دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پیامی تازه خطاب به فعالان اقتصادی کانادا اعلام کرد که اگر شرکت‌های کانادایی که با بازار آمریکا کار می‌کنند، تولید و فعالیت خود را به داخل خاک ایالات متحده منتقل کنند، از پرداخت تعرفه‌های جدید معاف خواهند شد.

این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که روابط تجاری دو همسایه شمالی قاره آمریکا پس از شکست مذاکرات اخیر وارد مرحله‌ای پرتنش شده و هر دو طرف از اعمال تعرفه‌های متقابل و سنگین خبر داده‌اند؛ تحولی که می‌تواند تجارت فرامرزی، زنجیره تامین و بازار کار در دو سوی مرز را با چالش جدی روبه‌رو کند.

پیام ترامپ در تروث سوشال

ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «بگذارید همه شرکت‌های کانادایی که با آمریکا تجارت می‌کنند فوراً به ایالات متحده نقل مکان کنند. بسیاری از آن‌ها سال‌ها پیش به دلیل مدیریت نادرست و احمقانه در آمریکا، این کشور را ترک کردند. وقتی برگردید، هیچ تعرفه‌ای در کار نخواهد بود.»

او ساعاتی پیش از آن نیز در پیامی دیگر مدعی شده بود که کانادا «سال‌هاست از آمریکا سوءاستفاده می‌کند» و تأکید کرده بود که الگوی فعلی مناسبات اقتصادی میان دو کشور باید به‌طور اساسی تغییر کند. لحن این پیام‌ها نشان می‌دهد که کاخ سفید رویکردی تهاجمی‌تر در قبال شریک تجاری سنتی خود در پیش گرفته و قصد دارد با ابزار تعرفه، صنایع را به بازگشت به آمریکا ترغیب کند.

شکست مذاکرات تجاری در ۲۱ اوت

بر اساس گزارش‌ها، دور تازه مذاکرات تجاری آمریکا و کانادا روز جمعه ۲۱ اوت (۳۰ مرداد) پس از بروز اختلاف بر سر شرایط پیشنهادی جدید واشنگتن بدون نتیجه پایان یافت. طرف آمریکایی در این مذاکرات خواستار بازنگری جدی در برخی امتیازات تجاری و دسترسی به بازار کانادا شده بود؛ موضوعی که با مقاومت اتاوا روبه‌رو شد و در نهایت دو طرف بدون توافق میز مذاکره را ترک کردند.

به دنبال این بن‌بست، دولت آمریکا اعلام کرد که از روز ۲۲ اوت تعرفه ۵۰ درصدی بر بخش گسترده‌ای از کالاهای وارداتی از کانادا اعمال خواهد کرد. این تعرفه که یکی از سنگین‌ترین تعرفه‌ها در روابط تجاری دو کشور در سال‌های اخیر به شمار می‌رود، طیف وسیعی از محصولات صنعتی و کالاهای مصرفی را در بر می‌گیرد و می‌تواند قیمت تمام‌شده برای واردکنندگان آمریکایی را به شکل چشمگیری افزایش دهد.

واکنش تلافی‌جویانه اتاوا از نیمه شهریور

در واکنش به اقدام واشنگتن، دولت کانادا نیز اعلام کرده است که تعرفه‌های تلافی‌جویانه با ارزش مشابه را از نیمه شهریور ماه به اجرا خواهد گذاشت. اگرچه جزئیات فهرست کالاهای مشمول هنوز به‌طور کامل منتشر نشده، اما منابع کانادایی می‌گویند این تعرفه‌ها نیز بخش مهمی از صادرات آمریکا به کانادا را هدف قرار خواهد داد.

کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که اعمال متقابل تعرفه‌های ۵۰ درصدی عملاً به معنای آغاز یک جنگ تجاری تمام‌عیار میان دو کشور است؛ جنگی که می‌تواند به افزایش هزینه‌های تولید، کاهش حاشیه سود شرکت‌ها، اختلال در زنجیره‌های تأمین یکپارچه آمریکای شمالی و حتی تهدید هزاران فرصت شغلی وابسته به تجارت فرامرزی منجر شود.

چرا ترامپ شرکت‌های کانادایی را هدف گرفته است؟

ترامپ بارها اعلام کرده که هدف اصلی سیاست تعرفه‌ای او بازگرداندن تولید و اشتغال به داخل آمریکاست. از نگاه او، بسیاری از شرکت‌ها در دهه‌های گذشته به دلیل سیاست‌های نادرست دولت‌های پیشین، خاک آمریکا را ترک کرده و در کشورهایی مانند کانادا مستقر شده‌اند. اکنون با اهرم تعرفه، دولت او می‌کوشد این روند را معکوس کند و با وعده معافیت تعرفه‌ای، مدیران این شرکت‌ها را به سرمایه‌گذاری مجدد در ایالت‌های آمریکا ترغیب کند.

با این حال، تحلیلگران می‌گویند انتقال کارخانه‌ها، خطوط تولید و زنجیره تأمین تصمیمی پرهزینه و زمان‌بر است و صرف معافیت از تعرفه نمی‌تواند به‌تنهایی شرکت‌های بزرگ کانادایی را به جابه‌جایی سریع وادار کند. علاوه بر این، بی‌ثباتی در سیاست تجاری و احتمال تغییر تعرفه‌ها در ماه‌های آینده، ریسک برنامه‌ریزی بلندمدت برای بنگاه‌ها را افزایش داده است.

چشم‌انداز روابط اقتصادی آمریکا و کانادا

آمریکا و کانادا از بزرگ‌ترین شرکای تجاری یکدیگر هستند و حجم مبادلات سالانه آن‌ها صدها میلیارد دلار برآورد می‌شود. صنایع خودروسازی، فولاد، آلومینیوم، محصولات کشاورزی و انرژی از جمله بخش‌هایی هستند که بیشترین وابستگی متقابل را دارند و هرگونه اختلال تعرفه‌ای می‌تواند به سرعت به افزایش قیمت برای مصرف‌کنندگان در هر دو کشور منجر شود.

در حال حاضر هنوز مشخص نیست که آیا پیشنهاد ترامپ برای جذب شرکت‌های کانادایی با استقبال مواجه خواهد شد یا اتاوا با ابزارهای حمایتی داخلی از صنایع خود در برابر فشار واشنگتن محافظت خواهد کرد. آنچه روشن است، تشدید تنش تجاری میان دو متحد دیرینه است؛ تنشی که در صورت تداوم، نه تنها تجارت دوجانبه بلکه ثبات اقتصادی کل منطقه آمریکای شمالی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.