هفدهمین دوره آیین ملی بزرگداشت حامیان نسخ خطی پس از وقفهای هشتساله، دوباره به تقویم فرهنگی کشور بازگشته است؛ رویدادی که با هدف تکریم پژوهشگران، مصححان، فهرستنگاران و فعالان حفظ میراث مکتوب ایران برگزار میشود و امسال به همت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و با مشارکت کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی در کتابخانه ملی برپا خواهد شد.
این آیین که برگزیدگان شش سال اخیر از ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ را در بر میگیرد، قرار است در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ با معرفی نفرات برتر در هشت محور تخصصی و تجلیل از چهره شاخص نسخهشناسی کشور برگزار شود.
بازگشت پس از ۸ سال وقفه
رضا شهرابی، معاونت کتابخانه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با اعلام خبر برگزاری این دوره گفت: آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی با هدف تکریم همه اشخاص حقیقی و نهادهای حقوقی فعال در عرصه حفظ و حراست از نسخ خطی، تسهیل دسترسی به متون کهن، تصحیح متون، و پژوهشهای موضوعی در حوزه سندشناسی و نسخهشناسی برگزار میشود.
به گفته وی، این آیین تلاش میکند در بازههای زمانی مشخص، فعالیتهای شاخص در این حوزهها را شناسایی کرده و پس از داوری دقیق، از افراد شایسته تقدیر کند.
شهرابی درباره علت وقفه طولانی توضیح داد: آخرین دوره این آیین در سال ۱۳۹۷ برگزار شد و بر اساس مصوبه، قرار بود دوره بعدی هر دو سال یکبار، یعنی در سال ۱۳۹۹ برگزار شود، اما شیوع کرونا مانع برگزاری شد و در سالهای بعد نیز به دلایل مختلف از جمله شرایط کشور، برگزاری آن متوقف ماند. در دوره جدید مدیریت سازمان اسناد و کتابخانه ملی، از سرگیری این رویداد در دستور کار قرار گرفت و مقدمات هفدهمین دوره از اوایل سال ۱۴۰۴ آغاز شد.
وی افزود: کمیتههای اجرایی و علمی به موازات یکدیگر فعالیت خود را آغاز کردند و فرآیند انتخاب محورها، شناسایی آثار و داوری آنها از مرداد تا اواخر دیماه به پایان رسید. در ابتدا قرار بود مراسم اصلی در اسفند ۱۴۰۴ برگزار شود که به دلیل وقوع جنگ ۴۰ روزه به تعویق افتاد و اکنون با بهبود شرایط، زمان نهایی برگزاری به ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ موکول شده است.
تاریخچهای از هفده دوره تکریم
آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی نخستین بار در سال ۱۳۷۹ با ابتکار کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی پایهگذاری شد و هشت دوره نخست آن در همان مجموعه برگزار شد. از سال ۱۳۸۷ و با آغاز دوره نهم، میزبانی این رویداد ملی به کتابخانه ملی ایران سپرده شد و تاکنون شانزده دوره آن با معرفی چهرههای برجسته حوزه نسخهشناسی و فهرستنویسی برگزار شده است.
یکی از سنتهای ثابت این آیین، معرفی یک چهره ممتاز در هر دوره بوده است؛ شخصیتی که بخش عمدهای از عمر خود را صرف فهرستنویسی و نسخهشناسی کرده و خدمات ماندگاری به میراث مکتوب کشور ارائه داده است.
شعار و محورهای هشتگانه داوری
شعار هفدهمین دوره «میراث دیروز، اندیشه امروز» اعلام شده است. بر این اساس، فراخوان آثار در هشت محور تخصصی منتشر و کمیته علمی با همکاری داوران برجسته دانشگاهی و پژوهشگران صاحبنظر به بررسی آثار منتشرشده بین سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ پرداخته است.
محورهای این دوره عبارتاند از:
- فعالیتهای ترویجی در حوزه نسخ خطی
- آثار نظری در زمینه نسخ خطی
- تصحیح متون
- فهرستنویسی نسخ خطی
- پایاننامههای دانشگاهی با موضوع متنپژوهی و نسخهشناسی
- رسالههای کوتاه خطی
- فعالیتهای مرتبط با نسخ خطی در شبکههای مجازی
- آفرینشهای ادبی و هنری مرتبط با این حوزه
به گفته معاونت کتابخانه ملی، در هر یک از این محورها، آثار برگزیده و شایسته تقدیر پس از داوری نهایی شناسایی شدهاند و در روز برگزاری آیین از صاحبان آنها تقدیر به عمل خواهد آمد.
چهره شاخص دوره هفدهم؛ علی صدرایی خویی
کمیته علمی هفدهمین دوره پس از بررسی همهجانبه، حجتالاسلام علی صدرایی خویی را به پاس سالها تلاش مستمر در حوزه فهرستنگاری نسخ خطی، به عنوان چهره شاخص این دوره انتخاب کرده است.
صدرایی خویی از چهرههای شناختهشده در حوزه نسخهشناسی و فهرستنویسی است که سالها در شناسایی، توصیف و معرفی نسخههای خطی کتابخانههای کشور فعالیت کرده و آثار متعددی در این زمینه از خود به یادگار گذاشته است.
برگزاری مشارکتی و افق دوره هجدهم
نکته قابل توجه در دوره هفدهم، برگزاری مشارکتی آن است. شهرابی تأکید کرد: این دوره با همکاری مستقیم کتابخانه و مرکز اسناد مجلس و کتابخانه ملی ایران برگزار میشود و همین همافزایی، غنای علمی و اجرایی برنامه را دوچندان کرده است.
وی همچنین از برنامهریزی برای دوره هجدهم خبر داد و گفت: برای بررسی آثار حامیان نسخ خطی در بازه ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ و برگزاری هجدهمین دوره در سال ۱۴۰۶ برنامهریزی انجام شده و پیشبینی میشود کمیتههای اجرایی و علمی دوره بعد، فعالیت خود را در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ آغاز کنند.
شهرابی در پایان با قدردانی از دکتر علی بهرامیان دبیر کمیته علمی، دکتر ایمانی و دکتر یوسفدهی دبیر کمیته اجرایی که نزدیک به یک سال پیگیر مقدمات برگزاری این رویداد بودهاند، ابراز امیدواری کرد: برگزاری مستمر این آیینها بتواند پژوهشگران بهویژه نسل جوان و متخصص را به پژوهش و تحقیق در حوزه پاسداشت میراث مکتوب گذشتگان ترغیب کند؛ میراثی که هویت فرهنگی و تاریخی ایران را در خود نگاه داشته است.
نظرات (0)