محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، به اظهارات اخیر اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا و مسئول برنامه تحریم ایران در کابینه دونالد ترامپ، واکنشی صریح و کنایه‌آمیز نشان داد. او با بازنشر مقاله‌ای از پل کروگمن، اقتصاددان برجسته و برنده جایزه نوبل اقتصاد، بسنت را به دروغگویی و ناکارآمدی در مدیریت بازارها متهم کرد.

قالیباف در این پاسخ، روایت رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکا درباره وضعیت اقتصادی این کشور و همچنین ادعاها درباره بازار نفت و تحریم‌های ایران را به چالش کشیده و با استناد به شاخص‌های عینی بازار بدهی آمریکا، سیاست اطلاع‌رسانی کاخ سفید را زیر سؤال برده است.

بازنشر مقاله کروگمن؛ بسنت دروغگو و شکست‌خورده در بازارها

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، قالیباف در واکنش به آنچه «ادعاهای گزاف» اسکات بسنت خوانده، مقاله‌ای از پل کروگمن را بازنشر کرده است. در این مقاله، کروگمن به صراحت بسنت را فردی دروغگو توصیف می‌کند و عملکرد او در مدیریت بازارها را یک شکست مطلق می‌داند.

محور اصلی استدلال کروگمن که مورد استناد قالیباف قرار گرفته، وضعیت بازار اوراق بدهی دولت آمریکاست. به نوشته این اقتصاددان نوبلیست، بازار اوراق قرضه آمریکا از کنترل خارج شده و همین موضوع، سندی روشن بر شکست سیاست مبتنی بر روایت‌سازی و به تعبیر او «دروغگویی» بسنت است. قالیباف با اشاره به همین نکته تأکید کرده که واقعیت‌های بازار، برخلاف ادعاهای خوش‌بینانه وزیر خزانه‌داری آمریکا، چیز دیگری را نشان می‌دهد.

تمسخر ادعای ۱۳۰ میلیون بشکه‌ای؛ ۱۳۰ واقعی چیست؟

بخش دیگر پاسخ قالیباف، به ادعای بسنت درباره عبور ۱۳۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز طی دو هفته اختصاص داشت؛ ادعایی که رئیس مجلس آن را به تمسخر گرفت و از اساس غیرواقعی خواند.

قالیباف در کنایه‌ای تند خطاب به وزیر خزانه‌داری آمریکا نوشته است:

«۱۳۰های واقعی، ۱۳۰ میلیارد دلار هزینه جنگ با ایران به روایت مؤسسه مودی آنالیتیکس، یا ۱۳۰ میلیون دلار ضرر شرکتی است که به‌صورت مخفیانه و به نیابت از دولت آمریکا در بازارهای کاغذی نفت مداخله کرده و ایران از آن مطلع شده است.»

به گفته قالیباف، به جای طرح اعداد اغراق‌آمیز درباره تردد نفتکش‌ها در هرمز، بسنت باید به هزینه‌های واقعی سیاست‌های تقابلی واشنگتن در قبال تهران توجه کند. اشاره او به گزارش مودی آنالیتیکس درباره هزینه ۱۳۰ میلیارد دلاری جنگ با ایران و همچنین افشای زیان ۱۳۰ میلیون دلاری یک شرکت واسطه در بازار کاغذی نفت، تلاشی برای نشان دادن ابعاد پنهان مداخلات آمریکا در بازار انرژی عنوان شده است.

بازده اوراق خزانه آمریکا آتش گرفته است

قالیباف در ادامه با لحنی تند خطاب به بسنت نوشت: «ای دروغگو! به بازده اوراق خزانه‌داری دولت آمریکا نگاه کن که آتش گرفته و دارد بالا و بالاتر می‌رود.»

اشاره رئیس مجلس به جهش کم‌سابقه بازده اوراق قرضه بلندمدت آمریکاست؛ جایی که بازده اوراق ۳۰ ساله خزانه‌داری آمریکا به حدود ۵.۳ درصد رسیده؛ بالاترین سطح از سال ۲۰۰۸ تاکنون.

بر اساس توضیح ارائه‌شده، وزارت خزانه‌داری آمریکا در ماه‌های اخیر تلاش کرده با اجرای مجموعه‌ای از مانورهای فنی، قیمت اوراق بلندمدت را بالا نگه دارد و به تبع آن، نرخ بازده را پایین نشان دهد تا تصویری با ثبات‌تر از اقتصاد و هزینه استقراض دولت به بازار مخابره کند. با این حال، بازار این روایت را نپذیرفته و بازده اوراق دوباره مسیر صعودی در پیش گرفته است.

پیام بازار به واشنگتن؛ بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران حرفه‌ای

افزایش بازده اوراق ۳۰ ساله به محدوده ۵.۳ درصد، از نگاه ناظران اقتصادی، نشانه‌ای مهم از بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران حرفه‌ای به روایت رسمی دولت آمریکا و وزارت خزانه‌داری است. این دسته از سرمایه‌گذاران، ریسک‌های اقتصاد آمریکا را جدی‌تر از آنچه مقامات کاخ سفید بیان می‌کنند، ارزیابی می‌کنند و حاضر نیستند بدون دریافت بازده بالاتر، ریسک نگهداری بدهی بلندمدت دولت را بپذیرند.

از این منظر، جهش بازده اوراق نه تنها هزینه تأمین مالی دولت آمریکا را افزایش می‌دهد، بلکه به عنوان یک دماسنج، تردید بازار نسبت به پایداری سیاست‌های مالی و تجاری دولت ترامپ و به‌ویژه تیم اقتصادی آن به رهبری اسکات بسنت را نیز عیان می‌کند.

کارشناسان معتقدند زمانی که بازده اوراق بلندمدت حتی با وجود مداخلات حمایتی خزانه‌داری، همچنان صعودی باقی می‌ماند، به معنای آن است که بازار بیش از اظهارات مقامات، به داده‌های بنیادین اقتصاد، کسری بودجه فزاینده و نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک از جمله تنش با ایران وزن می‌دهد.

چرا پاسخ قالیباف اهمیت دارد؟

پاسخ قالیباف از دو جهت قابل توجه است؛ نخست از حیث جایگاه او به عنوان رئیس قوه مقننه ایران که مستقیماً مسئول پرونده تحریم‌ها در دولت آمریکا را مخاطب قرار داده، و دوم از حیث ادبیات اقتصادی که انتخاب کرده است. او به جای پاسخ صرفاً سیاسی، با استناد به یک اقتصاددان لیبرال آمریکایی و شاخص‌های بازار سرمایه آمریکا، تلاش کرده اعتبار ادعاهای بسنت را مخدوش کند.

همچنین افشای جزئیاتی درباره مداخله پنهان یک شرکت به نیابت از دولت آمریکا در بازارهای کاغذی نفت و زیان ۱۳۰ میلیون دلاری آن، در صورت صحت، می‌تواند ابعاد جدیدی از جنگ اقتصادی و رسانه‌ای واشنگتن علیه تهران را آشکار کند؛ موضوعی که به گفته قالیباف، ایران به‌طور دقیق از آن اطلاع دارد.

در مجموع، جدال لفظی اخیر میان رئیس مجلس ایران و وزیر خزانه‌داری آمریکا، تصویری از تقابل روایت‌ها در حوزه تحریم، انرژی و بازارهای مالی را به نمایش می‌گذارد؛ تقابلی که یک سوی آن ادعای کنترل بازار نفت از طریق تنگه هرمز و سوی دیگر آن استناد به هزینه‌های جنگ، زیان مداخلات پنهان و آتش گرفتن بازده اوراق خزانه‌داری آمریکاست.