سید حسام‌الدین طباطبایی، نقاش تابلوی «مولود مدینه» که اثر خود را در رویداد هنری «روایت رحمت» به نمایش گذاشته، بر ضرورت عبور هنر مذهبی از کلیشه‌های شعاری تأکید کرد. او معتقد است هنر دینی زمانی اثرگذار خواهد بود که به جای نصیحت مستقیم، امکان تجربه حسی و ارتباط عاطفی را برای مخاطب فراهم کند.

رویداد «روایت رحمت» به مناسبت گرامیداشت هزار و پانصدمین سالروز میلاد پیامبر اسلام (ص) در مجموعه تئاتر شهر تهران برگزار شده و میزبان هنرمندان رشته‌های مختلف تجسمی، موسیقی اقوام و آیین‌های نمایشی است. طباطبایی یکی از هنرمندانی است که اثر خود را به صورت زنده و در معرض دید عموم خلق کرده است.

الهام از موسیقی نواحی و فضای معنوی رویداد

طباطبایی درباره چگونگی شکل‌گیری ایده «مولود مدینه» گفت حضور گروه‌های موسیقی اقوام و نواحی مختلف ایران با پوشش‌های سنتی و اجرای آیین‌های محلی، در کنار فضای معنوی حاکم بر رویداد، احساسی متفاوت در او ایجاد کرده است. به گفته او، تلاشش این بوده که این حس پراکنده اما عمیق را در یک ترکیب بصری واحد و منسجم به وحدت برساند.

این هنرمند افزود: تنوع صداها، رنگ لباس‌ها و شور و حال معنوی اجراها، ناخودآگاه ذهن را به سمت مفاهیمی چون وحدت، رحمت و مهربانی نبوی سوق می‌داد و همین مسئله نقطه آغاز خلق اثر شد.

زبان رنگ؛ فروتنی هنرمند در برابر موضوع

نقاش «مولود مدینه» درباره ویژگی‌های بصری اثر خود توضیح داد که کلیت تابلو، حسی و روحی است و برای رسیدن به این فضا، از طیف رنگ‌های خاکستری و کاهش شدت و اشباع رنگ‌ها بهره گرفته است. او تأکید کرد این انتخاب آگاهانه بوده تا هنرمند کمتر خود را به رخ بکشد و موضوع اصلی اثر بیشتر دیده شود.

به باور طباطبایی، در هنر مذهبی فروتنی بیانی اهمیت زیادی دارد؛ هرچه رنگ و فرم با آرامش بیشتری ارائه شود، مخاطب فرصت بیشتری برای مکث، تأمل و برقراری ارتباط شخصی با اثر پیدا می‌کند. او گفت: می‌خواستم اثر فریاد نزند، بلکه نجوا کند تا بیننده خودش به سراغ معنا برود.

تجربه متفاوت خلق اثر در برابر نگاه مردم

این هنرمند تجربه نقاشی در فضای عمومی و در میان جمعیت را متفاوت از خلوت کارگاهی دانست و گفت: کار کردن در جمع، با تمرکز تنهایی هنرمند فرق دارد. در فضای شلوغ باید بتوانی هیجانات خود را مدیریت کنی، هم‌زمان به واکنش‌ها و حضور مخاطبان توجه داشته باشی و در لحظه درباره رنگ، فرم و مسیر کلی تابلو تصمیم بگیری.

او افزود که حضور مردم در اطراف بوم، هرچند تمرکز را دشوار می‌کند، اما انرژی و بازخورد زنده‌ای به هنرمند می‌دهد و فرآیند خلق اثر را به یک تجربه مشارکتی و زنده تبدیل می‌کند؛ تجربه‌ای که نتیجه آن اثری متفاوت از کار در آتلیه بسته خواهد بود.

هنر مذهبی باید از شعار فاصله بگیرد

طباطبایی با اشاره به وضعیت هنر مذهبی در عرصه جهانی اظهار کرد: در بسیاری از کشورها، گرایش به پرداختن جدی به هنرهای تجسمی با مضامین دینی کمرنگ شده است، اما استقبال و واکنش مخاطبان در رویداد «روایت رحمت» نشان داد که مردم همچنان تشنه دیدن آثار مذهبی متفاوت، خلاقانه و به دور از تکرار هستند.

وی تصریح کرد: اگر هدف ما برقراری ارتباط از طریق هنر و به‌ویژه نقاشی با جامعه امروز است، باید به سراغ آثاری برویم که خاص باشند، شعار ندهند و مخاطب را نصیحت نکنند. اثر هنری باید دعوت‌کننده باشد، نه تحمیل‌کننده؛ باید دریچه‌ای برای تجربه شخصی باز کند تا هرکس بتواند نسبت خود را با آن پیدا کند.

ظرفیت تصویر در ارتباط با نسل جوان

این نقاش، قدرت ارتباط سریع و بی‌واسطه تصویر را مهم‌ترین مزیت هنرهای تجسمی دانست و گفت: نقاشی و تصویر می‌تواند در کوتاه‌ترین زمان، عمیق‌ترین پیام را منتقل کند و همین ویژگی، ظرفیت بزرگی برای ارتباط با کودکان و نوجوانان ایجاد می‌کند.

به گفته او، نسل جدید بیش از هر زمان دیگری با زبان تصویر مأنوس است و اگر مفاهیم دینی و ارزش‌های معنوی در قالب بصری جذاب، صادقانه و غیرشعاری ارائه شود، شانس بیشتری برای ماندگاری در ذهن و قلب آنان خواهد داشت. طباطبایی در پایان تأکید کرد که رویدادهایی مانند «روایت رحمت» می‌تواند بستر مناسبی برای تمرین همین نگاه نو به هنر دینی و کشف زبان‌های تازه برای گفت‌وگو با مخاطب امروز باشد.