محسن پاکآیین، کارشناس مسائل سیاسی، در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان، تفسیر برخی رسانههای خارجی مبنی بر اینکه پیمان موسوم به «پیمان مکه» علیه جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته است را نادرست خواند و تأکید کرد محتوای اظهارات مقامهای عربستان، پاکستان و ترکیه نشان میدهد این ابتکار دو هدف کلان را دنبال میکند: عبور از الگوی امنیت متکی به آمریکا و تمرکز بر تهدید اصلی منطقه یعنی رژیم صهیونیستی.
دو هدف کلان پیمان مکه از نگاه پاکآیین
به گفته پاکآیین، برخلاف فضاسازی رسانهای که میکوشد ایران را بهعنوان محور ناامنی در منطقه معرفی کند، واقعیتهای میدانی و دیپلماتیک چیز دیگری را نشان میدهد. او توضیح داد که مواضع رسمی ریاض، اسلامآباد و آنکارا حاکی از آن است که این پیمان نه برای تقابل با تهران، بلکه برای بازتعریف ترتیبات امنیتی منطقه طراحی شده است.
پاکآیین تصریح کرد: «نخستین هدف، پذیرش این واقعیت از سوی کشورهای منطقه است که تکیه بر آمریکا برای تضمین امنیت، دیگر پاسخگو نیست.» به اعتقاد وی، حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس و غرب آسیا و شبکه پایگاههای این کشور در عمل بیش از آنکه به ثبات منطقه کمک کند، در خدمت تأمین منافع رژیم صهیونیستی قرار گرفته است.
احیای ایده امنیت درونزا بدون دخالت خارجی
این کارشناس مسائل سیاسی یادآور شد ایدهای که جمهوری اسلامی ایران از نخستین سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی مطرح کرد؛ یعنی «امنیت مشترک منطقهای با حضور خود کشورهای منطقه و بدون دخالت بیگانگان»، امروز بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است. به گفته او، روند تحولات نشان میدهد که کشورهای منطقه بهتدریج به ناکارآمدی نسخه امنیتی وابسته به واشنگتن پی بردهاند و به دنبال جایگزینی آن با سازوکاری بومی و جمعی هستند.
پاکآیین افزود شکلگیری پیمان مکه را باید در همین چارچوب تحلیل کرد؛ تلاشی برای اینکه کشورهای همسایه با اتکا به ظرفیتهای سیاسی و نظامی خود، مسئولیت تأمین امنیت را بر عهده بگیرند و از سپردن این مأموریت به بازیگران فرامنطقهای فاصله بگیرند.
ماهیت ضدصهیونیستی پیمان؛ نه ضدایرانی
محور دوم مورد اشاره پاکآیین، جهتگیری آشکار این پیمان علیه رژیم صهیونیستی است. او گفت ترکیب اعضا و مواضع آنها بهروشنی نشان میدهد که از نگاه این کشورها، کانون اصلی ناامنی در منطقه، رژیم صهیونیستی است.
به گفته وی، ترکیه در ماههای اخیر بهطور کامل در کنار پاکستان موضعگیری کرده و عربستان نیز در چارچوب سیاست مصوب اتحادیه عرب مبنی بر ضرورت تأسیس کشور مستقل فلسطینی به پایتختی قدس، مخالف سیاستهای توسعهطلبانه اسرائیل است. پاکآیین تأکید کرد اگرچه شدت و لحن مخالفت کشورها با اسرائیل متفاوت است، اما برآیند کلی، یک جبههبندی منطقهای در برابر تلآویو است و نمیتوان آن را اقدامی علیه ایران تفسیر کرد.
او افزود: «شکلگیری این پیمان بیشتر برای اتکا به امنیت منطقهای و مقابله با رژیم صهیونیستی است تا ایجاد ائتلافی علیه تهران.»
نگاه ایران به تحولات سوریه؛ تمامیت ارضی خط قرمز است
پاکآیین در بخش دیگری از این گفتوگو به نقش ایران در تحولات سوریه و عراق پرداخت و گفت جمهوری اسلامی بهدنبال دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر، بهویژه همسایگان پیرامونی، نیست.
وی درباره سوریه اظهار داشت: هر دولتی که در دمشق بر سر کار باشد، نمیتواند نسبت به اشغالگری رژیم صهیونیستی بیتفاوت بماند یا از دفاع از تمامیت ارضی این کشور شانه خالی کند. به اعتقاد او، تداوم تجاوزات اسرائیل به خاک سوریه، نقطهای است که ناگزیر روابط تهران و دمشق را دوباره در کانون توجه دو طرف قرار میدهد.
پاکآیین با اشاره به تحرکات ابومحمد الجولانی گفت اگر او تهدیدهای اسرائیل را جدی بگیرد، چارهای جز همراهی با جهان اسلام نخواهد داشت و در این مسیر نقش ایران میتواند برجسته و سازنده باشد.
عراق، دوست نزدیک و شریک راهبردی
این کارشناس درباره عراق نیز تأکید کرد که تهران و بغداد پیوندهای عمیق فرهنگی، سیاسی و تاریخی دارند و اراده متقابل برای گسترش همکاریهای سیاسی و اقتصادی کاملاً مشهود است.
او راهپیمایی عظیم اربعین را نماد زنده دوستی دو ملت توصیف کرد و سفر اخیر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی به عراق را نشانهای روشن از عزم دو کشور برای تقویت مناسبات دانست. پاکآیین ابراز امیدواری کرد که با استقرار دولت جدید در عراق، روابط دو کشور روندی رو به جلو و مثبت را تجربه کند.
تنش با امارات و مسئله جزایر سهگانه
پاکآیین درباره تنشهای اخیر میان ایران و امارات متحده عربی گفت ریشه این تنشها به همراهی ابوظبی با آمریکا و رژیم صهیونیستی و در اختیار قرار دادن قلمرو و فضای خود برای تجاوز غیرقانونی علیه ایران بازمیگردد. به گفته وی، تهران از یک کشور همسایه چنین رفتاری را انتظار نداشته است.
او مشارکت امارات در تحریمها علیه ایران را نقطه منفی دیگری در کارنامه روابط دو کشور دانست و در عین حال تأکید کرد موضوع جزایر سهگانه، مسئلهای فرعی و حاشیهای است. پاکآیین تصریح کرد: «جزایر بر اساس مستندات تاریخی و موازین بینالمللی، جزء لاینفک تمامیت ارضی ایران است و ادعاهای امارات در این زمینه کاملاً بیاساس است. ایران هر بار با اتکا به مواضع مستحکم حقوقی، از حاکمیت خود دفاع کرده است.»
حزبالله قدرت بزرگ منطقه و امنیت خلیج فارس
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به جایگاه مقاومت اسلامی لبنان گفت حزبالله امروز یک قدرت بزرگ منطقهای با توانمندیهای قابل توجه نظامی و سیاسی است که از حمایت گسترده مردم لبنان، ملتهای منطقه و متحدانی چون ایران، یمن و حشد الشعبی عراق برخوردار است.
وی افزود تفاهمهای صورتگرفته در سطح منطقهای نشاندهنده جایگاه ویژه حزبالله در معادلات است، جایگاهی که حتی در تعاملات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا نیز بازتاب داشته است.
پاکآیین در پایان درباره امنیت خلیج فارس تأکید کرد که این امنیت نمیتواند توسط یک کشور بهتنهایی تأمین شود. به گفته او، همه کشورهای حاشیه خلیج فارس باید با تکیه بر توان نظامی و سیاسی مشترک، سازوکاری جمعی را جایگزین حضور آمریکا کنند؛ روندی که به باور وی بهزودی ابعاد روشنتری پیدا خواهد کرد.
نظرات (0)