سفر اخیر رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) به مسکو، بدون اطلاعرسانی به پایتختهای اروپایی انجام شده است؛ موضوعی که خبرگزاری بلومبرگ آن را به نقل از مقامهای اروپایی فاش کرده و از شکاف اطلاعاتی میان واشنگتن و متحدانش حکایت دارد.
بر اساس این گزارش، ایالات متحده هیچ جزئیاتی از مذاکرات جان رتکلیف، رئیس سیا، با سرگئی ناریشکین، رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه (SVR) را در اختیار طرفهای اروپایی قرار نداده است؛ مسئلهای که با حساسیتهای موجود در روابط فراآتلانتیکی و تنشهای جاری با روسیه، توجه محافل سیاسی و امنیتی اروپا را جلب کرده است.
دیدار رتکلیف و ناریشکین پشت درهای بسته
به نوشته بلومبرگ، هیچیک از مقامهای اروپایی از محتوای گفتوگوهای رتکلیف با ناریشکین مطلع نشدهاند. ارزیابیهای آنها صرفاً بر پایه اطلاعات داخلی خودشان و برداشت کلی از الگوی رفتاری واشنگتن در موارد مشابه شکل گرفته است.
این بیاطلاعی در حالی رخ داده که سفر رتکلیف یک تماس مستقیم و سطح بالا میان دو سرویس اطلاعاتی اصلی آمریکا و روسیه محسوب میشود؛ تماسی که معمولاً در شرایط تنشآلود، حامل پیامهای حساس درباره مدیریت بحران، کنترل تنش و جلوگیری از سوءبرداشتهای راهبردی است.
هرچند جزئیات دستور کار این دیدار فاش نشده، اما منابع اروپایی به بلومبرگ گفتهاند که واشنگتن ترجیح داده است این کانال ارتباطی را بهصورت دوجانبه و محرمانه حفظ کند، بدون آنکه متحدان اروپایی را در جریان محورها و نتایج آن قرار دهد.
بحث در ناتو برای جلوگیری از محاسبه اشتباه
بلومبرگ در بخش دیگری از گزارش خود اشاره کرده که در ماههای اخیر، کشورهای عضو ناتو درباره لزوم افزایش تعامل با روسیه در سطوح اطلاعاتی و نظامی بحث و تبادل نظر کردهاند. هدف اصلی این گفتوگوها، کاهش خطر محاسبات اشتباه و سوءتفاهمهایی عنوان شده که میتواند در فضای تقابل کنونی، به تشدید ناخواسته تنشها بینجامد.
به گفته این منابع، برخی پایتختهای اروپایی معتقدند حفظ کانالهای ارتباطی حتی در دوران رویارویی، برای مدیریت بحران ضروری است. با این حال، بیاطلاع ماندن آنها از تماسهای مستقیم آمریکا و روسیه، پرسشهایی را درباره میزان هماهنگی درون ناتو و نحوه تقسیم اطلاعات حساس میان متحدان ایجاد کرده است.
ناظران معتقدند این رویکرد واشنگتن میتواند دو تفسیر داشته باشد؛ نخست اینکه آمریکا میخواهد انعطاف و محرمانگی مذاکرات اطلاعاتی را حفظ کند و دوم اینکه اختلاف دیدگاههایی میان اعضای ناتو درباره نحوه و میزان تعامل با مسکو وجود دارد که واشنگتن ترجیح داده آن را از طریق کانال دوجانبه پیگیری کند.
تأیید سفر از سوی مسکو؛ تماس میان سرویسهای ویژه
رئیس سیا روز ۲۵ اوت در مسکو حضور داشته است. دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، درباره این سفر گفته که حضور رتکلیف در روسیه در چارچوب تماسهای میان سرویسهای ویژه دو کشور انجام شده است.
سرگئی ناریشکین نیز دیدار با همتای آمریکایی خود در جریان این سفر را تأیید کرده است، بدون آنکه جزئیات بیشتری از محور مذاکرات ارائه دهد. این تأیید رسمی از سوی مسکو نشان میدهد که دو طرف، دستکم در سطح اطلاعاتی، کانال گفتوگوی مستقیم را فعال نگه داشتهاند؛ حتی در شرایطی که روابط سیاسی دو کشور در پایینترین سطوح سالهای اخیر قرار دارد.
کارشناسان مسائل امنیتی میگویند تماسهای میان سیا و SVR معمولاً با هدف تبادل هشدارها درباره تحولات میدانی، جلوگیری از برخوردهای ناخواسته و مدیریت پروندههای حساس امنیتی برقرار میشود. سابقه این تماسها به دوران جنگ سرد بازمیگردد و در مقاطع بحرانی، نقش «شیر اطمینان» را برای جلوگیری از تشدید تنش ایفا کرده است.
پیامدهای بیاطلاعی اروپا
عدم اطلاعرسانی واشنگتن به متحدان اروپایی، هرچند در چارچوب محرمانگی طبیعی تماسهای اطلاعاتی قابل تفسیر است، اما میتواند به نگرانیها در پایتختهای اروپایی دامن بزند. اروپا در ماههای گذشته تلاش کرده نقش فعالتری در معادلات امنیتی مرتبط با روسیه ایفا کند و همزمان خواستار هماهنگی نزدیکتر با آمریکا بوده است.
در مقابل، واشنگتن به نظر میرسد در پروندههای اطلاعاتی حساس، ترجیح میدهد دایره اطلاعرسانی را محدود نگه دارد؛ رویکردی که پیشتر نیز در برخی تماسهای دوجانبه با مسکو سابقه داشته است.
با توجه به اینکه طرف آمریکایی هنوز بیانیه تفصیلی درباره نتایج سفر رتکلیف منتشر نکرده و طرف روس نیز به بیان کلیات بسنده کرده، ابعاد واقعی این دیدار همچنان در هالهای از ابهام باقی مانده است. آنچه روشن است اینکه کانال ارتباطی میان دو سرویس اطلاعاتی قدرتمند جهان، همچنان باز است؛ کانالی که اروپاییها این بار از محتوای آن بیخبر ماندهاند.
نظرات (0)