اداره‌کل حفاظت محیط زیست کرمانشاه برای جبران کمبود نیروی انسانی و ارتقای نظارت بر عرصه‌های طبیعی، به سراغ فناوری‌های نوین رفته است. مدیرکل این مجموعه می‌گوید دو دوربین پیشرفته پایش محیط‌زیست خریداری شده و فرآیند نصب آنها در یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های استان آغاز شده است.

سعید دزفولی‌نژاد در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اعلام این خبر اظهار کرد: بر اساس استانداردهای جهانی، برای هر هزار هکتار از مناطق حفاظت‌شده باید یک محیط‌بان به‌صورت مستمر حضور داشته باشد تا پایش، پیشگیری از تخلف و حفاظت از گونه‌های جانوری و گیاهی به شکل مطلوب انجام شود.

فاصله معنادار با استاندارد جهانی محیط‌بانی

به گفته دزفولی‌نژاد، گستره مناطق تحت مدیریت محیط زیست در استان کرمانشاه بیش از ۲۴۰ هزار هکتار است؛ پهنه وسیعی که شامل مناطق حفاظت‌شده، پناهگاه‌های حیات‌وحش و زیستگاه‌های حساس می‌شود. این در حالی است که در حال حاضر حدود ۱۰۰ محیط‌بان مسئولیت حفاظت از این عرصه‌ها را بر عهده دارند.

این آمار به معنای آن است که به‌طور متوسط هر محیط‌بان باید بیش از دو هزار و ۴۰۰ هکتار را پوشش دهد؛ رقمی که بیش از دو برابر استاندارد جهانی است. مدیرکل حفاظت محیط زیست کرمانشاه تأکید کرد این عدم تناسب، فشار کاری مضاعفی بر محیط‌بانان وارد می‌کند و امکان پایش دقیق و به‌موقع همه نقاط به‌ویژه مناطق صعب‌العبور و زیستگاه‌های حساس را محدود می‌سازد.

وی افزود: وسعت بالای مناطق، پراکندگی جغرافیایی زیستگاه‌ها و محدودیت نیروی انسانی، ضرورت بهره‌گیری از ابزارهای نوین را به یک انتخاب اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، فناوری می‌تواند به‌عنوان بازوی کمکی محیط‌بانان عمل کند و خلأ ناشی از کمبود نیرو را تا حد زیادی پوشش دهد.

نصب دو دوربین پایشی در پناهگاه قراویز تا پایان شهریور

دزفولی‌نژاد با اشاره به اقدام تازه این اداره‌کل گفت: در همین راستا دو دستگاه دوربین پایشی برای مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان خریداری شده و عملیات نصب و راه‌اندازی آن‌ها در دست اجراست. نخستین نقطه‌ای که برای استقرار این تجهیزات انتخاب شده، پناهگاه حیات‌وحش قراویز است؛ منطقه‌ای که به دلیل تنوع زیستی و حضور گونه‌های ارزشمند، از اهمیت حفاظتی بالایی برخوردار است.

به گفته وی، برنامه‌ریزی‌ها به گونه‌ای انجام شده که مراحل نصب، تست و راه‌اندازی این دوربین‌ها تا پایان شهریورماه به پایان برسد و این سامانه‌ها به‌طور رسمی وارد چرخه پایش منطقه شوند. پس از راه‌اندازی، تصاویر و داده‌های ارسالی از این دوربین‌ها به‌صورت مستمر پایش خواهد شد تا هرگونه تحرک مشکوک، تخلف احتمالی یا تغییرات زیست‌محیطی به سرعت شناسایی شود.

فناوری؛ مکمل محیط‌بانان نه جایگزین آن‌ها

مدیرکل حفاظت محیط زیست کرمانشاه تأکید کرد که استفاده از دوربین‌های پایشی به معنای جایگزینی فناوری با نیروی انسانی نیست، بلکه این تجهیزات ظرفیت نظارتی موجود را تقویت می‌کند. دوربین‌ها می‌توانند به‌صورت شبانه‌روزی، بدون وقفه و در شرایط جوی مختلف، عرصه‌های وسیع را رصد کنند و اطلاعات دقیق و مستندی را در اختیار کارشناسان و محیط‌بانان قرار دهند.

وی ادامه داد: با کمک این سامانه‌ها، امکان رصد دقیق‌تر زیستگاه‌ها، ثبت رفتار گونه‌های جانوری، شناسایی عوامل تهدیدکننده حیات‌وحش و همچنین مستندسازی تخلفاتی مانند شکار غیرمجاز یا ورود غیرقانونی به مناطق حفاظت‌شده فراهم می‌شود. این داده‌ها علاوه بر جنبه حفاظتی، ارزش پژوهشی نیز دارد و می‌تواند به مطالعات علمی درباره وضعیت جمعیت گونه‌ها و سلامت زیستگاه کمک کند.

دزفولی‌نژاد خاطرنشان کرد: تجربه جهانی نشان داده که ترکیب «حضور میدانی محیط‌بان» و «پایش هوشمند مبتنی بر فناوری» بهترین نتیجه را در حفاظت پایدار از طبیعت به همراه دارد. به همین دلیل، اداره‌کل حفاظت محیط زیست کرمانشاه توسعه زیرساخت‌های فناورانه را در کنار تلاش برای تقویت نیروی انسانی دنبال می‌کند.

نگاه بلندمدت به حفاظت از ۲۴۰ هزار هکتار عرصه طبیعی

پناهگاه حیات‌وحش قراویز به‌عنوان یکی از زیستگاه‌های شاخص غرب کشور، همواره در کانون برنامه‌های حفاظتی استان قرار داشته است. انتخاب این منطقه برای اجرای فاز نخست نصب دوربین‌های پایشی، نشان‌دهنده رویکرد اولویت‌بندی زیستگاه‌های حساس است. به گفته مسئولان محیط زیست، در صورت موفقیت‌آمیز بودن این طرح، توسعه تجهیزات پایشی به سایر مناطق حفاظت‌شده استان نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت.

دزفولی‌نژاد در پایان با تأکید بر اینکه حفاظت از حیات‌وحش و عرصه‌های طبیعی نیازمند عزم همگانی است، گفت: حضور مستمر و فداکارانه محیط‌بانان، تجهیز آن‌ها به امکانات روز و بهره‌گیری هوشمندانه از فناوری‌های نوین، سه ضلع اصلی حفاظت مؤثر است. اداره‌کل حفاظت محیط زیست کرمانشاه این راهبرد را با جدیت پیگیری می‌کند تا ضمن جبران محدودیت‌های فعلی، سطح حفاظت از سرمایه‌های طبیعی استان را به شکل محسوسی ارتقا دهد.