ناظر گمرکات آذربایجان غربی از ثبت عملکرد قابل توجه تجارت خارجی استان در پنج ماه نخست امسال خبر داد و اعلام کرد بیش از ۲ میلیون و ۶۴۰ هزار تن کالا از گمرکات این استان به خارج از کشور صادر شده است. به گفته خالد جنگجو، ارزش این محموله‌های صادراتی به بیش از ۲ میلیارد و ۳۱۲ میلیون دلار رسیده و گمرکات مرزی استان در این مدت فعالانه به فعالیت خود ادامه داده‌اند.

جنگجو پیش از ظهر شنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران در ارومیه، با تشریح جزئیات کارنامه پنج ماهه گمرکات آذربایجان غربی، از تداوم روند صادرات، افزایش واردات و همچنین چالش‌های زیرساختی در پایانه‌های مرزی سخن گفت؛ چالش‌هایی که به گفته او با توسعه تجهیزات کنترلی و رایزنی با طرف ترکیه‌ای در حال پیگیری است.

جزئیات صادرات ۵ ماهه؛ سهم استان و ترانزیت سایر گمرکات

به گفته ناظر گمرکات آذربایجان غربی، در پنج ماهه گذشته در مجموع ۲ میلیون و ۶۴۰ هزار و ۹۰۰ تن کالا از طریق گمرکات استان به خارج کشور صادر شده است. ارزش این صادرات ۲ میلیارد و ۳۱۲ میلیون دلار برآورد می‌شود.

جنگجو تفکیک این آمار را نیز اعلام کرد: از این میزان، یک میلیون و ۳۳۲ هزار تن به ارزش ۷۶۴ میلیون دلار مربوط به صادرات تولیدات و کالاهای مبدا استان آذربایجان غربی بوده و یک میلیون و ۳۰۸ هزار تن به ارزش یک میلیارد و ۵۴۸ میلیون دلار نیز مربوط به صادرات سایر گمرکات کشور است که از مسیر گمرکات آذربایجان غربی به خارج ترانزیت و صادر شده است.

این آمار نشان می‌دهد استان آذربایجان غربی علاوه بر نقش تولیدی و صادراتی، جایگاه مهمی به عنوان کریدور خروج کالاهای صادراتی سایر نقاط کشور به بازارهای همسایه به ویژه ترکیه و اروپا ایفا می‌کند؛ موضوعی که اهمیت توسعه زیرساخت‌های مرزی را دوچندان کرده است.

رشد ۸۹ درصدی واردات و جهش ورود از مسیر کولبری

ناظر گمرکات آذربایجان غربی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت واردات اشاره کرد و گفت: در همین بازه پنج ماهه، بیش از ۲۷۷ هزار تن کالا به ارزش ۶۰۵ میلیون دلار از طریق گمرکات استان وارد کشور شده است. به گفته او، این میزان از نظر وزنی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۸۹ درصد افزایش نشان می‌دهد.

یکی از نکات قابل توجه در آمار واردات، سهم کولبری است. جنگجو با اشاره به افزایش قابل توجه واردات از این مسیر گفت: در پنج ماهه امسال ۱۴۰ هزار و ۷۱۳ تن کالا به ارزش ۲۰۸ میلیون دلار از طریق کولبری وارد استان شده است. وی افزود که میزان واردات کولبری در کل سال گذشته ۸۷۰ هزار تن بوده که مقایسه آن با عملکرد پنج ماهه امسال بیانگر رشد شتابان این شیوه واردات است.

فعالیت بی‌وقفه گمرکات حتی در دوران جنگ تحمیلی

ناظر گمرکات آذربایجان غربی با اشاره به شرایط ویژه کشور در ماه‌های اخیر تأکید کرد که گمرکات استان حتی در دوران جنگ تحمیلی اخیر نیز بدون وقفه فعال بوده‌اند. به گفته او، در آن دوره یک هزار و ۲۹۹ فقره اظهارنامه به ارزش ۷۹۰ میلیون دلار و به وزن ۱۴ هزار و ۸۷۷ تن برای ترخیص کالا صادر شده است.

این موضوع از نظر مسئولان گمرکی نشان‌دهنده تاب‌آوری زنجیره تجارت خارجی استان و نقش استراتژیک مرزهای آذربایجان غربی در تأمین کالاهای مورد نیاز کشور حتی در شرایط بحران است.

زیرساخت‌های کنترلی پاسخگوی افزایش تردد نیست

جنگجو با بیان اینکه در ماه‌های اخیر به دلیل شرایط خاص کشور، حجم فعالیت گمرکات و پایانه‌های مرزی استان افزایش یافته، گفت: توسعه زیرساخت‌ها به ویژه تجهیزات کنترلی ایکس‌ری ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

به گفته او، هم‌اکنون سه دستگاه ایکس‌ری در مرز بازرگان و یک دستگاه در مرز سرو فعال است، اما با توجه به رشد تردد و تجارت، این تعداد پاسخگوی نیاز فعلی نیست. با این حال گمرکات برای سرمایه‌گذاری در این حوزه آمادگی کامل دارد.

ناظر گمرکات آذربایجان غربی از برنامه توسعه این تجهیزات خبر داد و افزود: سه دستگاه ایکس‌ری جدید در مرزهای استان در حال راه‌اندازی است. بر این اساس، دستگاه ایکس‌ری مرز تمرچین پیرانشهر تا اواسط مهرماه امسال و دستگاه‌های مرز رازی خوی و پلدشت نیز تا پایان سال جاری به بهره‌برداری خواهند رسید. این اقدام می‌تواند سرعت بازرسی و امنیت تجارت مرزی را به طور محسوسی افزایش دهد.

صف ۶۴۰۰ کامیونی در بازرگان؛ گره ظرفیت در آن سوی مرز

یکی از مهم‌ترین چالش‌های فعلی تجارت زمینی استان، صف طولانی کامیون‌های ترانزیتی در مرز بازرگان است. جنگجو در این باره گفت: در حال حاضر حدود ۶ هزار و ۴۰۰ دستگاه کامیون ترانزیتی در مرز بازرگان در صف خروج به سمت ترکیه قرار دارند.

وی علت اصلی این تراکم را ظرفیت پایین پذیرش در سمت ترکیه عنوان کرد و توضیح داد: پیش از این روزانه تنها ۱۸۰ دستگاه کامیون از مرز بازرگان تردد می‌کرد که با رایزنی مقامات دو کشور این رقم اکنون به ۳۰۰ دستگاه در روز افزایش یافته است. این در حالی است که ظرفیت پذیرش در سمت ایران روزانه بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ دستگاه است، اما گمرک مقابل در ترکیه چنین ظرفیتی ندارد و همین عدم توازن باعث تشکیل صف طولانی شده است.

به گفته ناظر گمرکات آذربایجان غربی، در نتیجه مذاکرات اخیر و با فعال‌سازی گمرک گوربولاغ در سمت ترکیه، مقرر شده ظرفیت پذیرش روزانه به بیش از ۵۰۰ دستگاه افزایش یابد که در صورت تحقق، بخش عمده‌ای از گره ترافیکی بازرگان باز خواهد شد.

رسوب ۲ تا ۳ هزار کشنده و افت شدید صادرات سیب

جنگجو در پاسخ به پرسشی درباره رسوب کشنده‌ها در مرزهای استان نیز گفت: در حال حاضر بین ۲ تا ۳ هزار دستگاه کشنده به دلیل عدم صدور ثبت سفارش معتبر از سوی کشور ترکیه، مجوز ورود دریافت نکرده‌اند و در مرزها متوقف مانده‌اند. این موضوع نیازمند پیگیری دیپلماتیک و تسهیل مقررات از سوی طرف مقابل است.

وی در پایان به وضعیت صادرات محصول استراتژیک سیب استان نیز اشاره کرد و وضعیت را نامطلوب توصیف کرد. به گفته او، به دلیل از دست رفتن بازارهای صادراتی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، صادرات سیب به شدت کاهش یافته است. در پنج ماهه امسال تنها ۲۱ هزار تن سیب از استان صادر شده که در مقایسه با ظرفیت تولید آذربایجان غربی به عنوان یکی از قطب‌های تولید سیب کشور، رقمی ناچیز محسوب می‌شود و عملاً بازار سنتی این محصول از دست رفته است.

کارشناسان معتقدند احیای بازار سیب نیازمند بازنگری در سیاست‌های حمل‌ونقل، یارانه صادراتی و دیپلماسی تجاری با کشورهای هدف است؛ در غیر این صورت بخش مهمی از درآمد باغداران استان با خطر جدی مواجه خواهد شد.