سه کشور عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان نخستین نشست کمیته راهبردی سیاسی و دفاعی مرتبط با «توافق مکه» را در شهر استانبول برگزار کردند و در پایان این نشست، بیانیهای مشترک را منتشر کردند؛ بیانیهای که به گفته شرکتکنندگان، گذار این توافق از مرحله امضا به مرحله اجرا را کلید میزند.
به گزارش بیانیه منتشرشده که خبرگزاریها به نقل از منابع رسمی سه کشور بازتاب دادهاند، محور اصلی گفتوگوها در استانبول، سازوکار اجرایی کردن توافق مکه و تعریف چارچوبهای نهادی برای همکاری بلندمدت سیاسی و دفاعی بوده است.
گذار توافق مکه از امضا به اجرا
در نخستین بند از بیانیه مشترک، سه کشور نشست استانبول را گامی مهم برای پیشبرد توافق مکه از مرحله امضا به مرحله اجرا توصیف کردهاند. این تعبیر نشان میدهد که طرفها پس از تفاهم اولیه، اکنون وارد فاز عملیاتی و ساختارسازی شدهاند و قصد دارند همکاریهای خود را در قالب کمیتههای تخصصی و سازوکارهای دائمی دنبال کنند.
بر اساس بیانیه، سه کشور بر عزم خود برای اجرای کامل توافق با هدف دستیابی به صلح و ثبات در منطقه تأکید کردهاند و اعلام داشتهاند که تلاشهای مشترک برای کاهش تنشها، ترویج خویشتنداری و کمک به ثبات منطقهای را ادامه خواهند داد.
تأسیس دبیرخانه در عربستان؛ ریاست سهساله پاکستان
یکی از مهمترین تصمیمات نشست استانبول، توافق بر سر تأسیس دبیرخانه مشترک در عربستان سعودی برای پشتیبانی از فعالیتها و هماهنگی میان سه کشور عنوان شده است. این دبیرخانه قرار است نقش محوری در پیگیری مصوبات، برنامهریزی نشستهای آتی و هماهنگی همکاریهای سیاسی و دفاعی ایفا کند.
طبق مفاد بیانیه، پاکستان ریاست دبیرخانه را در نخستین دوره سهساله بر عهده خواهد داشت. انتخاب پاکستان برای دوره افتتاحیه، از نظر ناظران نشانهای از اعتماد متقابل و توزیع متوازن نقشها میان اعضا و همچنین توجه به تجربه اسلامآباد در همکاریهای امنیتی و دفاعی منطقهای ارزیابی میشود.
تأکید بر ماهیت دفاعی و احترام به حاکمیت
سه کشور در بیانیه مشترک خود به صراحت بر ماهیت دفاعی مشارکت سهجانبه و پایبندی به اصل احترام متقابل به حاکمیت کشورها تأکید کردهاند. این بند از بیانیه در پاسخ به گمانهزنیهای احتمالی درباره اهداف این همکاری، ماهیت آن را غیرتهاجمی و مبتنی بر دفاع مشروع و همکاری داوطلبانه معرفی میکند.
طرفها همچنین اعلام کردهاند که همکاریهای خود را در چارچوب حقوق بینالملل و با هدف تقویت امنیت جمعی و کاهش زمینههای تنش دنبال خواهند کرد، نه ایجاد بلوکبندی علیه کشور یا منطقهای خاص.
تقویت توان دفاعی و همکاری صنعتی
بخش دیگری از بیانیه به افزایش قابلیتهای دفاعی سه کشور اختصاص دارد. بر این اساس، همکاریها شامل تقویت صنایع دفاعی، توسعه تولید مشترک و انتقال و توسعه فناوری خواهد بود؛ حوزههایی که میتواند از تولید تجهیزات تا تبادل دانش فنی و اجرای پروژههای مشترک را در بر گیرد.
سه کشور توافق کردهاند که از طریق همافزایی صنعتی و فناورانه، وابستگی خارجی را کاهش داده و زنجیره تأمین پایدارتری در حوزه دفاع ایجاد کنند. این رویکرد بهویژه با توجه به ظرفیتهای ترکیه در حوزه پهپادی و صنایع دفاعی، توان پاکستان در تولید نظامی و سرمایهگذاری عربستان در نوسازی بخش دفاعی، ظرفیت تکمیلکنندگی قابل توجهی دارد.
بازدارندگی و دفاع جمعی
در ادامه بیانیه، سه کشور بر عزم خود برای تقویت بازدارندگی و دفاع جمعی در میان خود تأکید کردهاند. به گفته بیانیه، اعضا توافق کردهاند که از طریق هماهنگی بیشتر، تبادل اطلاعات و برگزاری رزمایشها و نشستهای دورهای، سطح آمادگی و قابلیت پاسخگویی مشترک را ارتقا دهند.
این همکاری در عین حال با هدف کمک به برقراری صلح در منطقه و فراتر از آن تعریف شده است؛ به این معنا که تقویت توان دفاعی سه کشور، ابزاری برای ثباتسازی و بازدارندگی در برابر تهدیدات مشترک تلقی میشود، نه تشدید رقابت تسلیحاتی.
پیام منطقهای نشست استانبول
برگزاری نشست در استانبول و انتخاب این شهر بهعنوان میزبان نخستین کمیته راهبردی، از منظر دیپلماتیک حائز اهمیت است. ترکیه بهعنوان حلقه اتصال آسیا و اروپا و عربستان بهعنوان میزبان دبیرخانه و پاکستان بهعنوان رئیس دورهای آن، ترکیبی از جغرافیای خلیج فارس، آناتولی و جنوب آسیا را نمایندگی میکنند.
ناظران معتقدند اگر سازوکار دبیرخانه و کمیته راهبردی بهصورت منظم فعال بماند، توافق مکه میتواند به بستری برای مدیریت بحرانهای منطقهای، تسهیل گفتوگوهای امنیتی و گسترش همکاریهای اقتصادی-فناورانه در حاشیه همکاری دفاعی تبدیل شود. با این حال، موفقیت این روند به تداوم اراده سیاسی، شفافیت در اهداف و تعامل سازنده با سایر بازیگران منطقهای وابسته خواهد بود.
سه کشور در پایان بیانیه بار دیگر بر تداوم تلاشها برای کاهش تنشها، تقویت خویشتنداری و حمایت از ابتکارات صلح تأکید کرده و استانبول را نقطه آغاز مرحله اجرایی توافقی دانستهاند که در مکه پایهگذاری شده است.
نظرات (0)