رئیس کل دادگستری خراسان شمالی با اشاره به دشواری مأموریت‌های حفاظتی در عرصه‌های طبیعی استان، خواستار تقویت جدی امکانات، نیروی انسانی و پشتیبانی قضایی از محیط‌بانان شد و تأکید کرد که حفاظت از زیست‌بوم‌های ارزشمندی مانند پارک ملی گلستان نیازمند ساختاری مستقل و تجهیزاتی متناسب با گستردگی و صعب‌العبور بودن مناطق است.

مسلم محمد یاران در جلسه شورای اداری که در سالن جلسات استانداری خراسان شمالی در بجنورد برگزار شد، با قدردانی از حساسیت مردم استان نسبت به طبیعت گفت: مردم خراسان شمالی تعصب و باور عمیقی نسبت به صیانت از طبیعت دارند و به‌ویژه در قبال پارک ملی گلستان احساس مسئولیت می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که هنگام وقوع حوادثی مانند آتش‌سوزی، حتی با امکانات اندک برای مهار آتش و کمک به نیروهای حفاظتی به میدان می‌آیند.

پارک ملی گلستان؛ سرمایه ملی نیازمند مدیریت مستقل

وی پارک ملی گلستان را از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های کشور توصیف کرد که تنوع کم‌نظیر گونه‌های گیاهی و جانوری آن، جایگاه ویژه‌ای در نظام اکولوژیک ایران دارد. به گفته یاران، حفاظت پایدار از این پهنه طبیعی تنها با تکیه بر ساختار مدیریتی و حفاظتی منسجم، مستقل و به‌روز امکان‌پذیر است و پراکندگی جغرافیایی مناطق تحت حفاظت، ضرورت این استقلال و تقویت را دوچندان می‌کند.

کمبود نیرو و تجهیزات در مناطق گسترده

رئیس کل دادگستری خراسان شمالی با تشریح تنگناهای موجود در حوزه محیط‌زیست استان اظهار کرد: کمبود نیروی انسانی، وسعت مناطق مأموریتی و محدودیت شدید در تجهیزات نظارتی و حفاظتی از جمله موانعی است که محیط‌بانان به‌طور روزمره با آن مواجه‌اند. بسیاری از نیروها بدون در اختیار داشتن ابزارهای کافی پایش و حفاظت، در مناطق صعب‌العبور و گسترده، تنها با امکانات اولیه وظایف حاکمیتی خود را انجام می‌دهند.

وی افزود: این شرایط علاوه بر افزایش فشار کاری، ریسک مأموریت‌ها را نیز بالا می‌برد و می‌تواند بر کیفیت پایش عرصه‌ها، پیشگیری از تخلفات و واکنش به حوادث اثر منفی بگذارد. از این‌رو رفع این کمبودها باید در اولویت برنامه‌های حمایتی و تجهیزاتی قرار گیرد.

حمایت قضایی بدون دغدغه برای اجرای قانون

یاران با اعلام آمادگی کامل دستگاه قضایی استان برای همراهی با اداره کل حفاظت محیط‌زیست تصریح کرد: دستگاه قضایی در چارچوب ظرفیت‌های قانونی، در کنار محیط‌بانان خواهد بود و برای رفع موانع حقوقی و تقویت فرآیندهای حفاظتی همکاری می‌کند. محیط‌بانان نباید در انجام وظایف قانونی خود نگران حمایت قضایی یا پیامدهای درگیری‌های احتمالی در حین مأموریت باشند.

وی تأکید کرد: هر نیرویی که وظیفه قانونی خود را به‌درستی و در چارچوب مقررات انجام دهد، از حمایت دستگاه قضایی برخوردار خواهد بود. این رویکرد زمینه اجرای قاطع‌تر قانون و افزایش اعتماد و انگیزه در میان نیروهای میدانی را فراهم می‌کند.

آموزش حقوقی مستمر؛ پیش‌نیاز کاهش خطا

رئیس کل دادگستری خراسان شمالی تقویت آموزش‌های حقوقی محیط‌بانان را از دیگر ضرورت‌ها برشمرد و گفت: آموزش مستمر درباره بایدها و نبایدهای قانونی، حدود اختیارات و شیوه صحیح مواجهه با متخلفان می‌تواند از بروز بسیاری از مشکلات و پرونده‌های قضایی پیشگیری کند. آگاهی بیشتر مأموران از چارچوب‌های حقوقی، هم حافظ حقوق شهروندی است و هم امنیت شغلی و قضایی خود محیط‌بانان را ارتقا می‌دهد.

ضرورت ایجاد مرکز واکنش سریع و پشتیبانی لجستیکی

وی نبود مرکز واکنش سریع و مرکز پشتیبانی لجستیکی را از خلأهای جدی حوزه حفاظت دانست و اظهار کرد: استان در بخش زمینی و هوایی از امکانات کافی برای واکنش فوری به حوادث به‌ویژه آتش‌سوزی‌های گسترده در مناطق طبیعی و مرزی برخوردار نیست. در حوادثی که سرعت عمل تعیین‌کننده است، تأخیر ناشی از نبود تجهیزات و ناوگان مناسب می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به پوشش گیاهی و حیات‌وحش وارد کند.

یاران ایجاد چنین مراکزی را ضرورتی فوری خواند و خاطرنشان کرد: با استقرار مرکز واکنش سریع مجهز به امکانات زمینی و هوایی، می‌توان در کوتاه‌ترین زمان به کانون‌های بحران اعزام شد و از گسترش حریق و تخریب زیستگاه‌ها جلوگیری کرد.

وضعیت معیشتی محیط‌بانان و اثرات آن بر عملکرد

رئیس کل دادگستری خراسان شمالی با اشاره به نقش معیشت در کارآمدی نیروها گفت: توجه به حقوق، مزایا و نظام پاداش محیط‌بانان باید به‌صورت ویژه در دستور کار قرار گیرد. بهبود شرایط معیشتی و کاری، انگیزه خدمت را افزایش می‌دهد و به ارتقای عملکرد و کاهش آسیب‌های احتمالی کمک می‌کند.

وی با اشاره به برخی پرونده‌های موجود در دستگاه قضایی یادآور شد: هرچند تنگناهای اقتصادی هرگز توجیه‌کننده تخلف نیست، اما می‌تواند به‌عنوان عاملی بیرونی در بروز برخی آسیب‌ها تأثیرگذار باشد و لازم است این بُعد نیز در سیاست‌گذاری‌های حمایتی و پیشگیرانه دیده شود.

تلفات جاده‌ای در محورهای جنگلی و لزوم تکمیل طرح‌های ایمن‌سازی

یاران همچنین به حوادث جاده‌ای در محورهای عبوری از مناطق جنگلی اشاره کرد و گفت: بخشی از تلفات جانی و خسارات ناشی از تصادفات در همین محورها رخ می‌دهد. اقداماتی که تاکنون برای اصلاح نقاط حادثه‌خیز و تکمیل پروژه‌های ایمن‌سازی آغاز شده، باید با جدیت و بدون وقفه دنبال شود تا ضمن صیانت از جان مسافران، فشار بر اکوسیستم جنگلی نیز کاهش یابد.

وی در پایان تأکید کرد: با هم‌افزایی ظرفیت‌های دستگاه قضایی، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های مرتبط با محیط‌زیست می‌توان گام‌های مؤثری برای رفع مشکلات ساختاری، حمایت همه‌جانبه از محیط‌بانان و ارتقای سطح حفاظت از عرصه‌های طبیعی خراسان شمالی برداشت؛ گام‌هایی که نتیجه آن حفظ سرمایه ملی برای نسل‌های آینده خواهد بود.