ایالات متحده آمریکا تدارک فروش یک بسته بزرگ نظامی به ارزش تقریبی ۸۰۰ میلیون دلار به عراق را آغاز کرده است. بر اساس گزارش منتشر شده، وزارت امور خارجه آمریکا با این فروش موافقت کرده و آژانس همکاری امنیتی دفاعی این کشور (DSCA) موضوع را به کنگره اطلاع داده تا فرآیند بررسی و تصویب نهایی طبق قوانین فروش تسلیحات خارجی طی شود.
این خبر در حالی منتشر میشود که بغداد در سالهای اخیر تلاش کرده است توان عملیاتی نیروهای مسلح خود را برای مقابله با بقایای گروههای تروریستی، حفاظت از مرزها و بازسازی ساختار دفاعی پس از سالها درگیری ارتقا دهد. واشنگتن نیز فروشهای تسلیحاتی به متحدان منطقهای را بخشی از راهبرد حفظ ثبات و تداوم همکاریهای امنیتی عنوان میکند.
جزئیات بسته پیشنهادی چه شامل میشود؟
بر اساس اطلاعرسانی اولیه، بسته ۸۰۰ میلیون دلاری صرفاً شامل یک قلم سلاح خاص نیست، بلکه مجموعهای از تجهیزات، خدمات پشتیبانی و آموزش را در بر میگیرد. در فروشهای مشابه به عراق، این بستهها معمولاً شامل موارد زیر بوده است:
- خدمات تعمیر، نگهداری و پشتیبانی فنی سامانههای موجود
- تأمین قطعات یدکی و تجهیزات لجستیکی
- مهمات و سامانههای ارتباطی و شناسایی
- آموزش نیروی انسانی، مشاوره فنی و پشتیبانی مهندسی
- بهروزرسانی نرمافزاری و ارتقای آمادگی عملیاتی یگانها
آژانس همکاری امنیتی دفاعی آمریکا در بیانیههای معمول خود تأکید میکند که این نوع قراردادها با هدف افزایش قابلیت همکاری مشترک (Interoperability) میان نیروهای عراقی و نیروهای آمریکایی و ائتلاف بینالمللی طراحی میشود، بدون آنکه موازنه نظامی در منطقه را به شکل چشمگیر تغییر دهد.
اهداف اعلامی واشنگتن از این فروش
در توضیحات همراه با اطلاعیه فروشهای خارجی، دولت آمریکا معمولاً سه هدف کلان را برمیشمرد:
نخست، تقویت توان دفاعی عراق برای تأمین امنیت داخلی و حفاظت از حاکمیت ملی خود، بهویژه در حوزه مقابله با تروریسم و کنترل مرزهای غربی و شمالی. دوم، حفظ مشارکت راهبردی واشنگتن و بغداد که از زمان مبارزه با داعش شکل منسجمتری به خود گرفته و در قالب توافقهای امنیتی و حضور مستشاری ادامه یافته است. سوم، تضمین پایداری تجهیزات آمریکایی که پیشتر در اختیار ارتش عراق قرار گرفته و بدون پشتیبانی مستمر، کارایی خود را از دست میدهند.
مقامهای آمریکایی همچنین تصریح میکنند که این فروش به عراق کمک میکند تا وابستگی عملیاتی خود را بهشکل مدیریتشده حفظ کرده و در عین حال توان مستقلتری برای انجام مأموریتهای هوایی، زمینی و پشتیبانی لجستیکی به دست آورد.
روند قانونی؛ از اطلاعرسانی به کنگره تا قرارداد نهایی
طبق رویه فروش تسلیحات خارجی آمریکا (FMS)، پس از موافقت وزارت خارجه، موضوع به کنگره ابلاغ میشود و نمایندگان برای مدت مشخصی فرصت دارند در صورت لزوم ملاحظات یا مخالفت احتمالی را مطرح کنند. عدم مخالفت در این بازه بهمعنای مجوز برای آغاز مذاکرات نهایی میان دولت عراق و شرکتهای طرف قرارداد آمریکایی و تعیین جدول زمانی تحویل، قیمت نهایی و شرایط آموزش و استقرار است.
کارشناسان خاطرنشان میکنند که رقم ۸۰۰ میلیون دلار، سقف برآوردی قرارداد است و مبلغ نهایی پس از توافق بر سر جزئیات فنی، تعداد اقلام، خدمات جانبی و زمانبندی اجرا ممکن است تغییر کند. همچنین اجرای قرارداد معمولاً مرحلهای و در طول چند سال انجام میشود، نه بهصورت تحویل یکباره.
پیشینه همکاری نظامی آمریکا و عراق
روابط نظامی واشنگتن و بغداد پس از سال ۲۰۱۴ و گسترش حضور داعش وارد مرحله تازهای شد. ایالات متحده در قالب ائتلاف بینالمللی، نقش محوری در آموزش، تجهیز و پشتیبانی هوایی و اطلاعاتی نیروهای عراقی ایفا کرد. پس از اعلام پیروزی بر داعش در سال ۲۰۱۷، تمرکز به بازسازی ارتش، تقویت نیروی هوایی، توسعه سامانههای نگهداری و ارتقای فرماندهی و کنترل معطوف شد.
عراق در سالهای اخیر تلاش کرده سبد تأمین تسلیحاتی خود را متنوع کند و علاوه بر آمریکا، با چند کشور دیگر نیز قراردادهایی در حوزه بالگرد، زرهی و پدافند هوایی منعقد کرده است. با این حال، بخش قابل توجهی از ناوگان فعلی ارتش عراق، از جمله بالگردها، خودروهای زرهی و سامانههای ارتباطی، آمریکایی است و همین امر نیاز به پشتیبانی مستمر از سوی واشنگتن را پررنگ میکند.
در همین چارچوب، فروش ۸۰۰ میلیون دلاری جدید را میتوان ادامه منطقی قراردادهای پشتیبانی پیشین دانست؛ قراردادهایی که هدف اصلی آنها نه فروش یک سلاح راهبردی جدید، بلکه حفظ آمادگی عملیاتی و جلوگیری از زمینگیر شدن تجهیزات موجود عنوان میشود.
واکنشهای احتمالی و ملاحظات منطقهای
هرچند دولت عراق هنوز بیانیه تفصیلی درباره محتوای دقیق بسته منتشر نکرده، اما انتظار میرود این فروش در داخل عراق با دو نوع واکنش روبهرو شود؛ از یک سو جریانهای حامی تقویت ارتش، آن را گامی ضروری برای افزایش توان بازدارندگی و مبارزه با تروریسم میدانند و از سوی دیگر برخی گروههای سیاسی نسبت به تداوم وابستگی تسلیحاتی به واشنگتن و تبعات مالی قراردادهای بزرگ ابراز نگرانی میکنند.
در سطح منطقهای نیز فروشهای تسلیحاتی آمریکا به عراق معمولاً با حساسیت دنبال میشود. واشنگتن همواره تأکید دارد که این فروشها توازن قوا را بر هم نمیزند و در راستای حمایت از ثبات عراق به عنوان کشوری محوری در خاورمیانه صورت میگیرد. در مقابل، ناظران مسائل امنیتی معتقدند تداوم این روند میتواند جایگاه بغداد را در معادلات امنیتی منطقه تثبیت کرده و نقش آن را به عنوان شریک اصلی ضدتروریسم در همسایگی ایران و سوریه تقویت کند.
در مجموع، تدارک فروش ۸۰۰ میلیون دلاری آمریکا به عراق، نشانه دیگری از استمرار پیوند امنیتی دو کشور پس از بیش از یک دهه همکاری نزدیک است؛ پیوندی که با وجود فراز و نشیبهای سیاسی، همچنان بر محور مبارزه با تروریسم، آموزش و پشتیبانی فنی استوار مانده و قرار است با طی مراحل قانونی در کنگره آمریکا، وارد فاز اجرایی شود.
نظرات (0)