فرایند واگذاری گسترده اراضی روستایی برای خانه‌دار شدن متقاضیان طرح‌های حمایتی مسکن از هفته آینده آغاز می‌شود. بر اساس دستورالعمل ابلاغی وزیر راه و شهرسازی، حدود ۳۰۰ هزار قطعه زمین روستایی در قالب طرح «واگذاری اراضی روستایی» و با همکاری معاونت مسکن و ساختمان این وزارتخانه و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به واجدان شرایط واگذار خواهد شد.

این طرح از روز یکشنبه ۸ شهریورماه کلید می‌خورد و تا ۷ مهرماه در چهار مرحله اجرایی ادامه دارد. هدف اصلی آن، تسریع در تأمین زمین مسکونی برای متقاضیان فاقد تخصیص و استفاده از ظرفیت روستاهای دارای زمین قابل واگذاری برای پاسخ به بخشی از تقاضای انباشته مسکن حمایتی است.

اهداف اجرای طرح؛ از تسریع خانه‌دار شدن تا مهاجرت معکوس

به گفته مسئولان، این برنامه با چند هدف کلیدی طراحی شده است:

  • تسهیل دسترسی متقاضیان به زمین مسکونی و کاهش زمان انتظار برای تخصیص پروژه
  • سرعت‌بخشی به خانه‌دار شدن متقاضیان روستایی و ساکنان شهرهای همجوار روستاهای دارای ظرفیت
  • فراهم کردن زمینه مهاجرت معکوس از شهر به روستا و تقویت جمعیت‌پذیری روستاها
  • جلوگیری از تخلیه روستاها و حفظ بافت جمعیتی و اقتصادی مناطق روستایی

در این مدل، به جای تمرکز صرف بر ساخت واحدهای شهری، از ظرفیت زمین‌های روستایی آماده‌سازی‌شده برای واگذاری ۹۹ ساله استفاده می‌شود تا متقاضیان با پرداخت هزینه آماده‌سازی، امکان ساخت مسکن را به صورت تدریجی و متناسب با توان مالی خود به دست آورند.

زمان‌بندی چهار مرحله‌ای واگذاری از ۸ شهریور تا ۷ مهر

بر اساس برنامه اعلام‌شده، واگذاری اراضی در چهار بازه زمانی انجام می‌شود:

  • مرحله نخست - از ۸ شهریور: متقاضیان مؤثر فاقد تخصیص پروژه و افرادی که تا پایان سال ۱۴۰۰ در سامانه طرح‌های حمایتی مسکن ثبت‌نام کرده‌اند.
  • مرحله دوم - از ۱۸ شهریور: متقاضیان ثبت‌نام‌شده در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲
  • مرحله سوم - از ۲۸ شهریور: متقاضیان ثبت‌نام‌شده از سال ۱۴۰۳ به بعد
  • مرحله چهارم - از ۷ مهر: فراخوان عمومی جدید برای تکمیل ظرفیت باقی‌مانده

این زمان‌بندی به صورت مرحله‌ای و با هدف مدیریت تقاضا و جلوگیری از ازدحام سامانه طراحی شده تا هر گروه از متقاضیان در بازه مشخص، امکان انتخاب روستا و بارگذاری مدارک را داشته باشد.

چه کسانی در اولویت دریافت زمین هستند؟

اولویت اصلی واگذاری با متقاضیان بومی روستایی است؛ اعم از ساکنان فعلی روستا و افراد غیرساکن اما دارای ریشه و نسب روستایی که پیش‌تر در سامانه طرح‌های حمایتی مسکن ثبت‌نام کرده‌اند اما تاکنون هیچ پروژه‌ای به آنان تخصیص نیافته است.

در مرحله بعد، ساکنان شهرهای همجوار روستاهای دارای ظرفیت نیز می‌توانند در صورت وجود زمین مازاد، وارد فرایند انتخاب و تخصیص شوند. به این ترتیب، روستاهای دارای اراضی قابل واگذاری علاوه بر تأمین نیاز بومیان، به عنوان پشتیبان تقاضای مسکن شهرهای اطراف نیز عمل خواهند کرد.

نحوه اطلاع‌رسانی و ثبت درخواست

بر اساس اعلام مجریان طرح، متقاضیان واجد شرایط در مراحل اول تا سوم، از طریق پیامک مطلع خواهند شد. پس از دریافت پیامک، فرد باید به سامانه طرح‌های حمایتی مسکن مراجعه و از میان روستاهای دارای ظرفیت، گزینه مورد نظر خود را انتخاب کند.

در ادامه، متقاضی موظف است مدارک مربوط به سابقه سکونت یا اثبات ریشه و نسب روستایی را بارگذاری کند. این مدارک باید به تأیید شورای اسلامی روستا و دهیاری رسیده باشد تا قابلیت استناد و بررسی داشته باشد. تأیید محلی، یکی از شروط اصلی احراز بومی بودن و جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی عنوان شده است.

فرایند بررسی، تخصیص و هزینه واگذاری

پس از بارگذاری مدارک، پرونده متقاضی توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و ادارات مرتبط بررسی می‌شود. در صورت تأیید شرایط و وجود ظرفیت در روستای انتخاب‌شده، فرایند تخصیص و واگذاری زمین به صورت اجاره ۹۹ ساله انجام خواهد شد. متقاضی در این مرحله تنها هزینه آماده‌سازی زمین را پرداخت می‌کند و زمین برای ساخت مسکن در اختیار او قرار می‌گیرد.

در مقابل، اگر شرایط متقاضی احراز نشود یا ظرفیت روستای انتخاب‌شده تکمیل شده باشد، فرد به صف انتظار شهر مورد تقاضای اولیه خود بازگردانده می‌شود و نوبت او در طرح‌های شهری حمایتی مسکن محفوظ خواهد ماند. به این ترتیب، شرکت در این طرح به منزله حذف از سامانه نیست و وضعیت متقاضی حفظ می‌شود.

نقش بنیاد مسکن و معاونت مسکن و ساختمان

اجرای این طرح به صورت مشترک توسط معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی انجام می‌شود. بنیاد مسکن مسئولیت شناسایی روستاهای دارای ظرفیت، آماده‌سازی اراضی، بررسی مدارک بومی بودن و انجام تشریفات واگذاری را بر عهده دارد و معاونت مسکن نیز سیاست‌گذاری، نظارت و هماهنگی با سامانه طرح‌های حمایتی را انجام می‌دهد.

انتظار می‌رود با اجرای چهار مرحله‌ای این برنامه و واگذاری تدریجی ۳۰۰ هزار قطعه زمین، بخشی از صف طولانی متقاضیان نهضت ملی مسکن کاهش یابد و در عین حال، با هدایت تقاضا به سمت روستاها، زمینه احیای اقتصادی و جمعیتی مناطق روستایی کشور نیز فراهم شود.