دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در اظهاراتی تازه از نهایی شدن یک توافق گسترده انرژی میان واشنگتن و کاراکاس خبر داد و آن را «بزرگترین معامله نفتی در تاریخ جهان» توصیف کرد. به گفته او، این توافق امکان بهره‌برداری از بخش عظیمی از ذخایر نفتی ونزوئلا را برای آمریکا فراهم می‌کند و می‌تواند معادلات بازار جهانی انرژی را دستخوش تغییر کند.

ادعای ترامپ درباره جزئیات توافق

ترامپ روز جمعه در سخنانی که به نقل از خبرگزاری مهر و منابع خبری بین‌المللی منتشر شد، اعلام کرد وزرای امور خارجه و جنگ آمریکا موفق شده‌اند تضمین‌های لازم برای دسترسی به ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا را دریافت کنند. او مدعی شد حجم ذخایر مورد توافق بیش از ۶۵ میلیارد بشکه نفت را شامل می‌شود.

رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به اهمیت این رقم گفت: «ما همین حالا با ونزوئلا معامله‌ای انجام داده‌ایم که بزرگترین معامله نفتی تاریخ جهان محسوب می‌شود.» وی تأکید کرد که با اجرای این توافق، ذخایر نفت در اختیار آمریکا به طور قابل توجهی افزایش یافته و بیش از دو برابر خواهد شد.

ترامپ این توافق را «تاریخی» خواند و افزود که چنین سطحی از دسترسی به منابع هیدروکربوری، جایگاه انرژی آمریکا را در میان قدرت‌های بزرگ تقویت می‌کند و امنیت انرژی این کشور را برای دهه‌های آینده تضمین خواهد کرد.

وعده کاهش قیمت سوخت برای آمریکایی‌ها

بخش دیگری از سخنان ترامپ به پیامدهای داخلی این توافق اختصاص داشت. او ادعا کرد که بهره‌برداری از نفت ونزوئلا در بلندمدت منجر به کاهش چشمگیر قیمت بنزین و سوخت برای خانواده‌های آمریکایی خواهد شد و هزینه‌های حمل‌ونقل و تولید را پایین می‌آورد.

به گفته ترامپ، افزایش عرضه نفت در بازار داخلی می‌تواند فشار تورمی ناشی از قیمت انرژی را کاهش دهد و قدرت خرید شهروندان را بهبود بخشد. او همچنین این توافق را گامی در جهت «تقویت روابط رو به رشد میان آمریکا و ونزوئلا» دانست و گفت این همکاری می‌تواند ونزوئلا را نیز در مسیر ثبات و شکوفایی اقتصادی قرار دهد.

ونزوئلا؛ دارنده بزرگترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان

ونزوئلا از نظر ذخایر اثبات‌شده نفت، رتبه نخست جهان را در اختیار دارد و بر اساس برآوردهای اوپک و آژانس‌های بین‌المللی، بیش از ۳۰۰ میلیارد بشکه ذخیره قابل استحصال دارد که بخش عمده آن در کمربند نفتی اورینوکو متمرکز است. با این حال، سال‌ها تحریم‌های آمریکا، کمبود سرمایه‌گذاری، فرسودگی زیرساخت‌ها و بحران‌های سیاسی و اقتصادی، تولید نفت این کشور را از بیش از ۳ میلیون بشکه در روز در اوایل دهه ۲۰۰۰ به حدود ۷۰۰ تا ۹۰۰ هزار بشکه در سال‌های اخیر کاهش داده است.

در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، واشنگتن فشار حداکثری علیه دولت نیکلاس مادورو اعمال کرد و شرکت‌های آمریکایی را از همکاری گسترده با صنعت نفت ونزوئلا منع کرد. در دولت جو بایدن نیز برخی معافیت‌های محدود برای شرکت‌هایی مانند شورون صادر شد، اما تحریم‌های اصلی همچنان باقی ماند. اکنون ادعای ترامپ درباره یک معامله فراگیر، در صورت تأیید جزئیات، می‌تواند به معنای چرخشی بزرگ در سیاست انرژی واشنگتن در قبال کاراکاس باشد.

ابهامات و پرسش‌های بی‌پاسخ

تا لحظه انتشار این خبر، جزئیات رسمی و مستقلی درباره چارچوب حقوقی، مدت زمان، سازوکار سرمایه‌گذاری، سهم هر طرف و نحوه انتقال و پالایش نفت مورد ادعا منتشر نشده است. ترامپ به نقش وزرای خارجه و جنگ آمریکا اشاره کرده، اما مشخص نکرده که این تضمین‌ها در قالب قرارداد دولتی، تفاهم‌نامه شرکت‌های نفتی یا توافق بین‌دولتی امضا شده است.

کارشناسان بازار انرژی نیز با احتیاط به این خبر واکنش نشان داده‌اند. برخی تحلیلگران می‌گویند حتی در صورت توافق سیاسی، بازگرداندن تولید نفت ونزوئلا به سطحی که بتواند ۶۵ میلیارد بشکه ذخیره را در بازه زمانی معقول به بازار عرضه کند، نیازمند ده‌ها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری، نوسازی پالایشگاه‌ها، خطوط لوله و پایانه‌های صادراتی و رفع موانع تحریمی است. به گفته آنان، تحقق وعده کاهش سریع قیمت سوخت در آمریکا، به عوامل متعددی از جمله ظرفیت پالایش، هزینه حمل نفت فوق سنگین ونزوئلا و شرایط بازار جهانی بستگی دارد.

از سوی دیگر، دولت ونزوئلا هنوز بیانیه رسمی و مستقلی درباره این ادعا منتشر نکرده و مشخص نیست کاراکاس چه موضعی در قبال این توصیف از توافق دارد. روابط دو کشور در سال‌های گذشته پرتنش بوده و هرگونه توافق در این مقیاس، نیازمند مصوبات داخلی و تأیید نهادهای قانون‌گذار در هر دو کشور خواهد بود.

پیامدهای احتمالی برای بازار جهانی نفت

در صورت اجرایی شدن چنین توافقی، بازار جهانی نفت می‌تواند شاهد افزایش عرضه در میان‌مدت باشد؛ موضوعی که به طور بالقوه قیمت‌ها را تحت فشار نزولی قرار می‌دهد. این امر برای کشورهای مصرف‌کننده بزرگ مانند آمریکا خبر مثبتی تلقی می‌شود، اما برای تولیدکنندگان عضو اوپک و اوپک‌پلاس که در سال‌های اخیر با مدیریت عرضه سعی در تثبیت قیمت‌ها داشته‌اند، چالشی جدی خواهد بود.

همچنین دسترسی آمریکا به نفت فوق سنگین ونزوئلا می‌تواند خوراک پالایشگاه‌های ساحل خلیج مکزیک را که برای فرآوری نفت سنگین طراحی شده‌اند، تأمین کند و وابستگی به واردات از سایر مبادی را کاهش دهد. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که تا زمان انتشار اسناد رسمی و تأیید نهادهای مستقل، باید این خبر را در حد یک ادعای سیاسی از سوی رئیس‌جمهور آمریکا تلقی کرد و منتظر جزئیات بیشتر ماند.