وزارت جنگ ایالات متحده از برنامه‌ای بلندمدت برای افزایش قابل توجه ظرفیت تولید رهگیرهای پیشرفته پدافند هوایی خبر داد. بر اساس اعلام روز دوشنبه این وزارتخانه، ارتش آمریکا دو قرارداد هفت‌ساله و پرهزینه را با شرکت‌های بزرگ صنایع دفاعی، «لاکهید مارتین» و «جنرال داینامیکس»، نهایی کرده که هدف آن جهش تولید دو سامانه کلیدی «پاتریوت PAC-3 MSE» و «تاد» (THAAD) است.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، بر اساس این توافق‌ها، تولید رهگیر پیشرفته پاتریوت مدل PAC-3 MSE تا سه برابر و تولید سامانه دفاع ارتفاع‌بالای تاد تا چهار برابر افزایش خواهد یافت. مقام‌های پنتاگون می‌گویند این برنامه برای پاسخ به نیازهای فزاینده عملیاتی و پر کردن شکاف‌های انبار مهمات طراحی شده است.

قراردادهای هفت‌ساله با غول‌های دفاعی

مایکل دافی، معاون وزیر جنگ آمریکا در امور خرید و پشتیبانی، در بیانیه‌ای با اشاره به همکاری صنایع دفاعی گفت: «جنرال داینامیکس و لاکهید مارتین به این فراخوان پاسخ داده‌اند. ما در حال کاهش بروکراسی، کوتاه‌کردن جدول زمانی و افزایش سریع ظرفیت تولید داخلی خود هستیم.»

به گفته او، این همکاری نتیجه فراخوان پنتاگون برای توسعه سریع خطوط تولید بوده و دو شرکت اصلی طرف قرارداد، متعهد شده‌اند با بازطراحی فرآیندها و توسعه زیرساخت، سرعت تحویل را به‌طور محسوسی بالا ببرند. قراردادهای جدید از نوع بلندمدت و با ریسک بالا توصیف شده‌اند؛ به این معنا که دولت آمریکا تعهد خرید چندساله می‌دهد تا صنایع بتوانند سرمایه‌گذاری سنگینی روی ماشین‌آلات، نیروی انسانی و زنجیره تأمین انجام دهند.

تمرکز بر گلوگاه‌های تولید

بر خلاف طرح‌های مقطعی گذشته، برنامه فعلی به‌صورت هدفمند گلوگاه‌های تولید را نشانه گرفته است. پنتاگون اعلام کرده که افزایش ظرفیت به‌ویژه بر زیرمجموعه‌های حیاتی متمرکز خواهد بود؛ از جمله بدنه موتور رهگیرها، محفظه جستجوگر (سیکر)، بخش‌های میانی بدنه و سامانه‌های استقرار و پرتاب.

مقام‌های آمریکایی می‌گویند این رویکرد قرار است «میزان تولید را افزایش دهد و برنامه‌های تحویل را تسریع کند». به بیان دیگر، هدف تنها ساخت موشک بیشتر نیست، بلکه کوتاه کردن زمان از سفارش تا تحویل به یگان‌های عملیاتی نیز در دستور کار است. تجربه جنگ‌های اخیر نشان داده که تولید قطعات دقیق مانند حسگرها و موتورهای سوخت جامد، بیشترین تأخیر را در زنجیره تأمین ایجاد می‌کند و تمرکز فعلی دقیقاً همین نقاط را هدف گرفته است.

بودجه مشروط به رأی کنگره

با وجود نهایی شدن چارچوب قراردادها، تأمین مالی این برنامه همچنان وابسته به تصویب سالانه کنگره است. به این معنا که هر چند پنتاگون نقشه راه هفت‌ساله را ترسیم کرده، اما تخصیص اعتبار هر سال باید به‌صورت جداگانه در لایحه بودجه دفاعی به تأیید قانون‌گذاران برسد.

این شرط، ریسک اصلی طرح محسوب می‌شود؛ زیرا نوسانات بودجه‌ای، اختلافات حزبی یا تغییر اولویت‌های دفاعی می‌تواند روند افزایش تولید را کند یا متوقف کند. با این حال، مقام‌های وزارت جنگ ابراز امیدواری کرده‌اند که با توجه به اجماع نسبی در کنگره بر سر تقویت پدافند موشکی، منابع لازم بدون وقفه تأمین شود.

سایه کاهش ذخایر پس از تنش‌های منطقه‌ای

زمان‌بندی این افزایش تولید، توجه تحلیلگران را به وضعیت ذخایر مهمات آمریکا جلب کرده است. برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که درگیری‌های اخیر در منطقه و به‌ویژه جنگ با ایران، بخش قابل توجهی از ذخایر رهگیرهای خاص آمریکا را مصرف کرده است.

بر اساس ارزیابی‌های داخلی که در رسانه‌های آمریکایی بازتاب یافته، موجودی رهگیرها در پایگاه‌های اروپایی پس از شلیک صدها فروند طی جنگ منطقه‌ای که بیش از شش ماه پیش آغاز شد، «فراتر از بحرانی» توصیف شده است. این گزارش‌ها می‌گویند فشار عملیاتی ناشی از رهگیری مداوم پهپادها و موشک‌ها، انبارها را به سطح هشدار رسانده است.

در مقابل، کاخ سفید و پنتاگون به‌صورت رسمی هرگونه کمبود فلج‌کننده را تکذیب می‌کنند و می‌گویند توان بازدارندگی و آمادگی عملیاتی نیروهای مسلح همچنان در سطح مطلوب حفظ شده است. با این حال، شماری از تحلیلگران نظامی هشدار داده‌اند که تداوم روند فعلی بدون افزایش تولید، می‌تواند فشار جدی بر مهمات دوربرد و سامانه‌های پدافند هوایی وارد کند.

سامانه تاد به‌عنوان سپر دفاعی در برابر موشک‌های بالستیک میان‌برد و بلندبرد و سامانه پاتریوت PAC-3 MSE به‌عنوان خط دفاعی چندلایه در برابر موشک‌های بالستیک تاکتیکی، کروز و هواگردها، دو ستون اصلی شبکه پدافند هوایی آمریکا و متحدانش به‌شمار می‌روند. افزایش هم‌زمان تولید هر دو سامانه نشان می‌دهد پنتاگون به‌دنبال آماده‌سازی برای سناریوهایی با حجم آتش بالاست؛ سناریویی که در آن تعداد رهگیرهای در دسترس، به اندازه دقت آنها اهمیت دارد.