تداوم خشکسالی در خراسان رضوی، منابع آبی این استان را در یکی از سختترین دورههای خود قرار داده است. تازهترین آمارهای رسمی نشان میدهد که ذخیره سدهای استان به شدت کاهش یافته و شهر مشهد بهعنوان بزرگترین کلانشهر شرق کشور، با تنش آبی جدی مواجه است.
کاظم جم، دبیر و عضو اصلی شورای راهبردی روابط عمومی بخش آب کشور و مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقهای خراسان رضوی، با اعلام این آمار نسبت به تشدید بحران آب در ماههای پیش رو هشدار داده و بر ضرورت مدیریت جدی مصرف و تسریع در اجرای طرحهای اضطراری تأکید کرده است.
ذخیره سدهای استان در پایینترین سطح
به گفته کاظم جم، با گذشت پنج ماه از سال جاری، خشکسالی در خراسان رضوی همچنان ادامه دارد و اکنون تنها ۷ درصد از حجم مخازن سدهای استان آب دارد. حجم فعلی آب موجود در تمام سدهای استان ۱۰۵ میلیون مترمکعب برآورد میشود؛ رقمی که نسبت به ظرفیت کل سدها بسیار ناچیز و نگرانکننده است.
وضعیت در سدهای تأمینکننده آب شرب مشهد بهمراتب بحرانیتر است. چهار سد اصلی مشهد شامل سد دوستی، سد طرق، سد کارده و سد ارداک در مجموع تنها ۳۸ میلیون مترمکعب آب دارند که معادل فقط ۳ درصد از حجم ذخیره آنها است. این آمار نشان میدهد که پایداری تأمین آب برای جمعیتی میلیونی در مشهد، بهشدت به بارندگیهای پیش رو و مدیریت مصرف وابسته است.
کاهش ۱۰ درصدی بارندگی در مشهد
یکی از دلایل اصلی افت شدید ذخایر آبی، کاهش بارندگیها در سال آبی جاری است. بر اساس اعلام شرکت آب منطقهای خراسان رضوی، متوسط بارندگی در مشهد از ابتدای سال آبی جاری یعنی مهر ۱۴۰۴ تاکنون ۱۷۶.۹ میلیمتر ثبت شده است. این میزان در مقایسه با میانگین بلندمدت، حدود ۱۰ درصد کاهش نشان میدهد.
کاهش بارندگی در حالی رخ داده که خراسان رضوی در سالهای اخیر بهطور پیوسته با پدیده خشکسالی و تغییر اقلیم روبهرو بوده و این روند، ورودی آب به سدها و تغذیه منابع زیرزمینی را به شکل محسوسی کاهش داده است. ادامه این شرایط میتواند فشار بیشتری بر منابع آب شرب و کشاورزی استان وارد کند.
مشهد؛ کلانشهری در وضعیت تنش آبی
مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقهای خراسان رضوی تأکید کرده است که مشهد از شهرهای دارای تنش و بحران آبی در کشور محسوب میشود. این کلانشهر به دلیل جمعیت ثابت، حضور سالانه میلیونها زائر و مهاجر و همچنین توسعه شهری و صنعتی، نیاز آبی بسیار بالایی دارد.
به گفته مسئولان بخش آب، تخصیص اعتبارات ملی برای اجرای طرحهای اضطراری تأمین آب مشهد ضروری است. این طرحها شامل پروژههای کوتاهمدت برای عبور از تابستان و همچنین برنامههای میانمدت و بلندمدت برای پایداری تأمین آب در سالهای آینده میشود. بدون تأمین منابع مالی و اجرای بهموقع این طرحها، خطر تشدید تنش آبی در این کلانشهر زیارتی جدیتر خواهد شد.
برداشت سنگین از منابع زیرزمینی و افت آبخوانها
در شرایطی که سدها تقریباً خالی هستند، بخش عمده آب مورد نیاز مشهد در حال حاضر از طریق منابع زیرزمینی و حفر چاهها تأمین میشود. کاظم جم هشدار داده که این روند، افت قابل ملاحظه منابع زیرزمینی را تشدید کرده و وضعیت آبخوانهای دشت مشهد را حادتر میکند.
برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی در سالهای اخیر نهتنها باعث کاهش سطح آب چاهها شده، بلکه خطر فرونشست زمین، کاهش کیفیت آب و شور شدن منابع را نیز به دنبال داشته است. کارشناسان بارها تأکید کردهاند که اتکای بیش از حد به آبخوانها بدون تغذیه مناسب از طریق بارندگی و مهار آبهای سطحی، پایداری منابع آبی را در بلندمدت به خطر میاندازد.
مدیریت مصرف و همراهی شهروندان
دبیر شورای راهبردی روابط عمومی بخش آب کشور با اشاره به برنامههای در دست اجرا گفته است: مدیریت مصرف و اجرای طرحهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت به صورت جدی در دستور کار قرار دارد و پیگیری میشود. به گفته او، شهروندان مشهدی نیز تاکنون همراهی خوبی در زمینه مدیریت مصرف آب داشتهاند، اما تداوم این همکاری برای عبور از شرایط بحرانی ضروری است.
مسئولان آب استان از مردم خواستهاند با رعایت الگوی مصرف، پرهیز از مصارف غیرضروری، اصلاح الگوی آبیاری فضای سبز و استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف، به حفظ ذخایر محدود آب کمک کنند. در کنار همراهی مردم، اجرای طرحهای انتقال آب، بازچرخانی پساب، اصلاح شبکه توزیع و کاهش هدررفت آب نیز از جمله اقداماتی است که برای کاهش فشار بر منابع آبی دنبال میشود.
کارشناسان حوزه آب معتقدند تجربه خشکسالیهای پیدرپی در خراسان رضوی نشان میدهد که مدیریت بحران آب تنها با اقدامات مقطعی ممکن نیست و نیازمند برنامهریزی جامع، سرمایهگذاری پایدار و فرهنگسازی گسترده در مصرف آب است. با توجه به اینکه تنها ۷ درصد از ظرفیت سدهای استان پر است، هرگونه تأخیر در اجرای طرحهای اضطراری میتواند تبعات جدی برای تأمین آب شرب، بهداشت و اقتصاد منطقه به همراه داشته باشد.
نظرات (0)