نماینده ولی‌فقیه در استان قزوین با اشاره به نقش تاریخی و اجتماعی وقف در جامعه ایرانی، آن را ابزاری کارآمد برای حل بخشی از مسائل فرهنگی، آموزشی و درمانی دانست و بر لزوم حفظ امانت‌دارانه موقوفات و هدایت هدفمند عواید آن تأکید کرد.

به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام حسین مظفری ظهر سه‌شنبه در همایش «یاوران وقف» که در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی قزوین برگزار شد، با قدردانی از واقفان و دست‌اندرکاران حوزه وقف، سخنانی درباره اهمیت و کارکردهای این سنت دینی بیان کرد.

وقف؛ پیوند دارایی فانی با خیر ماندگار

امام جمعه قزوین با بیان اینکه عمر انسان و دارایی‌های مادی او محدود و گذراست، گفت: هنر انسان این است که بخشی از سرمایه‌های ناپایدار دنیوی را در مسیری قرار دهد که آثار و برکات آن برای سال‌ها و حتی قرن‌ها در جامعه باقی بماند. وقف یکی از روشن‌ترین مصداق‌های این پیوند میان سرمایه مادی و خیر ماندگار است.

وی افزود: وقتی فردی بخشی از اموال خود را وقف می‌کند، در واقع زمینه‌ای فراهم می‌آورد که حتی پس از پایان حیات مادی او، منافع آن همچنان به مردم برسد و در خدمت نیازهای عمومی قرار گیرد. این ویژگی، وقف را از بسیاری از اشکال دیگر نیکوکاری متمایز می‌کند؛ زیرا اثر آن مقطعی نیست بلکه مستمر و پایدار است.

مظفری با اشاره به سابقه طولانی وقف در تاریخ اسلام و ایران اظهار کرد: بسیاری از زیرساخت‌ها و خدماتی که امروز در اختیار مردم است، از مدرسه و مسجد گرفته تا بیمارستان، کتابخانه و مراکز فرهنگی، ثمره دوراندیشی و نیت خیر کسانی است که با نگاه بلندمدت، دارایی خود را وقف امور عام‌المنفعه کردند. این سرمایه‌های معنوی و اجتماعی، پشتوانه‌ای ارزشمند برای جامعه امروز به شمار می‌رود.

ضرورت صیانت از موقوفات و رعایت نیت واقف

نماینده ولی‌فقیه در استان قزوین در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت حفاظت دقیق و همه‌جانبه از موقوفات تأکید کرد و گفت: مال موقوفه متعلق به شخص یا نهاد خاصی نیست، بلکه امانتی است که برای هدف مشخصی که واقف تعیین کرده، در اختیار متولیان قرار گرفته است و باید دقیقا در همان مسیر هزینه و مدیریت شود.

وی تصریح کرد: رعایت نیت واقف و صیانت از اصل موقوفه، هم یک وظیفه شرعی و هم یک تکلیف قانونی است. متولیان و مدیران حوزه وقف باید با نهایت دقت، شفافیت و امانت‌داری، از هرگونه دخل و تصرف یا تغییر کاربری که با خواست واقف مغایرت دارد، پرهیز کنند.

به گفته مظفری، پایبندی به نیت واقف نه‌تنها موجب حفظ حرمت وقف می‌شود، بلکه اعتماد عمومی را نیز تقویت می‌کند. وقتی مردم ببینند عواید یک موقوفه دقیقا در همان محلی که واقف خواسته هزینه می‌شود - چه در حوزه آموزش، چه درمان یا کمک به نیازمندان - رغبت بیشتری برای ورود به این عرصه پیدا می‌کنند.

نقش نمایشگاه «یاوران وقف» در فرهنگ‌سازی

امام جمعه قزوین با اشاره به برگزاری نمایشگاه «یاوران وقف» در قزوین خاطرنشان کرد: چنین برنامه‌ها و همایش‌هایی فرصتی است تا ظرفیت واقعی وقف برای عموم مردم تبیین شود و این تصور نادرست که وقف تنها به دارایی‌های کلان اختصاص دارد، اصلاح گردد.

وی توضیح داد: در فرهنگ وقف، کمک‌های کوچک اما مستمر و هدفمند نیز می‌تواند در کنار یکدیگر به جریانی بزرگ از خدمت‌رسانی تبدیل شود. اگر هر فرد به سهم خود و متناسب با توان مالی‌اش در این مسیر مشارکت کند، مجموع آن به منبعی پایدار برای تأمین بخشی از نیازهای جامعه بدل خواهد شد.

مظفری افزود: آشنایی اقشار مختلف به‌ویژه نسل جوان و فعالان فرهنگی و اقتصادی با الگوهای جدید وقف، از جمله وقف مشارکتی، وقف پول، سهام یا تجهیزات، می‌تواند دایره مشارکت را گسترده‌تر کند و این سنت را با نیازهای روز جامعه پیوند دهد.

وقف؛ ظرفیتی برای رفع نیازهای فرهنگی تا درمانی

نماینده ولی‌فقیه در استان قزوین با تأکید بر گستردگی عرصه‌های قابل پوشش از طریق وقف، گفت: وقف محدود به حوزه خاصی نیست و می‌تواند در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، درمانی، حمایت از دانش‌آموزان و دانشجویان، کمک به خانواده‌های نیازمند و ده‌ها نیاز عمومی دیگر نقش‌آفرین باشد.

وی ادامه داد: اگر ظرفیت‌های وقف به‌درستی شناسایی و به‌صورت هدفمند مدیریت شود، می‌تواند در کنار سایر نهادها و ظرفیت‌های دولتی و مردمی، به کاهش بخشی از مشکلات اجتماعی و پر کردن خلأهای خدماتی کمک کند. به همین دلیل باید عواید موقوفات با نیازسنجی دقیق و اولویت‌بندی منطقی، به سمت گره‌های اصلی جامعه هدایت شود.

امام جمعه قزوین همچنین بر نگاه دینی به مال و ثروت تأکید کرد و گفت: در آموزه‌های اسلامی، دارایی در اختیار انسان امانتی الهی است و آنچه ارزشمند است، نحوه بهره‌گیری از آن در مسیر امور ماندگار و اثرگذار است. وقف فرصتی است تا بخشی از دارایی دنیوی به سرمایه‌ای با آثار پایدار اجتماعی و اخروی تبدیل شود و به همین دلیل جایگاه ویژه‌ای در معارف اسلامی دارد.

اعتماد عمومی، پیش‌شرط گسترش فرهنگ وقف

مظفری اعتماد عمومی را مهم‌ترین سرمایه برای توسعه فرهنگ وقف دانست و اظهار کرد: هرچه شفافیت در نگهداری، مدیریت و اجرای نیات واقفان بیشتر باشد، تمایل مردم برای پیوستن به این جریان خیر نیز افزایش می‌یابد. گزارش‌دهی منظم، اطلاع‌رسانی دقیق درباره محل هزینه عواید و نظارت دقیق بر عملکرد متولیان، از جمله راهکارهای تقویت این اعتماد است.

وی در پایان با قدردانی از اقدامات انجام‌شده در کشور و استان قزوین برای ترویج فرهنگ وقف و ساماندهی موقوفات، تأکید کرد: هنوز ظرفیت‌های فراوانی در این حوزه وجود دارد که باید فعال شود. اگر مدیریت موقوفات با برنامه‌ریزی علمی، نگاه آینده‌نگر و رویکرد اجتماعی همراه شود، وقف می‌تواند به ابزاری مؤثر برای گسترش فرهنگ مشارکت، مسئولیت‌پذیری عمومی و حل بخشی از مسائل مبتلابه جامعه تبدیل شود.