نخستین نشست کمیته استراتژیک سیاسی و دفاعی که در چارچوب توافقنامه دفاع مشترک موسوم به «پیمان مکه» تشکیل شده است، روز دوشنبه در استانبول برگزار شد. این نشست با حضور بلندپایهترین مقامهای سیاسی و نظامی ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی برگزار شد و بهعنوان گام نخست برای عملیاتیکردن سازوکارهای همکاری دفاعی سه کشور ارزیابی میشود.
بر اساس گزارشها، این کمیته با هدف هماهنگی راهبردی در حوزههای دفاعی، امنیتی و سیاسی ایجاد شده و قرار است چارچوب نهادی و اجرایی همکاریهای مشترک را تعیین کند. برگزاری نخستین جلسه آن در استانبول، نشاندهنده عزم سه کشور برای تعمیق مشارکت دفاعی و ارتقای سطح همافزایی نیروهای مسلح خود است.
حضور وزرای خارجه، دفاع و روسای ستاد کل سه کشور
هیئت ترکیه در این نشست به ریاست هاکان فیدان، وزیر امور خارجه، یاشار گولر، وزیر دفاع و ژنرال سلجوق بایراکتاراوغلو، رئیس ستاد کل ارتش این کشور حضور یافت. این ترکیب کامل سیاسی-نظامی نشان میدهد آنکارا برای این پیمان جایگاهی راهبردی قائل است.
از سوی پاکستان، اسحاق دار وزیر امور خارجه، خواجه محمد آصف وزیر دفاع فدرال و مارشال سید عاصم منیر، رئیس ستاد کل ارتش این کشور در نشست شرکت کردند. هیئت عربستان سعودی نیز شامل فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه، شاهزاده خالد بن سلمان وزیر دفاع و ژنرال فیاض بن حامد الرویلی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح عربستان بود.
حضور همزمان وزرای خارجه، وزرای دفاع و روسای ستاد کل ارتش سه کشور، این نشست را از نظر سطح و گستره دستور کار، به یک نشست کمسابقه در همکاریهای دفاعی منطقهای تبدیل کرده است. به گفته منابع حاضر، رایزنیها در فضایی فشرده و با تمرکز بر محورهای عملیاتی انجام شد.
دستور کار؛ از تولید مشترک تا مبارزه با تروریسم
دستور کار رسمی نشست، طیف گستردهای از موضوعات دفاعی و امنیتی را در بر میگرفت. محورهای اصلی مورد بحث عبارت بودند از:
- توسعه قابلیتها و ظرفیتهای دفاعی سه کشور و افزایش قابلیت همکاری و تعاملپذیری میان نیروهای مسلح
- تعمیق همکاری در صنایع دفاعی از جمله تولید مشترک، تحقیق و توسعه و انتقال فناوری
- تقویت تلاشهای مشترک در مبارزه با تروریسم و تهدیدات امنیتی فرامرزی
- بررسی تحولات امنیتی بینالمللی و منطقهای و تأثیر آن بر امنیت جمعی اعضا
شرکتکنندگان همچنین بر ضرورت همافزایی در حوزه آموزش، رزمایشهای مشترک و تبادل تجربه در مدیریت بحران تأکید کردند. به گفته بیانیه مشترک، هدف نهایی، ایجاد قابلیت بازدارندگی مشترک و ارتقای توان واکنش سریع در برابر تهدیدات مشترک است، بدون آنکه این همکاری علیه کشور ثالثی جهتگیری شده باشد.
تعیین چارچوب دبیرخانه و سازوکار اجرایی
یکی از مهمترین موضوعات نخستین نشست، تعیین چارچوب نهادی برای تداوم همکاریها بود. بر این اساس، کمیته راهبردی سیاسی و دفاعی مأمور شد ساختار دبیرخانه و سایر سازوکارهای اجرایی را که فعالیتهای مشترک را در حوزههای مختلف هدایت میکنند، نهایی و مشخص کند.
طبق بیانیه مشترک سه کشور، مسئولیت هدایت اجرایی این دبیرخانه برای یک دوره سهساله بر عهده پاکستان گذاشته شده است. این تصمیم با توجه به تجربه پاکستان در همکاریهای دفاعی چندجانبه و ظرفیتهای نهادی نیروهای مسلح این کشور اتخاذ شده و قرار است دبیرخانه نقش هماهنگکننده اصلی در پیگیری مصوبات، برنامهریزی نشستهای آتی و اجرای پروژههای مشترک را ایفا کند.
منابع دیپلماتیک اعلام کردهاند که در ماههای آینده، کارگروههای تخصصی زیر نظر این دبیرخانه تشکیل خواهد شد تا جزئیات همکاری در حوزههایی مانند تولید مشترک تجهیزات، سامانههای پدافندی، پهپادها، امنیت سایبری و لجستیک نظامی را تدوین کنند.
اهمیت راهبردی پیمان دفاعی مکه
پیمان دفاع مشترک مکه که مبنای تشکیل این کمیته است، بهعنوان چارچوبی برای همگرایی دفاعی میان سه کشور مسلمان و تأثیرگذار در جهان اسلام توصیف میشود. ترکیه با توان صنعتی دفاعی رو به رشد، پاکستان با تجربه گسترده نظامی و توان هستهای، و عربستان با ظرفیتهای مالی و جایگاه ژئوپلیتیک خود، ترکیبی مکمل برای یک همکاری راهبردی بهشمار میروند.
ناظران معتقدند برگزاری این نشست در استانبول، علاوه بر پیام سیاسی همبستگی سه کشور، میتواند الگویی برای همکاریهای دفاعی منطقهای مبتنی بر تولید مشترک و کاهش وابستگی به تأمینکنندگان خارج از منطقه باشد. همچنین تقویت همکاری در مبارزه با تروریسم و افراطگرایی، بهویژه در پرتو تحولات منطقهای، از دیگر انگیزههای اصلی این ابتکار عنوان شده است.
قرار است نتایج این نشست نخست و نقشه راه تعیینشده از سوی دبیرخانه، در نشست بعدی کمیته که زمان و مکان آن متعاقباً اعلام خواهد شد، پیگیری شود.
نظرات (0)