مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم بر ضرورت نوسازی و بازآفرینی سنت وقف متناسب با نیازها و اقتضائات امروز جامعه تأکید کرد و گفت: وقف در صورت مدیریت صحیح میتواند پشتوانهای ماندگار برای امروز و نسلهای آینده باشد.
به گزارش خبرنگار مهر، حجتالاسلام عباس اسکندری بعدازظهر یکشنبه در دیدار با آیتالله محمدجواد فاضل لنکرانی، با تشریح ظرفیتهای گسترده وقف در کشور، این سنت اسلامی را دارای توانمندیهای کمنظیر دانست و اظهار کرد: اگر شناخت دقیقی از وقف وجود داشته باشد و برنامهریزیها بر مبنای نیازهای روز انجام شود، این ظرفیت میتواند به تکیهگاهی پایدار برای جامعه تبدیل شود.
عبور از قالبهای سنتی و ضرورت نوآوری
اسکندری با بیان اینکه نگاه به وقف نباید در چارچوبهای محدود گذشته باقی بماند، افزود: اتکای صرف به شیوههای متعارف مانند اجارهداری سنتی، پاسخگوی همه ابعاد اقتصادی و اجتماعی موقوفات نیست. برای بهرهبرداری مطلوب از این سرمایه عظیم باید مسیرهای جدید، کارآمد و متنوع طراحی شود.
وی اصل بنیادین هرگونه تحول را صیانت از عین موقوفه و پایبندی کامل به نیت واقف عنوان کرد و گفت: مدلهای نوین مدیریتی باید دقیقاً در همین چارچوب اصیل تعریف و اجرا شوند؛ بهگونهای که هم امانت واقف حفظ شود و هم کارآمدی اقتصادی و اجتماعی وقف افزایش یابد.
مدیرکل اوقاف قم ادامه داد: در صورت شناخت درست و سیاستگذاری دقیق، عواید وقف به یک مقطع زمانی محدود نمیشود و میتواند برای دههها نیازهای جامعه را پوشش دهد و به نسلهای آینده نیز منتقل شود.
صندوقهای وقفی؛ راهکاری برای بهرهوری پایدار
اسکندری ایجاد و توسعه صندوقهای وقفی را یکی از مهمترین راهکارها برای عبور از الگوهای محدود فعلی دانست و اظهار کرد: رویکرد صندوقمحور این امکان را فراهم میکند که اصل سرمایههای وقفی حفظ شود و در عین حال، منافع حاصل از مدیریت حرفهای این سرمایهها در مسیر تحقق نیت واقف و پاسخ به نیازهای اساسی جامعه هزینه شود.
وی توضیح داد: در این الگو، نگاه ما صرفاً معطوف به درآمد یک ملک یا مغازه استیجاری نخواهد بود، بلکه با سازوکارهای متنوع مالی و سرمایهگذاری، میتوان بهرهوری موقوفات را به شکل چشمگیری ارتقا داد و جریان درآمدی پایدارتری ایجاد کرد.
به گفته اسکندری، شرایط امروز اقتضا میکند از ظرفیتهای موجود بیشترین استفاده صورت گیرد و در کنار صیانت از موقوفات فعلی، برای ترویج فرهنگ وقف، ایجاد موقوفات جدید و افزایش بازدهی منابع موجود، برنامهریزی جدی و بلندمدت انجام شود.
وی تأکید کرد: تصمیماتی که امروز درباره آینده وقف اتخاذ میشود، آثار کوتاهمدت ندارد و میتواند مسیر بهرهمندی جامعه از این ظرفیت ارزشمند را برای سالهای طولانی تعیین کند. از اینرو تحول در مدیریت وقف باید با نگاه آیندهنگر و با هدف ایجاد منابع مالی پایدار برای بخشهای مختلف جامعه دنبال شود.
الگوی جهانی دانشگاهها و ظرفیت حوزههای علمیه
مدیرکل اوقاف قم با اشاره به تجربههای موفق جهانی در بهرهگیری از منابع وقفی برای پشتیبانی از مراکز علمی و آموزشی گفت: در بسیاری از کشورها، صندوقهای مالی پایدار و منابع وقفی بهعنوان پشتوانهای مؤثر برای استمرار فعالیتهای علمی و پژوهشی به کار گرفته شده است.
وی افزود: دانشگاههای بزرگ جهان نیز در کنار سایر منابع مالی خود، از ظرفیت موقوفات و صندوقهای ماندگار برای حمایت از پژوهش و آموزش استفاده میکنند و این تجربه نشان میدهد طراحی سازوکارهای متناسب با مبانی وقف تا چه اندازه میتواند راهگشا باشد.
اسکندری خاطرنشان کرد: حوزههای علمیه و مراکز علمی کشور نیز میتوانند با بهرهگیری از همین ظرفیت و طراحی مدلهایی هماهنگ با ماهیت وقف، زمینه تأمین منابع مالی پایدار برای فعالیتهای علمی، دینی و پژوهشی خود را فراهم کنند.
وی با تأکید بر اینکه حوزه علم و ایمان نباید وابستگی صرف به بودجههای دولتی داشته باشد، گفت: برخورداری از پشتوانههای مستقل و پایدار مالی، تداوم و تقویت فعالیتهای علمی و دینی را تضمین میکند و وقف یکی از مهمترین ظرفیتها برای دستیابی به این استقلال است. وقف در صورت فعالسازی صحیح، تنها یک ابزار اقتصادی نیست بلکه ظرفیتی اجتماعی و تمدنی است که میتواند زمینه گسترش فعالیتهای علمی، فرهنگی و دینی را نیز فراهم آورد.
اعتمادسازی، شفافیت و نقش نهادهای اثرگذار
اسکندری با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی و برخی تجربههای مدیریتی گذشته بر نگرش عمومی نسبت به وقف گفت: توسعه فرهنگ وقف نیازمند برنامهریزی دقیق، شفافیت عملکرد و اعتمادسازی است. مردم باید آثار و برکات واقعی موقوفات را بهصورت ملموس در زندگی روزمره و در سطح جامعه مشاهده کنند.
وی افزود: هرچه کارکردهای وقف برای جامعه روشنتر شود، نگاه عمومی به این سنت حسنه عمیقتر و مثبتتر خواهد شد و همین امر زمینه مشارکت بیشتر مردم در عرصه وقف را فراهم میکند. احیای فرهنگ وقف تنها به ایجاد موقوفات جدید محدود نیست، بلکه مدیریت بهینه ظرفیتهای موجود بهگونهای که آثار اجتماعی آن برای عموم محسوس باشد نیز اهمیت فراوانی دارد.
مدیرکل اوقاف قم با یادآوری جایگاه وقف در دورههای مختلف تاریخی اظهار کرد: در مقاطعی که بزرگان و حاکمان اهتمام ویژهای به این سنت داشتهاند، وقف جایگاه برجستهتری در میان مردم پیدا کرده و فرهنگ مشارکت عمومی نیز تقویت شده است. هنگامی که شخصیتهای اثرگذار نسبت به موضوعی حساسیت نشان میدهند، آن موضوع در میان جامعه نیز اهمیت بیشتری مییابد.
وی نقش علما، بزرگان و صاحبان نفوذ اجتماعی را در توسعه فرهنگ وقف کلیدی دانست و گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری به حضور و نقشآفرینی این گروهها برای تقویت این سنت و بازگرداندن اعتماد عمومی به ظرفیت موقوفات نیاز داریم.
اسکندری تصریح کرد: تحول در عرصه وقف از توان یک دستگاه اداری بهتنهایی خارج است و فعالسازی همه ظرفیتهای این حوزه نیازمند همراهی و همافزایی میان نهادهای مختلف است. دولت، حوزههای علمیه، علما و شخصیتهای اثرگذار اجتماعی هر کدام میتوانند سهم مهمی در این مسیر ایفا کنند و بدون شکلگیری همکاری گسترده و نگاه مشترک نسبت به آینده موقوفات، بهرهبرداری کامل از این سنت ماندگار ممکن نخواهد بود.
اقدامات اوقاف قم و جایگاه تمدنی وقف
مدیرکل اوقاف و امور خیریه قم در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات انجامشده در استان اشاره کرد و گفت: در سالهای اخیر تلاشهایی برای صیانت از موقوفات، بازگرداندن بخشی از اراضی و املاک وقفی و ایجاد زیرساختهای لازم برای بهرهمندی مردم صورت گرفته است.
وی افزود: گاهی وقوع یک اتفاق یا شکلگیری یک مسئله باعث میشود مجموعه اقدامات انجامشده آنگونه که باید در افکار عمومی بازتاب پیدا نکند؛ از اینرو اطلاعرسانی دقیق و تبیین شفاف فعالیتها اهمیت ویژهای دارد.
اسکندری با اشاره به سابقه درخشان وقف در تاریخ اسلام و تشیع، این میراث را ظرفیتی تمدنی دانست و گفت: وقف میتواند در عرصه بینالمللی نیز بیانگر جایگاه تمدنی اسلام و بهویژه تشیع باشد. این میراث ارزشمند باید با حفظ مبانی و اصول خود، متناسب با نیازها و اقتضائات زمان بازآفرینی شود تا همچنان نقش مؤثر خود را در حل مسائل جامعه ایفا کند.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد با استفاده از ظرفیت علما، حوزههای علمیه و سایر نهادهای اثرگذار، وقف از چارچوبهای محدود گذشته فراتر رود و به پشتوانهای قدرتمند و پایدار برای علم، ایمان، پژوهش و تأمین نیازهای آینده جامعه تبدیل شود.
نظرات (0)