعی شده که شبه‌جزیره عربستان امروز «امن‌تر از گذشته» است، زیرا ایران با انجام عملیات علیه کشورهای عربی خود را منزوی کرده است.
الیوت آبرامز، مقام پیشین دولت ترامپ نیز اگرچه از تقویت بی‌سابقه همکاری نظامی آمریکا و اسرائیل سخن گفته، اما همزمان به کاهش محبوبیت اسرائیل در افکار عمومی آمریکا و رشد جریان‌های ضدصهیونیستی اشاره کرده است. هنری بارکی نیز ترکیه را «برنده قطعی» این جنگ، فارغ از نتیجه نهایی آن، توصیف کرده است.
برآیند این تحلیل‌ها از نگاه CFR، منطقه‌ای دگرگون‌شده را ترسیم می‌کند که در آن اعتماد متحدان به ایالات متحده به شدت فرسوده شده است.
گاردین: از ۲۸ فوریه تا بن‌بست هرمز
روزنامه گاردین بریتانیا روایت شش‌ماهه جنگ را از نخستین حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه تا نبرد بر سر تنگه هرمز دنبال کرده است. این روزنامه می‌نویسد شهادت آیت‌الله خامنه‌ای در روز نخست حملات و سپس انسداد تنگه هرمز و سقوط ۸۰ درصدی تردد کشتی‌ها، این درگیری را به «مناقشه‌ای منطقه‌ای با پیامدهای اقتصادی جهانی» تبدیل کرد.
به گزارش گاردین، بهای نفت از کمتر از ۷۰ دلار در هر بشکه به بیش از ۱۲۰ دلار جهش کرد و میانگین تردد روزانه در تنگه هرمز از ۱۱۰ فروند به تنها دو فروند در برخی روزها کاهش یافت.
این روزنامه با مرور اظهارات متناقض طرفین تأکید می‌کند که هر فرصت دیپلماتیک با تهدید جدید، توافق شکننده و حمله‌ای تازه دنبال شده است. به نوشته گاردین، ترامپ بارها ایران را به «نابودی تمدن» و «بمباران تأسیسات» تهدید کرده و سپس از مواضع خود عقب نشسته است. در مقابل، مقام‌های ایرانی از جمله عباس عراقچی با تأکید بر دکترین «چشم در برابر چشم» و محمدباقر قالیباف با رد «دیپلماسی نمایشی»، بر بسته ماندن تنگه هرمز تا تأمین حقوق حاکمیتی ایران پافشاری کرده‌اند.
گاردین الگوی حاکم بر جنگ را چرخه تکراری «آتش‌بس، فروپاشی، تشدید تنش» توصیف می‌کند؛ الگویی که به گفته این روزنامه فقدان راهبرد منسجم در واشنگتن و عزم تهران برای حفظ اهرم هرمز را نشان می‌دهد. توافق ژوئن که با خوش‌بینی امضا شد، در کمتر از دو هفته از هم پاشید و اکنون با وجود میانجی‌گری‌های منطقه‌ای عمان و پاکستان، دو طرف همچنان بر سر کنترل این آبراه راهبردی در بن‌بست قرار دارند. گاردین یادآور می‌شود که ادعای ترامپ مبنی بر «قلمرو آمریکا» بودن تنگه هرمز، دکترین حقوقی تازه‌ای است که با واکنش قاطع تهران روبه‌رو شده است.
نگاه رسانه‌های منطقه‌ای؛ از بغداد تا تل‌آویو
در میان رسانه‌های عربی، شبکه المیادین در تحلیلی به تأثیر تحریم‌های آمریکا علیه ایران بر اقتصاد عراق پرداخته است. به نوشته المیادین، با وجود وابستگی عمیق بغداد به تهران در حوزه تجارت و انرژی و همزمان وابستگی به نظام مالی مبتنی بر دلار، واشنگتن احتمالاً به جای تحریم کامل عراق، افراد، شرکت‌ها و شبکه‌های مالی مرتبط با ایران را هدف قرار خواهد داد. معافیت‌های واردات برق و گاز از ایران نیز می‌تواند فشار را کاهش دهد و مسیرهای پرداخت تغییر کند نه حجم تجارت. نقطه آسیب‌پذیر اصلی عراق، به باور این رسانه، نظام بانکی و احتمال استفاده از مؤسسات عراقی برای دور زدن تحریم‌هاست و بغداد ناچار به برقراری توازن میان حفظ روابط با ایران و رعایت محدودیت‌های آمریکا خواهد بود.
روزنامه رأی‌الیوم نیز در مقاله‌ای تأکید کرده که آمریکا و ترامپ در قبال ایران وارد وضعیتی شده‌اند که «خروج از آن دشوارتر از ورود به آن است». به نوشته این روزنامه، بنیامین نتانیاهو ترامپ را به دست‌یافتنی بودن اهداف جنگ متقاعد کرد، اما مقاومت ایران و شبکه نفوذ منطقه‌ای آن در عراق، سوریه، لبنان و یمن، تحقق پیروزی روشن را ناممکن ساخته است. رأی‌الیوم با استناد به اظهارات اسکات ریتر، افسر سابق اطلاعاتی آمریکا، تهدیدهای اقتصادی ترامپ را کم‌اثر می‌داند و معتقد است فشارهای سیاسی و انتخابات میان‌دوره‌ای در نهایت واشنگتن را به عقب‌نشینی وادار خواهد کرد. از نگاه این تحلیل، واشنگتن به جای حل‌وفصل نهایی، به «مدیریت درگیری» از طریق تحریم، حملات محدود و حفظ حضور نظامی روی آورده است.
سایت العهد لبنان نیز نوشته است که رژیم اسرائیل با دقت تحولات جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران را دنبال می‌کند، هرچند این موضوع بازتاب رسانه‌ای گسترده‌ای در داخل سرزمین‌های اشغالی ندارد. دغدغه اصلی محافل تصمیم‌گیر در تل‌آویو، میزان اثرگذاری تحریم‌ها و تأثیر آن بر تصمیم‌های راهبردی تهران است. نویسنده العهد هشدار می‌دهد اگر ایران فشار اقتصادی را تهدیدی وجودی تلقی کند، ممکن است از راهبرد تحمل و دور زدن تحریم‌ها به سمت اقدامات تهاجمی حرکت کند. این رسانه تأکید می‌کند که اسرائیل با وجود توان نظامی، آزادی عمل راهبردی نامحدود در برابر ایران ندارد و به موضع واشنگتن وابسته است؛ از این رو احتمالاً عملیات خود در لبنان و سوریه را در چارچوبی کنترل‌شده ادامه خواهد داد تا از تبدیل فشار اقتصادی به جنگی منطقه‌ای و فراگیر جلوگیری شود.
مجموع روایت‌های منتشرشده در رسانه‌های غربی و منطقه‌ای نشان می‌دهد که جنگ علیه ایران نه‌تنها به اهداف اعلامی خود نرسیده، بلکه با تحمیل هزینه‌های انسانی و اقتصادی سنگین، تنگه هرمز را به کانون اصلی موازنه قدرت و چانه‌زنی سیاسی تبدیل کرده و چشم‌انداز هرگونه راه‌حل سریع را تیره‌تر از گذشته کرده است.
نظرات (0)