دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در اظهاراتی جدید بار دیگر با لحنی خودستایانه از نقش خود در شکل‌گیری نیروی فضایی ایالات متحده سخن گفت و ادعا کرد که موفقیت عملیات‌های نظامی اخیر این کشور، از جمله آنچه محاصره ایران نامید، مرهون توان اطلاعاتی و عملیاتی مستقر در فضا بوده است.

ترامپ که به اغراق‌گویی و بزرگ‌نمایی دستاوردهای دوره ریاست‌جمهوری خود شهرت دارد، این بار نیز مدعی شد تأسیس نیروی فضایی به‌عنوان ششمین شاخه نیروهای مسلح آمریکا، مستقیماً نتیجه تصمیم و پیگیری شخصی او بوده است.

ادعای ترامپ درباره تأسیس نیروی فضایی

به گزارش خبرگزاری مهر، ترامپ در بخشی از سخنان خود گفت: «فراموش نکنید که من همان کسی بودم که نیروی فضایی آمریکا را ایجاد کردم؛ پیش از آن اصلاً چنین نیرویی نداشتیم.»

وی با اشاره به واکنش‌های اولیه نسبت به این تصمیم افزود: «وقتی مردم برای نخستین بار درباره آن شنیدند، فکر می‌کردند شوخی می‌کنیم و تصور می‌کردند چیزی شبیه داستان‌های کمیک‌بوکی است؛ اما واقعیت متفاوت بود و اکنون این نیرو به یکی از مهم‌ترین شاخه‌های نیروهای مسلح ما تبدیل شده است.»

نیروی فضایی آمریکا (United States Space Force) در دسامبر سال ۲۰۱۹ و در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ به‌صورت رسمی تأسیس شد و از آن زمان به‌عنوان شاخه‌ای مستقل در کنار نیروی زمینی، دریایی، هوایی، تفنگداران دریایی و گارد ساحلی فعالیت می‌کند. مأموریت اصلی این نیرو، سازماندهی، آموزش و تجهیز نیروهای متخصص برای عملیات در حوزه فضا، حفاظت از ماهواره‌ها و زیرساخت‌های فضایی و تأمین برتری اطلاعاتی و ارتباطی برای سایر نیروهاست. ترامپ همواره تأسیس این نیرو را یکی از مهم‌ترین میراث‌های خود معرفی کرده است.

روایت نبرد ۴۸ دقیقه‌ای با تکیه بر فضا

ترامپ در ادامه سخنانش تلاش کرد کارآمدی نیروی فضایی را با مثال‌های عملیاتی توضیح دهد. او مدعی شد یک نبرد بسیار کوتاه، تنها ۴۸ دقیقه‌ای، به‌طور کامل با اتکا به اطلاعات دریافتی از فضا مدیریت و هدایت شده است.

رئیس‌جمهور آمریکا جزئیات بیشتری درباره ماهیت این نبرد، زمان، مکان یا طرف مقابل آن ارائه نکرد، اما تأکید کرد که بدون پوشش اطلاعاتی ماهواره‌ها، سامانه‌های هشدار زودهنگام، ارتباطات امن و رصد لحظه‌ای تحرکات، چنین عملیاتی با این سرعت و دقت ممکن نبود.

کارشناسان نظامی می‌گویند امروزه بخش بزرگی از عملیات‌های مدرن آمریکا از رهگیری پرتاب‌های موشکی تا هدایت پهپادها، ناوبری نیروها و جنگ الکترونیک، به شبکه گسترده ماهواره‌های نظامی و اطلاعاتی وابسته است و نیروی فضایی نقش پشتیبان کلیدی برای فرماندهی‌های رزمی ایفا می‌کند. با این حال، ادعای ترامپ درباره اینکه یک نبرد سرنوشت‌ساز صرفاً در ۴۸ دقیقه و تنها به مدد فضا به نتیجه رسیده، از سوی بسیاری از ناظران اغراق‌آمیز ارزیابی می‌شود.

ادعای نقش فضا در محاصره ایران

بخش جنجالی‌تر اظهارات ترامپ جایی بود که او با لحنی مغرورانه به عملیات‌های نظامی علیه کشورها اشاره کرد و به‌طور مشخص از محاصره ایران نام برد. وی گفت: «فقط کافی است محاصره ما را ببینید؛ این عملیات فوق‌العاده و با موفقیت بسیار زیادی انجام شده و فضا در آن نقش کلیدی داشته است. چه کسی فکر می‌کرد فضا بتواند چنین نقشی ایفا کند؟»

ترامپ توضیح نداد که منظور دقیق او از «محاصره ایران» چیست و به چه بازه زمانی یا چه اقدام نظامی-تحریمی اشاره دارد، اما تأکید کرد که رصد ماهواره‌ای تردد کشتی‌ها، پایش تحرکات منطقه‌ای، تأمین ارتباطات امن میان ناوها و مراکز فرماندهی و اشراف اطلاعاتی لحظه‌ای، همگی با تکیه بر توان فضایی انجام شده است.

واشنگتن در سال‌های اخیر حضور دریایی خود را در خلیج فارس، دریای عمان و آب‌های بین‌المللی اطراف ایران تقویت کرده و تحریم‌های گسترده‌ای را با هدف محدودسازی فروش نفت و تردد تجاری ایران اعمال کرده است؛ اقداماتی که تهران آن را مصداق فشار حداکثری و تلاش برای محاصره اقتصادی می‌داند. ترامپ اکنون می‌کوشد این سیاست‌ها را به‌عنوان یک موفقیت نظامی-اطلاعاتی و با چاشنی فناوری فضایی بازتعریف کند.

لاف‌زنی همیشگی یا نمایش قدرت فضایی؟

اظهارات اخیر ترامپ بار دیگر الگوی همیشگی او را نشان می‌دهد؛ بزرگ‌نمایی نقش فردی، پیوند زدن هر دستاوردی به نام خود و استفاده از ادبیات هیجان‌زده برای جلب توجه رسانه‌ها. او پیش‌تر نیز بارها خود را بنیان‌گذار نیروی فضایی و معمار برتری فضایی آمریکا معرفی کرده بود، در حالی که طرح‌های اولیه این نیرو از سال‌ها قبل در پنتاگون و کنگره مورد بحث بود.

از سوی دیگر، تأکید اغراق‌آمیز بر نقش فضا در عملیات‌های نظامی را می‌توان بخشی از رقابت راهبردی آمریکا با چین و روسیه در حوزه فضا نیز دانست؛ رقابتی که در آن هر سه قدرت در حال توسعه ماهواره‌های جاسوسی، سامانه‌های ضد ماهواره و شبکه‌های ارتباطی مقاوم هستند.

با این حال، ناظران تأکید می‌کنند که بدون ارائه مستندات عملیاتی شفاف، ادعاهای ترامپ درباره نبرد ۴۸ دقیقه‌ای و محاصره موفق ایران با محوریت فضا، بیش از آنکه گزارشی دقیق از یک عملیات نظامی باشد، روایتی تبلیغاتی برای برجسته‌سازی نیروی فضایی و دستاورد شخصی او به شمار می‌رود.