دونالد ترامپ در تازهترین اظهارات خود درباره پرونده ایران، با لحنی که بازتاب گستردهای در رسانهها داشته، مدعی شد که جنگ احتمالی با ایران برای ایالات متحده «موضوعی کوچک» به شمار میرود. این اظهار نظر که از سوی خبرگزاری فارس بازتاب یافته، بار دیگر نگاهها را به رویکرد تقابلی رئیسجمهور پیشین آمریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران جلب کرده است.
ترامپ چه گفت؟
بر اساس گزارش منتشر شده، ترامپ در صحبتهای اخیر خود تلاش کرده توان نظامی و ابعاد درگیری احتمالی با ایران را کماهمیت جلوه دهد. او با بهکار بردن تعبیر «جنگ کوچک» برای توصیف سناریوی درگیری با ایران، اینگونه وانمود کرده که ایالات متحده بهراحتی قادر به مدیریت چنین تقابلی است و هزینه چندانی متوجه واشنگتن نخواهد شد.
این ادعا در حالی مطرح میشود که ترامپ در دوره ریاستجمهوری خود نیز بارها مواضع تند و متناقضی درباره ایران اتخاذ کرده بود؛ از خروج یکجانبه از توافق هستهای برجام تا اعمال کارزار فشار حداکثری و تهدید به اقدام نظامی. اکنون نیز به نظر میرسد او با تکرار ادبیات تهدیدآمیز، در صدد ارسال پیام به افکار عمومی داخلی و رقبای خارجی خود است.
زمینه و زمانبندی اظهارات
اظهارات جدید ترامپ در شرایطی بیان شده که منطقه غرب آسیا همچنان صحنه تحولات پرشتاب سیاسی و امنیتی است. روابط تهران و واشنگتن طی سالهای اخیر تحت تأثیر تحریمهای گسترده، تنشهای دریایی، حملات پهپادی و مذاکرات ناتمام هستهای، در وضعیت شکنندهای قرار داشته است.
ناظران معتقدند ترامپ با طرح این ادعا به دنبال دو هدف همزمان است؛ نخست، نمایش اقتدار نظامی آمریکا به پایگاه رأی خود در آستانه تحولات انتخاباتی و دوم، بیاعتبار جلوه دادن توان بازدارندگی ایران. با این حال، بسیاری از تحلیلگران آمریکایی و بینالمللی بارها هشدار دادهاند که هرگونه درگیری نظامی با ایران بهدلیل موقعیت ژئوپلیتیک، توان موشکی و نفوذ منطقهای تهران، بههیچوجه محدود و کمهزینه نخواهد بود.
چرا ادعای «جنگ کوچک» غیرواقعبینانه ارزیابی میشود؟
کارشناسان مسائل نظامی و امنیتی تأکید میکنند که توصیف جنگ با ایران به عنوان یک درگیری کوچک، با واقعیتهای میدانی فاصله زیادی دارد. ایران از نظر وسعت جغرافیایی، جمعیت، توان نظامی نامتقارن و موقعیت استراتژیک در تنگه هرمز، بازیگری نیست که بتوان تقابل با آن را ساده انگاشت.
- پیامدهای منطقهای: هرگونه درگیری میتواند به سرعت به سراسر خاورمیانه گسترش یابد و پای متحدان و نیروهای نیابتی دو طرف را به میدان بکشد.
- پیامدهای اقتصادی: ناامنی در خلیج فارس و تنگه هرمز میتواند بازار جهانی انرژی را بهشدت متلاطم کند و قیمت نفت را به شکل بیسابقهای افزایش دهد.
- پیامدهای نظامی برای آمریکا: تجربه جنگهای افغانستان و عراق نشان داده که حتی قدرتهای بزرگ نیز در مدیریت جنگهای طولانیمدت در منطقه با چالشهای جدی مواجه میشوند.
به همین دلیل، بسیاری از مقامات پیشین پنتاگون و وزارت خارجه آمریکا نیز در سالهای گذشته نسبت به سادهانگاری درباره جنگ با ایران هشدار داده و آن را پرهزینه و غیرقابل پیشبینی توصیف کردهاند.
واکنشها به اظهارات ترامپ
اگرچه هنوز واکنش رسمی از سوی مقامات دولت کنونی آمریکا یا جمهوری اسلامی ایران به این اظهارات منتشر نشده، اما سابقه نشان میدهد که چنین موضعگیریهایی معمولاً با واکنش تند رسانهها و محافل سیاسی در تهران همراه میشود. در داخل آمریکا نیز منتقدان ترامپ، این اظهارات را نمونهای دیگر از ادبیات جنجالی او برای جلب توجه رسانهای میدانند.
برخی تحلیلگران معتقدند ترامپ با این اظهارات قصد دارد خود را به عنوان چهرهای قاطع در سیاست خارجی معرفی کند؛ چهرهای که برخلاف دموکراتها، از تهدید نظامی ابایی ندارد. در مقابل، منتقدان او میگویند چنین اظهاراتی نهتنها به کاهش تنش کمکی نمیکند، بلکه میتواند برداشت نادرستی از محاسبات راهبردی واشنگتن به طرف مقابل منتقل کند.
جمعبندی
ادعای ترامپ مبنی بر کوچک بودن جنگ ایران برای آمریکا، بیش از آنکه یک ارزیابی نظامی دقیق باشد، یک موضعگیری سیاسی و تبلیغاتی به نظر میرسد. واقعیات صحنه نشان میدهد که هرگونه تقابل نظامی میان دو کشور، ابعادی فراتر از یک درگیری محدود خواهد داشت و منافع همه طرفها از جمله خود ایالات متحده را به خطر خواهد انداخت. از این رو، کارشناسان همواره بر ضرورت دیپلماسی و پرهیز از ادبیات تهدیدآمیز تأکید کردهاند.
منبع گزارش اولیه این اظهارات خبرگزاری فارس بوده و جزئیات بیشتر درباره زمان و مکان دقیق بیان این جمله از سوی ترامپ، در انتظار انتشار مشروح صحبتهای اوست.
نظرات (0)