مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران که برای شرکت در بیستوششمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای به بیشکک سفر کرده، صبح امروز سهشنبه در نشست سران به تشریح دیدگاههای جمهوری اسلامی درباره امنیت منطقهای، چندجانبهگرایی و همکاریهای اقتصادی پرداخت و شرط بازگشت تهران به یادداشت تفاهم اسلامآباد را پایبندی واشنگتن به تعهداتش عنوان کرد.
پزشکیان که از روز نهم شهریور وارد پایتخت قرقیزستان شده است، در آغاز سخنرانی خود ضمن تبریک سالروز استقلال این کشور، از میزبانی دولت و مردم قرقیزستان و تلاشهای بیشکک در دوره ریاست بر سازمان همکاری شانگهای قدردانی کرد و موفقیت قرقیزستان در کسب کرسی غیردائم شورای امنیت سازمان ملل برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۸ را تبریک گفت.
امنیت پایدار از مسیر اعتماد متقابل
رئیسجمهور یکی از مهمترین دستاوردهای بیش از دو دهه فعالیت سازمان همکاری شانگهای را ایجاد بستر اعتمادسازی و همکاری برای مقابله با چالشهای امنیتی مشترک دانست و گفت تجربه این سازمان نشان داده است که امنیت پایدار از تقابل به دست نمیآید، بلکه از اعتماد متقابل، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همکاری دولتها حاصل میشود.
به گفته پزشکیان، منطقه امروز با تهدیدات پیچیده و درهمتنیدهای روبهروست؛ از تروریسم و افراطگرایی خشونتآمیز تا قاچاق مواد مخدر، جرائم سازمانیافته فراملی، جرائم سایبری و تهدیدات نوظهور امنیتی. او افزود تشدید رقابتهای ژئوپلیتیکی، گسترش یکجانبهگرایی، توسل به زور، اعمال تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی، استفاده ابزاری از اقتصاد و فناوری و تضعیف اصول بنیادین حقوق بینالملل نیز نگرانیهای جدی برای کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور ایجاد کرده است.
رئیسجمهور با اشاره به تحولات غرب آسیا از جمله در ایران، لبنان، غزه و کرانه باختری تأکید کرد بیتوجهی به قواعد حقوق بینالملل و تداوم رویکردهای مبتنی بر زور و فشار، نهتنها امنیت کشورها بلکه ثبات کل منطقه و جهان را تهدید میکند.
روایت ۴۰ روز جنگ و حملات مورد اشاره
پزشکیان در بخش دیگری از سخنانش، حملاتی را که به گفته او در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ و ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ از سوی آمریکا و اسرائیل علیه ایران انجام شد، «تجاوزی آشکار» علیه منشور ملل متحد، اصل منع توسل به زور و حق حیات توصیف کرد.
او مدعی شد که این حملات با آنچه «شهادت مقام معظم رهبری» خواند آغاز شده و در روز نخست، حمله به مدرسهای در میناب با ۱۶۸ کشته از دانشآموزان و معلمان و حمله به ورزشگاهی در لامرد استان فارس با ۲۰۰ شهید و مجروح همراه بوده است؛ دو موردی که به گفته وی تنها سه نمونه از جنایات روز اول جنگی ۴۰ روزه بوده است.
رئیسجمهور افزود: در برابر آنچه «وحشیگری گسترده» علیه تأسیسات نظامی، اقتصادی، زیرساختها، مدارس و بیمارستانها در تقریبا تمامی شهرهای ایران دانست، نیروهای مسلح ایران با حمایت سراسری مردم توانستند شکستهای راهبردی به مهاجمان تحمیل کنند. او این حملات را تعرض به یک عضو سازمان همکاری شانگهای و یک تمدن کهن توصیف کرد و از کشورهایی که این اقدام را محکوم کرده و با دولت و ملت ایران ابراز همدردی کردند قدردانی کرد.
یادداشت تفاهم اسلامآباد و شرط بازگشت متقابل
به گفته پزشکیان، پس از ۴۰ روز مقاومت و ناکامی آمریکا در دستیابی به اهداف از پیش تعیینشده، طرفین ناگزیر به آتشبس و پایان جنگ شدند و حدود سه ماه مذاکره با میانجیگری پاکستان و قطر، سرانجام در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به توافقی انجامید که به یادداشت تفاهم اسلامآباد معروف شد.
رئیسجمهور تأکید کرد تعهد آمریکا به سندی که به گفته او امضای رئیسجمهور آن کشور را در زیر خود داشت، کمتر از دو هفته دوام آورد و «زیادهخواهی و بدعهدی» واشنگتن نسبت به تعهداتش آغاز شد و همچنان ادامه دارد؛ بدعهدی که به گفته او با پاسخ متناسب ایران مواجه شده است.
پزشکیان تصریح کرد: «چنانچه آمریکا به تعهدات خود در یادداشت تفاهم مزبور بازگردد، جمهوری اسلامی ایران نیز بلافاصله عمل متقابل خواهد کرد.» او افزود برخلاف آمریکا، ایران سابقهای روشن در پایبندی به تعهدات و پیمانهای بینالمللی دارد و همواره بر اساس اصول حقوق بینالملل حرکت کرده است.
پیوند امنیت و توسعه و سه ابتکار اقتصادی ایران
رئیسجمهور با بیان اینکه تجربه سالهای اخیر نشان داده امنیت و توسعه دو مفهوم جداییناپذیر و بههمپیوسته هستند، گفت سازمان شانگهای برای ایفای نقش مؤثرتر در چندجانبهگرایی باید همزمان به ابعاد امنیتی و اقتصادی بپردازد.
او توسعه تجارت درونسازمانی، تسهیل فعالیتهای گمرکی، توسعه کریدورهای حملونقل، اتصال بنادر و مراکز لجستیکی، افزایش ظرفیتهای ترانزیتی و تقویت تابآوری زنجیرههای تأمین را از حوزههایی برشمرد که میتواند نقش سازمان را به همکاریهای ملموس و قابل سنجش تبدیل کند.
پزشکیان برای تحقق این چشمانداز، سه ابتکار مشخص از سوی ایران را به اعضا پیشنهاد کرد:
- تعمیق همکاریهای مالی و بانکی: بهرهگیری گستردهتر از پولهای ملی در تسویه حسابهای میان اعضا، ایجاد سازوکارهای مشترک تسویه و تأمین مالی و در نهایت تأسیس «بانک سازمان همکاری شانگهای» برای افزایش ظرفیت همکاری اقتصادی و کاهش آسیبپذیری تجارت در برابر اختلالات خارجی.
- توسعه نهادهای حمایت از تجارت و سرمایهگذاری: ایجاد «اتحادیه بیمه صادراتی و سرمایهگذاری سازمان همکاری شانگهای» با همراهی کشورهای عضو.
- تحکیم امنیت انرژی: با توجه به ظرفیت بالای اعضا در تولید و مصرف انواع انرژی، ایجاد «کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای» بهعنوان الگویی باثبات برای تولید، عرضه، انتقال و مصرف انرژی در گستره جغرافیایی سازمان و تقویت جایگاه آن در بازار جهانی انرژی.
پیشنهادهای نهادی برای امنیت و گفتوگوی پارلمانی
رئیسجمهور در بخش امنیتی، تقویت ظرفیتهای نهادی و کارشناسی سازمان برای پاسخ به تروریسم، افراطگرایی و تهدیدات نوظهور را ضروری خواند و پیشنهاد ایجاد مرکز راهبردی مطالعات امنیتی سازمان همکاری شانگهای را مطرح کرد؛ مرکزی که با بهکارگیری ظرفیتهای علمی و کارشناسی کشورهای عضو، به شناسایی تهدیدات نوظهور، ارزیابی تحولات امنیتی و ارائه توصیههای تخصصی برای تقویت ثبات منطقهای کمک کند.
ابتکار دیگر ایران، ایجاد مجمع پارلمانی کشورهای عضو شانگهای با هدف تقویت گفتوگوی بینپارلمانی، تبادل تجربیات تقنینی و حمایت از همکاری میان اعضاست.
پزشکیان در پایان با تأکید بر اهمیت و جایگاه سازمان همکاری شانگهای در تقویت همکاریهای منطقهای و بینالمللی گفت آینده چندجانبهگرایی به توان مشترک اعضا در حفظ گفتوگو و ایجاد سازوکارهای مؤثر همکاری بستگی دارد و جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای مشارکتی سازنده و فعال در ارتقای انسجام، کارآمدی و همگرایی سازمان و حمایت از ابتکارات جدید اعلام میکند.
نظرات (0)