مخالفت ایالات متحده با تمدید مأموریت نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در جنوب لبنان، موسوم به یونیفل، معادلات امنیتی در مرز لبنان و فلسطین اشغالی را وارد مرحلهای حساس کرده است. منابع آگاه اعلام کردهاند که در نشست روز جمعه شورای امنیت، درخواست رسمی بیروت برای ادامه حضور یونیفل با حمایت تقریباً همه اعضا مواجه شد، اما وتوی سیاسی واشنگتن مانع از شکلگیری اجماع شد.
نشست پشت درهای بسته شورای امنیت
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از الجزیره، منابع آگاه در گفتوگو با این شبکه تأکید کردند که اعضای شورای امنیت سازمان ملل در نشست روز جمعه خود که پشت درهای بسته برگزار شد، درخواست دولت لبنان برای تمدید مأموریت یونیفل را بررسی کردند.
بر اساس این گزارش، به جز ایالات متحده، تمامی اعضای شورا با تمدید مأموریت موافقت کرده بودند. اما مخالفت صریح واشنگتن باعث شد این موضوع بدون نتیجه مشخص باقی بماند. این نشست در شرایطی برگزار شد که مأموریت فعلی یونیفل بر اساس برنامهریزیهای قبلی در پایان سال ۲۰۲۶ به پایان میرسد و قرار است روند خروج تدریجی نیروها تا سال ۲۰۲۷ تکمیل شود.
دولت لبنان پیشتر به طور رسمی از شورای امنیت خواسته بود با توجه به شرایط شکننده امنیتی در جنوب این کشور، مأموریت یونیفل را تمدید کند تا ضمن حفظ ثبات نسبی، امکان همکاری مؤثرتر میان نیروهای بینالمللی و ارتش لبنان فراهم بماند.
درخواست لبنان؛ نگرانی از خلأ امنیتی
بیروت تمدید حضور یونیفل را نه یک حضور تشریفاتی، بلکه ضامن جلوگیری از تشدید تنشها در مناطق مرزی میداند. ارتش لبنان که قرار است به تدریج مسئولیت کامل امنیت جنوب را بر عهده بگیرد، هنوز با کمبود تجهیزات، نیرو و منابع لجستیکی برای پوشش کامل نوار مرزی مواجه است.
مقامهای لبنانی تأکید کردهاند که خروج شتابزده یونیفل بدون ایجاد سازوکار جایگزین و بدون تضمین توقف تجاوزات، میتواند خلأ امنیتی خطرناکی ایجاد کند. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هرگونه کاهش نظارت بینالمللی در جنوب لبنان، بلافاصله با افزایش تحرکات نظامی رژیم صهیونیستی و نقض مکرر قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت همراه بوده است.
یونیفل که نخستین بار در سال ۱۹۷۸ و پس از تجاوز اسرائیل به جنوب لبنان تأسیس شد و پس از جنگ ۳۳ روزه سال ۲۰۰۶ با تصویب قطعنامه ۱۷۰۱ تقویت و گسترش یافت، اکنون با بیش از ۱۰ هزار نیروی نظامی و غیرنظامی از دهها کشور، وظیفه نظارت بر آتشبس، حمایت از ارتش لبنان و تسهیل دسترسیهای انسانی را بر عهده دارد.
موضع مشترک آمریکا و اسرائیل؛ فشار برای معادله جدید
در مقابل درخواست لبنان، رژیم صهیونیستی با حمایت مستقیم آمریکا مخالفت قاطع خود را با تمدید مأموریت یونیفل اعلام کرده است. تلآویو که بارها یونیفل را به «ناتوانی در مهار حزبالله» متهم کرده، به دنبال حذف نقش میانجی سازمان ملل و تحمیل یک سازوکار ارتباطی مستقیم میان ارتش لبنان و ارتش اسرائیل است.
منابع دیپلماتیک میگویند واشنگتن و تلآویو بر این باورند که ادامه حضور یونیفل با شکل فعلی، مانع از اجرای طرحهای مورد نظر آنها برای بازتعریف ترتیبات امنیتی جنوب لبنان میشود. آمریکا در ماههای اخیر فشارهای خود را برای کاهش نقش سازمان ملل در پرونده لبنان افزایش داده و حتی بحث کاهش بودجه و محدود کردن مأموریتهای حافظ صلح را در سطح کلی سازمان ملل مطرح کرده است.
این در حالی است که گزارشهای یونیفل از جمله گزارش اخیر این نیرو مبنی بر شلیک ۱۱۳ پرتابه از سوی اسرائیل به جنوب لبنان تنها در یک روز، نشان میدهد که طرف ناقض اصلی آتشبس، رژیم صهیونیستی است و نه طرف لبنانی. با این وجود، آمریکا تلاش میکند روایت وارونهای از مسئولیت بیثباتی ارائه دهد.
تردید اروپا؛ فرانسه و ایتالیا به دنبال راه میانه
در سوی دیگر، برخی کشورهای اروپایی به ویژه فرانسه و ایتالیا که از مشارکتکنندگان اصلی در یونیفل هستند، تمایل خود را برای ادامه حضور یا دستکم ارائه طرحهای جایگزین حفظ کردهاند. پاریس و رم که صدها نیروی نظامی در جنوب لبنان دارند، نگرانند خروج کامل یونیفل نه تنها امنیت نیروهایشان بلکه کل ثبات مدیترانه شرقی را به خطر بیندازد.
گفته میشود فرانسه پیشنهاد تمدید فنی یکساله با مأموریت محدودتر و تمرکز بیشتر بر آموزش و پشتیبانی از ارتش لبنان را مطرح کرده، در حالی که ایتالیا خواستار حفظ ساختار فعلی تا زمان استقرار کامل ارتش لبنان در مناطق مرزی است. با این حال، بدون موافقت آمریکا به عنوان عضو دائم شورای امنیت و دارای حق وتو، هیچیک از این پیشنهادها شانس تصویب ندارد.
آینده جنوب لبنان در سایه استمرار حملات
چالش اصلی فراتر از اختلاف نظر دیپلماتیک در نیویورک است. استمرار حملات هوایی و توپخانهای اسرائیل به جنوب لبنان، عدم پایبندی این رژیم به تعهدات قطعنامه ۱۷۰۱ و نبود تضمینهای امنیتی روشن از سوی قدرتهای غربی، عملاً هرگونه برنامهریزی برای دوران پسایونیفل را با ابهام جدی مواجه کرده است.
کارشناسان مسائل منطقه معتقدند:
- خروج یونیفل بدون توافق سیاسی فراگیر، میتواند زمینه تشدید درگیریهای مرزی را فراهم کند.
- تحمیل کانال ارتباطی مستقیم میان بیروت و تلآویو بدون میانجی بینالمللی، به معنای به رسمیت شناختن غیرمستقیم سازوکار امنیتی مورد نظر اسرائیل است؛ موضوعی که لبنان به شدت با آن مخالف است.
- تضعیف نقش سازمان ملل در لبنان، سابقه خطرناکی برای سایر مأموریتهای حافظ صلح در خاورمیانه ایجاد خواهد کرد.
در شرایط کنونی، سرنوشت یونیفل به یکی از محورهای اصلی چانهزنی میان آمریکا و متحدان اروپاییاش در شورای امنیت تبدیل شده است. دولت لبنان اعلام کرده به رایزنیهای خود برای جلب حمایت بینالمللی ادامه خواهد داد و امیدوار است با نزدیک شدن به موعد پایان مأموریت، توازن به نفع تمدید تغییر کند. اما تا زمانی که واشنگتن بر موضع مخالف خود پافشاری کند، چشمانداز تمدید مأموریت نیروهای حافظ صلح در جنوب لبنان همچنان در ابهام باقی خواهد ماند.
نظرات (0)