نتایج تازهترین پیمایش جهانی مرکز تحقیقات پیو (Pew Research Center) تصویر متفاوتی از جایگاه دو قدرت بزرگ جهان در نگاه افکار عمومی ترسیم کرده است؛ تصویری که در آن چین برای نخستین بار در مقیاسی گسترده، گوی سبقت را از ایالات متحده ربوده است. این نظرسنجی که با مشارکت بیش از ۴۲ هزار نفر در ۳۶ کشور جهان انجام شده، نشان میدهد در ۲۷ کشور، نگاه مثبت به چین فراتر از نگاه مثبت به آمریکا قرار دارد.
این یافته که به نقل از گزارش مرکز پیو منتشر شده، بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشته و از تغییر تدریجی ادراک جهانی نسبت به نقش و رفتار دو ابرقدرت حکایت میکند؛ تغییری که پیامدهای آن میتواند فراتر از یک رقابت حیثیتی، بر معادلات دیپلماتیک، اقتصادی و ژئوپلیتیک اثر بگذارد.
پیمایشی گسترده در ۳۶ کشور جهان
مرکز تحقیقات پیو که یکی از معتبرترین نهادهای افکارسنجی در سطح بینالمللی به شمار میرود، این نظرسنجی را با نمونهای بزرگ و متنوع اجرا کرده است. مشارکت بیش از ۴۲ هزار پاسخدهنده از قارههای مختلف، به این پیمایش ضریب اطمینان بالایی بخشیده و امکان مقایسه دقیق میان کشورها را فراهم کرده است.
بر اساس نتایج منتشر شده، چین در ۲۷ کشور از مجموع ۳۶ کشور مورد بررسی، توانسته محبوبیت بالاتری نسبت به آمریکا کسب کند. این یعنی در سهچهارم کشورهای حاضر در نظرسنجی، افکار عمومی نگاه مطلوبتری به پکن نسبت به واشنگتن دارد؛ آماری که حتی برای بسیاری از تحلیلگران غربی نیز غافلگیرکننده توصیف شده است.
نکته قابل توجه آن است که این برتری محدود به یک منطقه جغرافیایی خاص نیست و پراکندگی آن از آسیا و خاورمیانه تا اروپا و آمریکای شمالی را در بر میگیرد. همین پراکندگی، تفسیر نتایج را از یک گرایش منطقهای فراتر برده و به پدیدهای جهانی تبدیل کرده است.
پاکستان و اسرائیل؛ دو قطب محبوبیت
در میان کشورهایی که بیشترین نگاه مثبت را به چین ابراز کردهاند، پاکستان با ۹۰ درصد در صدر قرار دارد. این رقم، بالاترین میزان محبوبیت ثبتشده برای چین در کل نظرسنجی است و ریشه در روابط راهبردی و تاریخی دو کشور، همکاریهای اقتصادی گسترده در قالب کریدور اقتصادی چین-پاکستان و حمایتهای سیاسی متقابل دارد.
در مقابل، ایالات متحده بالاترین میزان محبوبیت خود را در اسرائیل تجربه کرده است؛ جایی که ۸۱ درصد پاسخدهندگان نگاهی مثبت به آمریکا داشتهاند. این جایگاه نیز بازتابی از پیوندهای عمیق سیاسی، امنیتی و ایدئولوژیک میان واشنگتن و تلآویو محسوب میشود.
تقابل این دو آمار، به خوبی نشان میدهد که محبوبیت هر یک از دو قدرت، تا حد زیادی بر بستر اتحادهای سنتی و روابط دیرینه شکل گرفته، اما آنچه نظرسنجی پیو را متمایز میکند، فراتر رفتن چین از چارچوب متحدان سنتی خود و نفوذ به حوزههایی است که پیشتر به طور سنتی در مدار نفوذ آمریکا قرار داشتند.
چرخش همسایگان آمریکا و شگفتی در اروپا
یکی از مهمترین یافتههای این پیمایش، ارزیابی مثبت شهروندان کانادا و مکزیک ــ دو همسایه مستقیم ایالات متحده ــ نسبت به چین در مقایسه با آمریکاست. این دو کشور که از نظر جغرافیایی، اقتصادی و فرهنگی پیوندهای عمیقی با واشنگتن دارند، اکنون چین را مطلوبتر ارزیابی کردهاند؛ نشانهای که میتواند از فرسایش وجهه آمریکا حتی در حیاط خلوت خود حکایت داشته باشد.
در اروپا نیز نتایج به همان اندازه تأملبرانگیز است. بر اساس گزارش پیو، در اغلب کشورهای اروپایی مورد بررسی، چین رتبه بالاتری نسبت به آمریکا کسب کرده و تنها لهستان به عنوان استثنا، همچنان نگاه مثبتتری به واشنگتن دارد. این وضعیت در قارهای که برای دههها متحد اصلی ایالات متحده و ستون فقرات ناتو محسوب میشده، یک هشدار جدی برای سیاست خارجی آمریکا تلقی میشود.
علاوه بر این، بسیاری از کشورهای آسیایی با اکثریت مسلمان نیز چین را محبوبتر از آمریکا دانستهاند. این گرایش در حالی ثبت شده که سیاستهای واشنگتن در خاورمیانه و نوع مواجهه آن با مسائل جهان اسلام، در سالهای اخیر با انتقادهای فزایندهای در افکار عمومی این کشورها روبهرو بوده است.
پیام نظرسنجی برای نظم جهانی در حال گذار
کارشناسان معتقدند پیشی گرفتن چین از آمریکا در شاخص محبوبیت جهانی را نباید صرفاً به عنوان یک عدد آماری در نظر گرفت؛ بلکه این یافته بازتابی از تحولات عمیقتر در اقتصاد جهانی، دیپلماسی و روایتسازی رسانهای است. گسترش سرمایهگذاریهای چین در قارههای مختلف، ابتکار کمربند و جاده، حضور فعال در سازمانهای بینالمللی و پرهیز از مداخلات نظامی مستقیم، از جمله عواملی هستند که به بهبود تصویر پکن در افکار عمومی کمک کردهاند.
در مقابل، قطبی شدن فضای سیاسی داخلی آمریکا، نوسانات سیاست خارجی واشنگتن، خروج از برخی توافقهای بینالمللی و رویکرد یکجانبهگرایانه در دورههای مختلف، بخشی از وجهه جهانی ایالات متحده را مخدوش کرده است. نظرسنجی پیو به نوعی این شکاف ادراکی را کمّی و مستند کرده است.
با این حال، محبوبیت بالاتر لزوماً به معنای برتری راهبردی یا پذیرش رهبری جهانی چین نیست. بسیاری از کشورها همچنان در حوزههایی مانند امنیت، فناوریهای پیشرفته و نهادهای مالی بینالمللی به آمریکا وابستهاند. اما آنچه مسلم است، روند تغییر نگرش جهانی به ضرر واشنگتن و به سود پکن در حال شتاب گرفتن است.
نتایج این نظرسنجی میتواند زنگ هشداری برای سیاستگذاران آمریکایی باشد تا در بازتعریف رویکرد خود نسبت به متحدان و افکار عمومی جهانی بازنگری کنند و در عین حال، برای پکن فرصتی است تا با تکیه بر این سرمایه اجتماعی نوظهور، نقش فعالتری در مدیریت مسائل جهانی ایفا کند؛ نقشی که اگر با مسئولیتپذیری همراه شود، میتواند به ثبات بیشتر نظم بینالملل کمک کند.
نظرات (0)