استاد علوم سیاسی دانشگاه جورجتاون قطر با ارزیابی آخرین تحولات منطقه گفت پروژه فشار و جنگ برای فروپاشی جمهوری اسلامی ایران به شکست انجامیده و ایالات متحده اکنون با کاهش شدید اعتبار و نفوذ در منطقه و عرصه بینالملل مواجه است.
مهران کامروا در اظهاراتی که باشگاه خبرنگاران جوان آن را منتشر کرده، تأکید کرد نه تنها هدف اولیه فروپاشی نظام محقق نشده، بلکه ایران در هفتهها و ماههای اخیر توانسته جایگاه راهبردی خود را بهویژه در حوزه خلیج فارس و بازارهای جهانی انرژی تقویت کند.
ناکامی هدف اصلی؛ فروپاشی محقق نشد
به گفته این استاد دانشگاه، محاسبه نخست طراحان فشار حداکثری و تقابل نظامی بر این محور استوار بود که جمهوری اسلامی در برابر موج فشار خارجی دچار فروپاشی از درون شود. اما واقعیت میدانی خلاف این پیشبینی را نشان داد.
کامروا تصریح کرد: «هدف اولیه جنگ برای فروپاشی جمهوری اسلامی محقق نشد» و این ناکامی تنها به عرصه سیاسی محدود نمانده، بلکه به تغییر موازنه در حوزههای امنیتی، اقتصادی و انرژی نیز انجامیده است. از نگاه او، پایداری ساختار سیاسی ایران در برابر فشارهای چندلایه، نشاندهنده تابآوری بالای نظام در مدیریت بحرانهای ترکیبی است.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه معتقد است برخلاف تصور برخی محافل غربی، فشار خارجی نه تنها به انسجام داخلی آسیب نزده، بلکه به عاملی برای تقویت همگرایی داخلی و افزایش قدرت چانهزنی تهران در معادلات منطقهای تبدیل شده است.
دست برتر تهران در خلیج فارس و بازار جهانی انرژی
بخش مهم دیگری از اظهارات کامروا به موقعیت جدید ایران در معادلات انرژی و امنیت خلیج فارس اختصاص داشت. او گفت ایران طی هفتهها و ماههای اخیر با دست استراتژیک قویتری در رابطه با خلیج فارس و بازارهای جهانی انرژی ظاهر شده است.
به اعتقاد این استاد دانشگاه، تهران با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی، ظرفیتهای ترانزیتی و نقش تعیینکننده خود در تأمین امنیت آبراههای حیاتی، توانسته معادله انرژی را به اهرم فشار مؤثری علیه منافع آمریکا و متحدانش تبدیل کند. به گفته وی، این راهبرد خسارات اقتصادی جدی به منافع واشنگتن و همپیمانان منطقهای آن وارد کرده است.
کارشناسان نیز پیشتر هشدار داده بودند که هرگونه بیثباتی در خلیج فارس بهطور مستقیم بر قیمت جهانی نفت و گاز، زنجیره تأمین انرژی و بازارهای مالی اثر میگذارد و کشوری که بتواند امنیت این آبراه را مدیریت کند، برگ برنده راهبردی در اختیار خواهد داشت. اظهارات کامروا نیز همین گزاره را تأیید میکند که ایران اکنون این برگ برنده را فعال کرده است.
از نبرد نظامی به نبرد اقتصادی؛ تغییر هوشمندانه میدان
نکته محوری دیگر در تحلیل استاد جورجتاون، موفقیت ایران در تبدیل مناقشه نظامی به مناقشه اقتصادی است. او تأکید کرد ایرانیها در این جابهجایی میدان نبرد «واقعاً موفق» عمل کردهاند.
بر اساس این دیدگاه، در حالی که طرف آمریکایی تلاش داشت تقابل را در چارچوب نظامی-امنیتی محدود و مدیریت کند، تهران با کشاندن رقابت به حوزه اقتصاد، انرژی و هزینهسازی برای طرف مقابل، ابتکار عمل را در دست گرفته است. این رویکرد باعث شده هزینههای ادامه فشار برای واشنگتن بهطور تصاعدی افزایش یابد و متحدان منطقهای آمریکا نیز متحمل تبعات اقتصادی آن شوند.
کامروا این تغییر راهبرد را نشانه بلوغ محاسباتی جمهوری اسلامی دانست و افزود همین عامل موجب شده کاخ سفید در مواجهه با جمهوری اسلامی بسیار تابآور و سرسخت، راهبرد منسجمی برای مهار یا عقب راندن ایران نداشته باشد.
سردرگمی واشنگتن و سقوط اعتبار آمریکا
این پژوهشگر ارشد علوم سیاسی در ادامه، وضعیت کنونی ایالات متحده را «کاملاً گیج و سردرگم» توصیف کرد و گفت اعتبار آمریکا در منطقه و جهان در پایینترین حد خود قرار دارد.
به گفته او، ناکامی در تحقق اهداف اعلامی علیه ایران، ناتوانی در مدیریت پیامدهای اقتصادی مناقشه و تشدید بیاعتمادی متحدان منطقهای به حمایتهای واشنگتن، مجموعه عواملی هستند که جایگاه جهانی آمریکا را تضعیف کرده است. بسیاری از کشورهای منطقه اکنون با دیده تردید به وعدهها و تضمینهای امنیتی آمریکا مینگرند و به سمت تنوعبخشی به شراکتهای راهبردی خود حرکت کردهاند.
کامروا تأکید کرد افول اعتبار آمریکا تنها یک برداشت مقطعی نیست، بلکه بازتاب روند بلندمدتی است که در آن واشنگتن در مدیریت بحرانهای خاورمیانه، از جمله پرونده ایران، انرژی و امنیت خلیج فارس، کارآمدی پیشین را از دست داده است.
تابآوری ایران؛ عامل تعیینکننده معادله جدید
در جمعبندی، استاد دانشگاه جورجتاون قطر، تابآوری جمهوری اسلامی را کلید فهم تحولات اخیر دانست. به باور او، ترکیبی از انسجام نهادی، توان مدیریت فشار اقتصادی و استفاده هوشمندانه از اهرمهای ژئوپلیتیک و انرژی، ایران را به بازیگری تبدیل کرده که نمیتوان آن را با ابزارهای کلاسیک فشار و تهدید نظامی به عقبنشینی واداشت.
این ارزیابی در شرایطی مطرح میشود که طی ماههای گذشته، بحث درباره اثربخشی سیاست فشار حداکثری، آینده امنیت انرژی و نقش خلیج فارس در ثبات اقتصاد جهانی بار دیگر در کانون توجه اندیشکدهها و رسانههای بینالمللی قرار گرفته است. ناکامی پروژه فروپاشی و تقویت موقعیت منطقهای ایران، به باور ناظران، میتواند معادلات آتی مذاکرات، امنیت انرژی و آرایش ائتلافها در خاورمیانه را بهطور اساسی تغییر دهد.
نظرات (0)