رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد که بقای یوزپلنگ آسیایی بهعنوان یکی از ارزشمندترین گونههای در معرض انقراض کشور، مستلزم عبور از نگاه مقطعی و پروژهمحور و حرکت به سمت استقرار یک نظام حفاظتی پایدار و بههمپیوسته است؛ نظامی که امنیت زیستگاه، تامین آب و طعمه و مشارکت جوامع محلی را بهصورت همزمان تضمین کند.
شینا انصاری پیش از ظهر دوشنبه در همایش ملی یوزپلنگ آسیایی که در سالن همایش کمپ پتروشیمی خراسان در بجنورد برگزار شد، با تشریح جایگاه ویژه خراسان شمالی در نقشه تنوع زیستی کشور، گفت: هرچند تنها حدود ۷ درصد از مساحت این استان در قالب مناطق حفاظتشده قرار دارد، اما همین پهنه محدود از تنوع زیستی بسیار غنی برخوردار است.
خراسان شمالی؛ گنجینه تنوع زیستی ایران
به گفته انصاری، وجود چهار پارک ملی، یک ذخیرهگاه زیستکره و همچنین پرتراکمترین زیستگاه پلنگ ایرانی در خراسان شمالی، این استان را به یکی از کانونهای مهم حفاظت در کشور تبدیل کرده است. او افزود که در کنار این ظرفیتها، حضور یوزپلنگ آسیایی در پناهگاه حیات وحش میاندشت، اهمیت مسئولیت ملی برای صیانت از این گونه را دوچندان میکند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با قدردانی از تلاش شبانهروزی محیطبانان و همراهی جوامع محلی اظهار کرد: میاندشت امروز بهعنوان یک زیستگاه زایا و پویا شناخته میشود؛ جایی که با وجود تمام فشارها، یوزپلنگ آسیایی همچنان حضور دارد و زادآوری میکند. همین پویایی نشان میدهد که اگر حداقلهای زیستگاهی فراهم باشد، این گونه میتواند به حیات خود ادامه دهد، اما تداوم این شرایط نیازمند مراقبت مستمر است.
حفاظت فراتر از گونه؛ از آب تا شبکه حفاظتی
انصاری تصریح کرد: وقتی از یوزپلنگ صحبت میکنیم، نباید نگاه را به یک گونه شاخص محدود کنیم. در پس حفاظت از یوز، مجموعهای از عوامل بههمپیوسته قرار دارد؛ از وضعیت زیستگاه و دسترسی پایدار به منابع آب گرفته تا فراوانی طعمه، امنیت حفاظتی و وجود یک شبکه حفاظتی منسجم و متصل. هرگونه خلل در یکی از این حلقهها، چرخه حیات یوز را با خطر جدی مواجه میکند.
وی تجربه میاندشت را نمونهای موفق از پیوند دانش بومی و حفاظت علمی توصیف کرد و گفت: در این منطقه از دانش و تجربه دامداران محلی برای مدیریت و تامین منابع آبی استفاده شده است. این همکاری نشان داد که حفاظت از تنوع زیستی بدون رویکرد مشارکتی و بدون جلب اعتماد و همراهی مردم محلی، به نتیجه پایدار نمیرسد.
مجوز حفاظتگاههای مردمی و پیوستگی زیستگاهها
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست اظهار کرد: مجوز ایجاد حفاظتگاههای مردمی صادر شده است تا در کنار مناطق تحت مدیریت دولت، شبکهای جایگزین و بههمپیوسته از زیستگاههای امن شکل بگیرد. هدف این است که گونههای حیات وحش بتوانند در گسترهای وسیعتر، با آرامش و امنیت بیشتری جابهجا شوند و از خطر انزوا و گسست زیستگاهی رها شوند.
او افزود: توسعه حفاظتگاههای مردمی نه به معنای کاهش مسئولیت دولت، بلکه به معنای توزیع هوشمندانه مسئولیت حفاظت و استفاده از ظرفیت جوامع بومی، سازمانهای مردمنهاد و بخش خصوصی برای تکمیل پازل حفاظت است.
گذار از پروژهمحوری به نظام پایدار
انصاری با انتقاد از رویکردهای کوتاهمدت و پروژهمحور در حوزه حفاظت از گونههای در خطر انقراض گفت: نباید سرنوشت یوزپلنگ را به عمر یک پروژه یا اعتبار یک سال گره زد. با وجود محدودیتهای ناشی از تحریمها، کمبود منابع مالی و کمبود نیروی انسانی، تنها راه جلوگیری از توقف اقدامات حفاظتی، نظاممند کردن حفاظت است.
وی توضیح داد: نظام حفاظتی پایدار به معنای تعریف سازوکارهای بلندمدت، تامین منابع پایدار، تربیت نیروی متخصص، پایش مستمر جمعیتها و زیستگاهها و تضمین استمرار برنامهها فارغ از تغییرات مدیریتی است. در چنین چارچوبی، حتی در شرایط سخت اقتصادی نیز حفاظت متوقف نمیشود.
سند ملی تنوع زیستی با محور توسعه پایدار
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین از تدوین سند بالادستی حفاظت از تنوع زیستی کشور خبر داد و گفت: این سند با محوریت توسعه پایدار و با همکاری دولت تهیه شده و اولویت اصلی آن، ارتقای امنیت زیستگاهها و تمرکز بر حفاظت از گونههای در معرض خطر انقراض از جمله یوزپلنگ آسیایی است.
به گفته او، در این سند تلاش شده است میان الزامات توسعه و ضرورتهای حفاظت، تعادل ایجاد شود؛ بهگونهای که توسعه عمرانی و اقتصادی بدون ارزیابی دقیق پیامدهای محیط زیستی پیش نرود و در عین حال، حفاظت نیز مانعی برای معیشت پایدار جوامع محلی نباشد.
انصاری در پایان خاطرنشان کرد: حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، آزمونی برای کارآمدی نظام حکمرانی محیط زیست کشور است. اگر بتوانیم برای این گونه نمادین، نظامی پایدار، مشارکتی و مبتنی بر علم بسازیم، الگویی برای نجات سایر گونهها و زیستگاههای کشور نیز به دست آوردهایم.
نظرات (0)