مبالغ وام ازدواج و فرزندآوری در سال جاری بدون تغییر باقی مانده اما نحوه پرداخت آن در آستانه تحولی مهم قرار گرفته است؛ تحولی که میتواند پول نقد را به انتهای صف بفرستد و اعتبار خرید را به گزینه اول بانکها تبدیل کند.
بر اساس ضوابط فعلی، هر یک از زوجین واجد شرایط میتوانند ۳۰۰ میلیون تومان تسهیلات قرضالحسنه ازدواج دریافت کنند و برای زوجهایی که سن مرد کمتر از ۲۵ سال و سن زن کمتر از ۲۳ سال باشد، این سقف برای هر نفر به ۳۵۰ میلیون تومان افزایش مییابد. با این حال، ثابت ماندن رقم وام به معنای سهولت در دریافت آن نیست.
صفی طولانی به طول یک میلیون نفر
آمار سه ماهه نخست امسال نشان میدهد بیش از ۵۰۰ هزار نفر در صف وام ازدواج و نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر دیگر در صف وام فرزندآوری باقی ماندهاند. صفهای طولانی که ماههاست به منبع نارضایتی زوجهای جوان تبدیل شده و بسیاری از متقاضیان را ماهها در انتظار نگه داشته است.
در همین شرایط، بانک مرکزی برای کاهش فشار بر شبکه بانکی و مدیریت منابع قرضالحسنه، مسیر جدیدی را ابلاغ کرده است؛ مسیری که سهم پرداخت نقدی را به تدریج کاهش داده و پرداخت اعتباری را پررنگ میکند.
کارت رفاهی متصل به اوراق گام چیست؟
بر اساس شیوهنامه جدید بانک مرکزی، علاوه بر روش سنتی واریز نقدی، امکان پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری از طریق «کارت رفاهی متصل به اوراق گام مبتنی بر قرضالحسنه» فراهم شده است.
در این مدل، بانکها موظف شدهاند در صورت درخواست متقاضی، صدور کارت رفاهی را در اولویت قرار دهند و در کوتاهترین زمان ممکن آن را صادر کنند. متقاضی به جای دریافت مستقیم پول به حساب خود، اعتباری در قالب کارت دریافت میکند و میتواند از آن برای خرید کالا و خدمات از فروشگاهها و پذیرندگان طرف قرارداد بانک استفاده کند.
سقف اعتبار این کارت دقیقا معادل سقف وام نقدی است و از این نظر تفاوتی با تسهیلات قبلی ندارد، اما نحوه مصرف آن کاملا متفاوت خواهد بود.
مهلت استفاده و نحوه بازپرداخت
اعتبار کارت رفاهی حداکثر تا شش ماه قابل استفاده است و فهرست کامل پذیرندگان و فروشگاههای طرف قرارداد باید از طریق سامانه تسهیلات ازدواج و فرزندآوری به متقاضی اعلام شود. پس از پایان این مهلت، امکان خرید جدید وجود نخواهد داشت و مبنای محاسبه اقساط، میزان خرید انجامشده در همین دوره خواهد بود.
از نظر بازپرداخت، شرایط کارت مشابه وام نقدی است:
- برای وام ازدواج، بازپرداخت ۱۰ ساله و قرضالحسنه خواهد بود.
- برای وام فرزندآوری، مدت بازپرداخت بین ۳ تا ۷ سال بسته به مبلغ و تعداد فرزندان تعیین شده و شش ماه دوره تنفس نیز در نظر گرفته شده است.
نکته مهم این است که مبلغ اقساط از ابتدا ثابت نیست. جدول بازپرداخت پس از اولین خرید و بر اساس مجموع تراکنشهای انجامشده در دوره شش ماهه اعتبار، توسط بانک تنظیم و بهروزرسانی میشود.
وام غیرنقدی در اولویت، پول نقد در انتهای صف
مهمترین بخش شیوهنامه، ماده ۱۰ آن است که به صراحت تاکید میکند بانک باید ترتیبی اتخاذ کند که در صورت درخواست متقاضی برای دریافت کارت رفاهی، پرداخت از این مسیر زودتر از روش نقدی انجام شود.
این بند اگرچه به معنای حذف رسمی وام نقدی نیست، اما به روشنی از تغییر جهت سیاستگذاری حکایت دارد. اگر بانکها در عمل کارت رفاهی را به مسیر سریع و پرداخت نقدی را به گزینهای زمانبر تبدیل کنند، بسیاری از متقاضیان برای فرار از انتظار چندماهه، ناچار به انتخاب اعتبار خرید خواهند شد؛ اعتباری که مصرف آن محدود به شبکه پذیرندگان مشخص است.
این در حالی است که نیاز اصلی بسیاری از زوجهای جوان، پول نقد برای هزینههایی مانند رهن و اجاره مسکن، خرید جهیزیه، هزینه مراسم ازدواج، درمان یا تسویه بدهیهای فوری است. اعتبار خرید هرچند از نظر سقف و مدت بازپرداخت مشابه وام نقدی باشد، کارکرد پول نقد را برای این دسته از هزینهها ندارد.
مراحل دریافت کارت رفاهی چگونه است؟
فرآیند ثبتنام همچنان از طریق سامانه تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری انجام میشود. متقاضی پس از ثبتنام اولیه میتواند گزینه «دریافت تسهیلات در قالب کارت رفاهی» را انتخاب کند.
مراحل بعدی به این شرح است:
- انتخاب بانک عامل و دریافت کد رهگیری
- ارائه مدارک و تشکیل پرونده در شعبه
- پذیرش از سوی بانک و سپس حداکثر ۳۰ روز کاری فرصت برای تکمیل مدارک و معرفی ضامن
- در صورت عدم تکمیل در مهلت مقرر، ثبتنام از سامانه حذف و متقاضی باید مجددا ثبتنام کند
- بانک مکلف است حداکثر ظرف ۱۰ روز کاری پس از تکمیل پرونده، اعتبارسنجی و انعقاد قرارداد، نسبت به صدور کارت اقدام کند
شرایط ضامن و سایر ضوابط نیز همان مقررات جاری تسهیلات قرضالحسنه است و تغییری نکرده است.
انتخاب با متقاضی است، اما تا کی؟
بانک مرکزی تاکید کرده تا زمانی که زیرساختهای لازم برای صدور کارت رفاهی متصل به اوراق گام به طور کامل فراهم نشده، بانکها همچنان مکلف به پرداخت تسهیلات به صورت نقدی و بر اساس سهمیههای ابلاغی هستند.
همچنین بر اساس ماده ۴۸ ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۴۰۴، متقاضیان میتوانند در صورت تمایل، تسهیلات نقدی قرضالحسنه از جمله وام ازدواج، فرزندآوری و ودیعه یا خرید و ساخت مسکن را به تسهیلات اعتباری تبدیل کنند. بنابراین روی کاغذ، حق انتخاب همچنان با متقاضی است.
اما اولویتدهی رسمی به کارت رفاهی و وعده پرداخت سریعتر از این مسیر، میتواند در عمل توازن را به نفع اعتبار خرید تغییر دهد. در شرایطی که بیش از یک میلیون نفر در صف وام ماندهاند، کوتاه شدن صف از طریق اعتبار خرید شاید برای نظام بانکی راهگشا باشد، اما اگر مسیر نقدی به تدریج کمرنگ شود، بخش بزرگی از متقاضیان برای تامین نیازهای واقعی و فوری زندگی خود با چالش جدی مواجه خواهند شد.
نظرات (0)