بانک مرکزی از یک اتفاق کمسابقه در بازار ارز خبر داد؛ در حالی که این بانک برای مرحله جدید سیاستهای ارزی خود تا سقف ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس آماده عرضه به شبکه بانکی کرده بود، میزان فروش در سه روز نخست بسیار کمتر از انتظار بود و دلارهای عرضهشده تا حد زیادی روی دست بانک مرکزی ماند.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، این عرضه از روز سهشنبه سوم شهریور ۱۴۰۵ آغاز شد و تا پایان روز پنجشنبه پنجم شهریور ادامه داشت. در این بازه سهروزه، دادههای ثبتشده از معاملات شعب و صرافیهای بانکی نشان میدهد تنها ۲۰ میلیون دلار اسکناس ارز توسط متقاضیان خریداری شده است؛ رقمی معادل فقط ۴ درصد سقف ۵۰۰ میلیون دلاری پیشبینیشده.
عرضه نیم میلیارد دلاری؛ تقاضای ۲۰ میلیونی
بانک مرکزی در اطلاعیه خود تأکید کرده که در پی آغاز مرحله جدید سیاستهای ارزی، آمادگی کامل برای تزریق اسکناس ارز به شبکه بانکی کشور از طریق شعب و صرافیهای بانکی ایجاد شده بود. هدف از این اقدام، پاسخگویی به تقاضای اسکناس در بازار و مدیریت انتظارات ارزی عنوان شده است.
با این حال آمار معاملات نشان داد برخلاف پیشبینیها مبنی بر هجوم تقاضا برای خرید ارز، استقبال از این عرضه محدود بود. به گفته بانک مرکزی، این آمار بر اساس دادههای دریافتی از سامانههای ثبت معاملات ارزی در کل شبکه بانکی احصا شده و بیانگر تقاضای واقعی مراجعهکنندگان به شعب و صرافیها در سه روز نخست است.
تأکید بانک مرکزی بر ادامه عرضه
بانک مرکزی در بخش دیگری از اطلاعیه خود اعلام کرده است که آمادگی این بانک برای تأمین تمام سفارشهای شبکه بانکی تا سقف ۵۰۰ میلیون دلار کماکان پابرجاست و روند تأمین بدون وقفه ادامه خواهد داشت. به عبارت دیگر، هر میزان تقاضایی که از سوی شعب و صرافیهای بانکی ثبت شود، از محل منابع در نظر گرفتهشده تأمین خواهد شد.
این موضعگیری به معنای آن است که سیاست تزریق اسکناس، مقطعی و کوتاهمدت نیست و بانک مرکزی قصد دارد با نمایش قدرت عرضه، سیگنال ثبات به بازار بدهد. تداوم عرضه در روزهای آینده میتواند معیاری برای سنجش میزان واقعی تقاضای اسکناس و همچنین اثرگذاری این سیاست بر نرخهای بازار آزاد باشد.
چرا تقاضا کمتر از انتظار بود؟
هرچند بانک مرکزی به دلایل این استقبال سرد اشاره مستقیمی نکرده، اما فعالان بازار چند عامل را محتمل میدانند. نخست، فاصله اندک نرخ ارز صرافیهای بانکی با بازار آزاد ممکن است انگیزه سفتهبازی و خرید اسکناس برای فروش مجدد را کاهش داده باشد. دوم، محدودیتهای مربوط به سقف خرید و الزام ارائه مدارک هویتی و ثبت اطلاعات نیز میتواند بخشی از تقاضای غیررسمی را از مراجعه به مبادی رسمی منصرف کرده باشد.
از سوی دیگر، در شرایطی که انتظارات تورمی تا حدی تعدیل شده و بازار ارز در هفتههای اخیر نوسان شدیدی را تجربه نکرده، تقاضای احتیاطی و هیجانی برای نگهداری اسکناس دلار نیز کاهش یافته است. برخی کارشناسان معتقدند همین کاهش تقاضا خود نشانهای مثبت از اثرگذاری سیاستهای اخیر ارزی و آرامش نسبی حاکم بر بازار است.
پیام عرضه بزرگ به بازار چیست؟
نکته قابل توجه در این اتفاق، معکوس شدن تصویر مرسوم کمبود ارز در بازار است. معمولاً تصور میشود هر میزان ارزی که بانک مرکزی عرضه کند بلافاصله جذب میشود، اما تجربه این سه روز نشان داد که با اعلام سقف بالای ۵۰۰ میلیون دلاری، بازار لزوماً با کمبود تقاضای اسکناس مواجه نیست و حتی عرضه میتواند از تقاضا پیشی بگیرد.
این موضوع میتواند دو پیام مهم برای سیاستگذار و فعالان اقتصادی داشته باشد؛ نخست اینکه قدرت مانور بانک مرکزی برای مداخله در بازار اسکناس بیش از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد و دوم اینکه التهاب تقاضای اسکناس، حداقل در مقطع فعلی، فروکش کرده است. با این حال باید دید در روزهای آینده و با تداوم عرضه، روند تقاضا چگونه تغییر خواهد کرد و آیا این آرامش مقطعی است یا نشانهای از تغییر رفتار معاملهگران.
بانک مرکزی تأکید کرده است گزارشهای بعدی از میزان فروش و روند تأمین را نیز به اطلاع عموم خواهد رساند.
نظرات (0)