رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام با تشریح سیر تاریخی تحریمهای آمریکا علیه ایران از نخستین سالهای پس از پیروزی انقلاب تاکنون، تأکید کرد که دوران اثرگذاری فلجکننده و تعیینکننده تحریمها بر اقتصاد کشور سپری شده است و این ابزار دیگر نمیتواند حرکت اقتصاد ایران را متوقف کند.
محمدرضا پورابراهیمی در گفتوگو با رادیو اقتصاد، با اشاره به تجربه طولانی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تحریمها گفت: تقریباً هیچ دورهای پس از انقلاب بدون تحریم نبوده، اما شدت و نوع تحریمها در دولتهای مختلف آمریکا تفاوت قابل توجهی داشته است. به گفته او، بررسی کارنامه تحریمهای اقتصادی در جهان نشان میدهد که در اغلب کشورها، این فشارها به تدریج کنار گذاشته شده یا دستکم اثر آنها به حداقل رسیده است.
تحریمهای هوشمند دولت اوباما و رویای فروپاشی ششماهه
پورابراهیمی یکی از مهمترین مقاطع تشدید فشار اقتصادی علیه ایران را به سالهای ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ و دولت باراک اوباما مربوط دانست و توضیح داد: در آن دوره، دولت آمریکا با تکیه بر مطالعات گسترده درباره ساختار اقتصادی، اجتماعی و منطقهای ایران، بستهای تحت عنوان «تحریمهای هوشمند» را طراحی کرد.
به گفته وی، طراح اصلی این بسته یکی از مشاوران ارشد کاخ سفید بود که بعدها کتاب مشهور «هنر تحریمها» را منتشر کرد. این فرد که در مذاکرات سال ۲۰۱۵ میان تیم ایرانی و آمریکایی نیز حضور داشت، شناخت دقیقی از نقاط آسیبپذیر اقتصاد ایران به دست آورده و مدعی بود در صورت اجرای کامل این طرح، اقتصاد ایران حداکثر ظرف شش ماه در برابر فشار آمریکا تسلیم خواهد شد.
رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص با اشاره به اجرای این برنامه افزود: آمریکاییها منتظر بودند نتیجه طراحی خود را ببینند. تحریم بدون تردید بر هر اقتصادی اثر میگذارد، اما آنچه رخ داد این بود که جمهوری اسلامی ایران بخشی از ظرفیتهای تحمیلی ناشی از تحریم را به فرصت تبدیل کرد و پیشبینی فروپاشی محقق نشد.
از تحریم نظامی تا جهش دفاعی؛ الگویی برای اقتصاد
پورابراهیمی با مقایسه تحریمهای اقتصادی با محدودیتهای نظامی دوران جنگ تحمیلی گفت: در سالهای جنگ، جوانان ۱۸ تا ۲۰ ساله کشور با دست خالی وارد عرصه شدند و همان نسل، پایهگذار دستاوردهای بزرگی شد؛ نمونه روشن آن شهید حسن طهرانیمقدم، پدر صنعت موشکی ایران است. بسیاری از پیشرفتهای امروز در حوزه دفاعی و نظامی دقیقاً در شرایط تحریم و محرومیت شکل گرفت.
او ادامه داد: در حوزه اقتصاد نیز در سالهای ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ فشار تحریمها برای یک تا دو سال تشدید شد و آثار منفی بر جای گذاشت. با این حال باید بپذیریم که بخشی از کاستیها به عملکرد و اصلاحات ناقص داخلی بازمیگشت و اگر اصلاحات ساختاری عمیقتری انجام میشد، تابآوری بیشتری حاصل میشد. در نهایت اما نتیجهای که آمریکاییها انتظار داشتند، یعنی توقف کامل اقتصاد، به دست نیامد.
بازطراحی تحریمها در دولت ترامپ و اعتراف طراح تحریمها
رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت با اشاره به دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ یادآور شد: در آن مقطع، ساختار تحریمهای قبلی بار دیگر بازنگری و بازطراحی شد و فشارها افزایش یافت. در همان زمان از طراح تحریمهای هوشمند پرسیده شد چرا پیشبینی شما درباره فروپاشی ششماهه اقتصاد ایران با گذشت حدود یک دهه محقق نشده است؟
به گفته پورابراهیمی، پاسخ آن مقام آمریکایی این بود که ایران شیوه مدیریت و مهار آثار تحریم را آموخته و تحریمها دیگر اثرگذاری گذشته را ندارند. او افزود: حتی در ماجرای برجام نیز نگاه آمریکاییها این بود که بخشی از تحریمها بهصورت موقت برداشته شود تا اقتصاد ایران به شرایط جدید عادت کند و سپس با اعمال تحریمهای سختتر، فشار نهایی وارد شود.
پورابراهیمی تأکید کرد: در دو دهه اخیر، آمریکا هر آنچه در توان اقتصادی داشته علیه ایران به کار گرفته و حتی برخی کشورهای اروپایی نیز در همین مسیر با واشنگتن همراهی کردهاند، اما هدف نهایی محقق نشده است.
اثر تحریمها پیشخور شده؛ نیاز به اصلاحات داخلی
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه اقتصاد ایران تا حد زیادی آثار تحریم را پیشخور کرده است، گفت: بخش عمده شوکهایی که قرار بود تحریمها به اقتصاد وارد کنند، پیشتر جذب شده و از این رو نمیتوان انتظار رخداد جدید و تعیینکنندهای صرفاً از محل تحریم داشت. واقعیات میدانی نیز همین گزاره را تأیید میکند و شرایط آنگونه که طراحان تحریم تصور میکردند پیش نرفته است.
وی درباره کتاب «هنر تحریمها» توضیح داد: این کتاب فراتر از یک روایت تاریخی، حاوی تحلیل مفصلی از مسائل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ایران است و نشان میدهد آمریکا چگونه تلاش کرده نقاط ضعف اقتصاد ایران را شناسایی و بر آنها متمرکز شود. این اثر را نباید صرفاً نقشه راه دولت اوباما یا ترامپ دانست، بلکه بخشی از راهبرد کلان ایالات متحده برای شکستن مقاومت جمهوری اسلامی محسوب میشود.
پورابراهیمی در پایان خاطرنشان کرد: نکته قابل تأمل این است که خود طراح تحریمهای هوشمند طی ماههای اخیر چندین بار در رسانههایی از جمله بیبیسی صراحتاً گفته این حربه دیگر برای ایران کارساز نیست و ایرانیها توانستهاند تحریمها را مهار کنند. فردی که روزگاری از فروپاشی ششماهه اقتصاد ایران سخن میگفت، پس از حدود ۱۵ سال اذعان میکند که این تحریمها نتوانسته اقتصاد ایران را متوقف کند.
او با تأکید بر اینکه تحریمها هرچند هزینههای کشور را بالا میبرند اما قدرت توقف آن را ندارند، افزود: همانگونه که تحریم نظامی به خودکفایی دفاعی انجامید، در حوزه اقتصاد نیز با تدبیر، اصلاح ساختارها، تقویت تولید داخل و استفاده حداکثری از ظرفیتهای داخلی میتوان فشار تحریم را مدیریت و حتی آن را به ضد خود تبدیل کرد.
نظرات (0)