کاهش کمسابقه ذخایر راهبردی نفت خام ایالات متحده، این کشور را در شرایطی قرار داده که ابزار سنتی خود برای مهار نوسانات و کمبود عرضه در بازارهای جهانی را تا حد زیادی از دست داده است. به گزارش رویترز که خبرگزاری مهر آن را بازتاب داده، روند برداشتهای پیدرپی در پنج سال گذشته، بهویژه شش ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران، واشنگتن را با تنگنای جدی روبهرو کرده است.
سقوط ذخایر به پایینترین سطح از ۱۹۸۲
ذخایر راهبردی نفت آمریکا پس از بحرانهای نفتی دهه ۱۹۷۰ میلادی شکل گرفت؛ مجموعهای شامل ۶۰ مخزن نمکی زیرزمینی در امتداد سواحل تگزاس و لوئیزیانا که با هدف تزریق سریع نفت به بازار در شرایط اضطراری طراحی شد. این ذخایر برای دههها بهعنوان اهرم اطمینانبخش آمریکا در برابر شوکهای نفتی عمل میکرد.
اما پس از سالها آزادسازی در دورههای ریاستجمهوری جو بایدن و دونالد ترامپ، حجم ذخایر اکنون به ۲۸۹ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه کاهش یافته است؛ رقمی که پایینترین سطح از سال ۱۹۸۲ تاکنون محسوب میشود. برآوردها نشان میدهد اگر ترامپ محموله ۳۹ میلیون بشکهای باقیمانده از تعهد توافقشده با آژانس بینالمللی انرژی را نیز برداشت کند، سطح ذخایر به حدود ۲۴۳ میلیون بشکه سقوط خواهد کرد.
تعهد ۴۰۰ میلیون بشکهای پس از جنگ علیه ایران
به گفته رویترز، پس از آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ۲۸ فوریه (نهم اسفند ۱۴۰۴)، بیش از ۳۰ کشور عضو آژانس بینالمللی انرژی در ماه مارس توافق کردند که در مجموع ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی خود برداشت کنند. سهم ایالات متحده در این برنامه ۱۷۲ میلیون بشکه تعیین شده است؛ رقمی که فشار مضاعفی بر مخازن نیمهخالی این کشور وارد میکند.
مخازن نمکی زیر فشار؛ هشدار درباره آستانه خطر
نفت در این مخازن زیرزمینی روی لایهای از آب شور شناور است و هرچه نفت بیشتری خارج شود، سطح آب بالاتر میآید. افزایش سطح آب میتواند به دیواره مخازن، خطوط لوله و پمپهای استخراج آسیب بزند و پایداری سازهای آنها را تهدید کند.
یک منبع در وزارت انرژی آمریکا گفته حداقل سطح عملیاتی قابل قبول برای این سامانه ۷۰ میلیون بشکه است. سیدارت میسرا، استاد مهندسی نفت دانشگاه ایاندام تگزاس نیز تأکید کرده هدف اصلی ذخایر، تأمین فوری عرضه در بحرانهاست، اما برداشت بیش از ۲۵۰ میلیون بشکه زیرساختها را به محدودهای خطرناک میبرد و ریسک فنی را بهشدت افزایش میدهد.
دفتر پاسخگویی دولت آمریکا نیز در گزارش ماه مه خود اعلام کرد اگرچه مخازن از نظر کلی در وضعیت مطلوبی قرار دارند، اما سلامت چاهها بهدلیل نیاز به اقدامات نگهداری مستمر، همچنان نگرانکننده است. به گفته این نهاد، توان تخلیه، توزیع و پر کردن مجدد ذخایر هماکنون محدود است و فرسودگی زیرساختها همراه با توقف پروژههای ساخت و نوسازی، این سامانه را در آینده در معرض آسیبپذیری بیشتر قرار خواهد داد.
وام نفتی ۱۷۲ میلیون بشکهای با بهره ۴۰ میلیون بشکه
دولت ترامپ برای اجرای تعهد خود، ۱۷۲ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی را در قالب وام در اختیار شرکتهای متقاضی قرار داده است. بر اساس این سازوکار، شرکتها موظف هستند علاوه بر بازگرداندن اصل نفت برداشتشده، ۴۰ میلیون بشکه نیز بهعنوان بهره به دولت تحویل دهند؛ مقداری که تقریباً معادل دو روز مصرف نفت ایالات متحده برآورد میشود.
با این حال، روند بازگرداندن این نفت تا اواخر سال جاری میلادی آغاز نخواهد شد و تکمیل کامل ذخایر برداشتشده تا اواخر سال ۲۰۲۸ به طول خواهد انجامید. کوین بوک، تحلیلگر مؤسسه کلیرویو انرژی پارتنرز، در یادداشتی در اواخر روز یکشنبه هشدار داد اگر واشنگتن بخواهد نفت ونزوئلا را مستقیماً به ذخایر راهبردی منتقل کند یا آن را بفروشد تا منابع مالی خرید نفت برای پر کردن مخازن را تأمین کند، روند تکمیل ذخایر ممکن است سالها طول بکشد و با فرارسیدن انتخابات در آمریکا و ونزوئلا نیمهکاره رها شود.
از رونق شیل تا بودجه ناکافی برای بازسازی ذخایر
کمبود کنونی نتیجه روندی طولانیمدت است. به مدد رونق تولید نفت شیل از سال ۲۰۰۸، آمریکا اکنون به صادرکننده نفت تبدیل شده و به همین دلیل الزام آژانس بینالمللی انرژی مبنی بر نگهداری معادل ۹۰ روز واردات خالص نفت، دیگر به شکل سابق برای این کشور اعمال نمیشود.
جو بایدن از سال ۲۰۲۱ با هماهنگی شرکای بینالمللی و با هدف مهار قیمتها حدود ۲۳۰ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی برداشت کرد که فروش بیسابقه ۱۸۰ میلیون بشکه پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ برجستهترین مورد آن بود. پس از آن، واشنگتن تلاش برای پر کردن دوباره مخازن را آغاز کرد، اما جنگ علیه ایران این روند را متوقف کرد و منابع مالی موجود نیز به پایان رسید.
سال گذشته کنگره تنها ۱۷۱ میلیون دلار برای پر کردن مجدد ذخایر اختصاص داد؛ مبلغی که در مقایسه با حدود ۲۰ میلیارد دلار مورد نیاز در آن مقطع، بسیار ناچیز تلقی میشود.
از نظر حقوقی نیز محدودیتهایی وجود دارد. قانون آمریکا رئیسجمهور را از صدور دستور برداشت بیشتر در صورتی که سطح ذخایر به زیر ۲۵۲ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه سقوط کند، منع میکند؛ هرچند در شرایط اضطراری همچنان اختیار صدور دستور آزادسازی اضطراری برای رئیسجمهور محفوظ است.
نگرانی بازار؛ آیا اهرم واشنگتن از کار افتاده است؟
کلیتون سیگل، پژوهشگر ارشد برنامه امنیت انرژی و تغییرات اقلیمی در اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، در رویدادی در ۲۹ اوت (دوم شهریور) سطح کنونی ذخایر راهبردی را «بهطور خطرناکی پایین» توصیف کرد.
ناظران بازار نیز نسبت به پیامدهای این وضعیت هشدار میدهند. لوتز کیلیان، مدیر مرکز انرژی و اقتصاد بانک فدرال رزرو دالاس، میگوید هرچه ذخایر به کف نزدیکتر شود، نگرانی فعالان بازار بیشتر خواهد شد و حتی ممکن است نسبت به توان واقعی آمریکا برای برداشت نفت باقیمانده و آرامکردن بازار تردید کنند. به گفته او، برداشت بیشتر از این سطح میتواند به افزایش قیمت نفت و آسیب به اقتصاد منجر شود و در صورت تهکشیدن کامل ذخایر، «کاهش تقاضا تنها راه مقابله با کمبود عرضه خواهد بود.»
مجموع این تحولات نشان میدهد واشنگتن در حالی برای مدیریت بحرانهای جدید نفتی به ذخایر راهبردی چشم دوخته که خود این ذخایر پس از سالها استفاده گسترده، دیگر پشتوانه مطمئنی برای مهار شوکهای بزرگ بازار جهانی به شمار نمیرود.
نظرات (0)