نمایش شنیدنی «رویای سرد» با اقتباس از یکی از متفاوتترین آثار یو نسبو، نویسنده برجسته ادبیات جنایی جهان، به کارگردانی ایوب آقاخانی تولید و در پنج قسمت روانه آنتن شده است. این نمایش رادیویی برداشتی آزاد از رمان کوتاه و پرکشش «خون بر برف» است؛ اثری مینیمال و شاعرانه که چهرهای دیگر از استاد نوآر اسکاندیناوی را به مخاطب نشان میدهد.
یو نسبو؛ از اقتصاد و موسیقی راک تا قله نوآر اسکاندیناوی
یو نسبو متولد ۱۹۶۰، نویسنده و موسیقیدان پرکار نروژی است که امروز بهعنوان یکی از مهمترین چهرههای ژانر جنایی، معمایی و مکتب «نوآر اسکاندیناوی» شناخته میشود. او که دانشآموخته رشته اقتصاد است، پیش از آنکه بهطور جدی وارد دنیای داستاننویسی شود، تجربههایی متنوع از جمله کارگزاری بورس، روزنامهنگاری و خوانندگی در یک گروه موسیقی راک را پشت سر گذاشته است.
شهرت جهانی نسبو بیشتر بهخاطر خلق مجموعه رمانهای پلیسی با فضاسازیهای تاریک، پیرنگهای پیچیده، تعلیقهای نفسگیر و روانکاوی عمیق شخصیتهاست. بسیاری از آثار او تصویری بیپرده از خشونت و زوایای پنهان جوامع مدرن ارائه میدهند و همین ویژگی جایگاه او را در ادبیات پلیسی جهان تثبیت کرده است. رمانهای «آدمبرفی» و «شکارچیان سر» از جمله آثار او هستند که با اقتباس سینمایی موفق، دامنه مخاطبانش را فراتر از دنیای کتاب بردهاند.
در ایران نیز آثار متعددی از این نویسنده با ترجمههای مختلف منتشر شده و با استقبال علاقهمندان ادبیات معمایی روبهرو بوده است؛ از جمله «خون بر برف»، «آدمبرفی»، «پسر»، «خفاش»، «شکارچیان سر» و «عطش».
«خون بر برف»؛ روایتی شاعرانه از جنایت و عشق
در میان کارنامه پرحجم یو نسبو، رمان «خون بر برف» جایگاهی ویژه و متفاوت دارد. برخلاف رمانهای حجیم و پرشخصیت او، این اثر کوتاه، فشرده و مینیمالیستی است و لحنی شاعرانهتر دارد. قهرمان داستان «اولاف» نام دارد؛ قاتلی اجارهای که برخلاف کلیشههای رایج، طبعی لطیف، تخیلی سرشار و علاقهای عمیق به قصهگویی دارد.
اولاف با وجود پیشه خونبارش، قلبی مهربان دارد و همین تناقض، او را به شخصیتی تراژیک و دوستداشتنی تبدیل میکند. او در میانه ماموریتهای مرگبارش، درگیر عشقی ممنوعه و پرخطر میشود؛ عشقی که او را در برابر رئیس تبهکارش قرار میدهد و بهای خیانت و وفاداری را به مهلکترین شکل ممکن به نمایش میگذارد.
از کتاب تا میکروفون رادیو؛ تولد «رویای سرد»
ایوب آقاخانی، کارگردان، نویسنده و بازیگر شناختهشده تئاتر و رادیو، به سراغ همین رمان رفته و آن را در قالب نمایش رادیویی «رویای سرد» بازآفرینی کرده است. اقتباس و تنظیم رادیویی این اثر را فرناز عقیلی انجام داده و آقاخانی علاوه بر کارگردانی، سردبیری پروژه را نیز بر عهده داشته است.
تیم تولید این نمایش شنیدنی را چهرههای حرفهای رادیو تشکیل میدهند: علی بهرامی تهیهکننده، وحید منوچهری گوینده، نرگس موسیپور افکتور و محمدرضا محتشمی صدابردار. ترکیب این گروه تلاش کرده تا فضای سرد، بورانی و پرتعلیق رمان نسبو را با صدا، افکت و روایت شنیداری بازسازی کند.
به گفته سازندگان، «رویای سرد» در پنج قسمت تولید شده و هر قسمت با مدتزمانی حدود ۲۵ دقیقه، مخاطب را قدمبهقدم به دنیای تاریک و عاشقانه اولاف نزدیک میکند. نخستین قسمت این مجموعه با مدت زمان ۲۵ دقیقه و ۱۳ ثانیه منتشر شده و اکنون در دسترس علاقهمندان نمایشهای رادیویی قرار دارد.
مروری بر قسمت اول؛ فلاشبکی به کودکی اولاف
قسمت نخست «رویای سرد» با صحنهای پرتنش در هوایی سرد و بورانی آغاز میشود؛ جایی که شخصیتی به نام «مائو» در جستوجوی «هافمن» است و ناگهان با اولاف روبهرو میشود. این مواجهه به شلیک چند گلوله از سوی اولاف میانجامد.
روایت سپس با یک فلاشبک به گذشته میرود و کودکی اولاف را به تصویر میکشد. اولاف ۱۶ ساله، نوجوانی بیمار، حساس و خیالپرداز است که در کنار مادرش زندگی میکند و عشق عجیبی به داستانسرایی دارد. آرامش شکننده آنها با بازگشت ناگهانی پدر خانواده در نیمهشب فرو میریزد. پدری خشن و فرومایه که بهتازگی از زندان آزاد شده و توانسته دادگاه را قانع کند که از اتهام قتل تبرئه شود.
حضور دوباره پدر، سایه ترس را بر خانه میاندازد. او مانع ادامه تحصیل اولاف میشود و چشم به پسانداز اندک پسر دارد؛ پولی که اولاف برای رفتن به دانشگاه کنار گذاشته است. پدر با تهدید به قتل مادر، میکوشد اولاف را وادار به واگذاری پول کند، اما این فشار و خشونت سرانجام به نقطه انفجار میرسد و اولاف در لحظهای سرنوشتساز، دست به قتل پدر میزند؛ نخستین جنایتی که مسیر زندگی او را برای همیشه تغییر میدهد و او را به جهان تبهکاران پرتاب میکند.
در ادامه داستان و بازگشت به زمان حال، مشخص میشود مائو بهدلیل پوشیدن جوشن ضدگلوله از مرگ نجات یافته است. رئیس اولاف با او تماس میگیرد و دستور میدهد کار را تمام کند. بهتدریج پرده از خیانت بزرگ برداشته میشود: مائو توسط فردی به نام «فیشرمن» استخدام شده و به هافمن، رئیس اولاف، خیانت کرده است. این خیانت، حکم مرگ او را امضا میکند و سرانجام اولاف، مائو را به قتل میرساند.
همین گرههای پرتعلیق، پرسشهای اصلی قسمت اول را شکل میدهد: هافمن دقیقاً چه شغلی دارد و چه جایگاهی در دنیای زیرزمینی دارد؟ اولاف چگونه از نوجوانی قصهگو به آدمکشی حرفهای تبدیل شد؟ فیشرمن کیست و چه نقشی در این بازی خونین ایفا میکند؟ پاسخ این پرسشها در قسمتهای بعدی «رویای سرد» روشن خواهد شد.
بازیگران و صداپیشگان قسمت نخست
در نخستین قسمت «رویای سرد»، جمعی از بازیگران و گویندگان باسابقه رادیو به ایفای نقش پرداختهاند. ایوب آقاخانی، بهرام سرورینژاد، رویا فلاحی، کرامت رودساز و احمد هاشمی از جمله هنرمندانی هستند که در این قسمت صداپیشگی شخصیتها را بر عهده داشتهاند و با اجرای خود به فضاسازی جنایی و عاطفی اثر جان بخشیدهاند.
اثری برای دوستداران جنایی شنیداری
«رویای سرد» تلاشی است برای پیوند ادبیات جنایی جهان با ظرفیتهای نمایش رادیویی در ایران. این اثر نشان میدهد که چگونه یک رمان کوتاه خارجی میتواند با اقتباسی دقیق و اجرایی حرفهای، به تجربهای شنیدنی و بومی برای مخاطب ایرانی تبدیل شود؛ تجربهای که هم وفادار به اتمسفر سرد و تلخ یو نسبو باقی میماند و هم با روایت صوتی، تخیل شنونده را به کار میگیرد.
انتشار این نمایش در پنج قسمت، فرصت مناسبی برای علاقهمندان به ژانر نوآر، داستانهای معمایی و نمایشهای رادیویی فراهم کرده تا با روایتی متفاوت از عشق، خیانت و تاوان آن همراه شوند؛ روایتی که یادآور میشود حتی در سردترین و خونبارترین فضاها نیز میتوان رگههایی از لطافت، عشق و تراژدی انسانی را جستوجو کرد.
نظرات (0)