رئیسجمهور اسلامی ایران در نشست سران کشورهای عضو، ناظر و شریک سازمان همکاری شانگهای در قالب «شانگهای پلاس» تأکید کرد که کشورهای حاضر در این سازوکار با ظرفیتهای گسترده سیاسی، اقتصادی و جغرافیایی خود میتوانند نقشی تعیینکننده در شکلدهی به نظم آینده جهان ایفا کنند؛ نظمی که به گفته او باید چندقطبی، عادلانه و مبتنی بر چندجانبهگرایی باشد، نه جایگزینی یک هژمونی با هژمونی دیگر.
مسعود پزشکیان در این نشست که به میزبانی قرقیزستان برگزار شد، ضمن تبریک سالروز استقلال این کشور و قدردانی از صدر جباروف رئیسجمهور قرقیزستان بهعنوان رئیس دورهای سازمان همکاری شانگهای، حضور اعضای اصلی، ناظران و شرکای این سازمان در قالب شانگهای پلاس را فرصتی ارزشمند برای گفتوگو میان بازیگران مؤثر نظام بینالملل توصیف کرد.
جهان در حال گذار؛ چندقطبی به معنای انتقال هژمونی نیست
به گفته پزشکیان، موضوع محوری نشست یعنی «نقش سازمان ملل بهعنوان رکن نظم عادلانه جهانی و سهم کشورهای شانگهای پلاس در تحقق جهان چندقطبی»، ناظر بر پرسشی بنیادین درباره آینده حکمرانی جهانی است. او با اشاره به دگرگونی توزیع قدرت اقتصادی، سیاسی و فناورانه و افزایش مطالبه کشورها برای مشارکت مؤثرتر در تصمیمسازیهای بینالمللی، خاطرنشان کرد که ساختارهای شکلگرفته در دهههای گذشته دیگر با واقعیتهای امروز انطباق کامل ندارد.
رئیسجمهور تصریح کرد که از نگاه جمهوری اسلامی ایران، مدیریت این گذار نباید به جابهجایی مرکز قدرت از یک قطب به قطب دیگر محدود شود. به باور او، جهان چندقطبی تنها زمانی به نظم عادلانه میانجامد که با چندجانبهگرایی مؤثر، احترام به برابری حاکمیت دولتها و حاکمیت قانون همراه باشد. پزشکیان تأکید کرد که ایران سازمان ملل را نهادی متعلق به گذشته نمیداند که با تغییر موازنه قدرت کنار گذاشته شود، بلکه معتقد است این سازمان باید با نمایندگی بهتر واقعیتهای جهان جدید، مأموریت اصلی خود در حفظ صلح و امنیت بینالمللی، پیشگیری از جنگ و حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات را کارآمدتر دنبال کند.
انتقاد صریح از عملکرد سازمان ملل و شورای امنیت
رئیسجمهور با اشاره به چالشهای امروز جهان از جمله تجاوزات نظامی، نسلکشی، جنایات جنگی، تروریسم و تحریمهای غیرقانونی، عملکرد سازمان ملل و شورای امنیت را در قبال تحولات اخیر «بسیار ناامیدکننده» توصیف کرد. او بهطور مشخص به تحولات غزه، لبنان و همچنین آنچه «تجاوز اخیر به ایران» خواند، اشاره کرد و گفت این نهادها نتوانستهاند به وظیفه خود برای صیانت از صلح و امنیت عمل کنند.
پزشکیان هشدار داد که یکی از مهمترین تهدیدها علیه نظم بینالمللی، تضعیف اصول بنیادین منشور ملل متحد است و تداوم بیعملی در برابر نقض این اصول، اعتماد کشورها به سازوکارهای بینالمللی را فرسایش میدهد.
روایت حملات به ایران؛ نقض منشور ملل متحد
رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود، با تشریح آنچه حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران خواند، این اقدامات را نقض صریح منشور ملل متحد و حقوق بینالملل دانست. او گفت این حملات مراکز غیرنظامی، زیرساختهای حیاتی از جمله بخشهای مالی، بانکی و حملونقل، مراکز درمانی و آموزشی، مجتمعهای دانشگاهی و تحقیقاتی و همچنین تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی را هدف قرار داده است.
پزشکیان به مواردی همچون حمله به مدرسهای در میناب و شهادت ۱۶۸ دانشآموز، حمله به ورزشگاه لامرد و هدف قرار دادن مردم غیرنظامی اشاره کرد و حتی از تلاش برای هدف قرار دادن رهبری جمهوری اسلامی ایران سخن گفت. به گفته او، اگر چنین اقداماتی بدون پاسخ مؤثر جامعه جهانی عادیسازی شود، هیچ کشوری نمیتواند نسبت به مصون ماندن حاکمیت و امنیت خود در برابر توسل به زور اطمینان داشته باشد.
او این پرسش را مطرح کرد که اگر تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان آژانس نیز در جریان درگیری نظامی هدف قرار گیرد، چه انگیزهای برای کشورها باقی میماند تا به سازوکارهای نظارت و راستیآزمایی بینالمللی اعتماد کنند؟ و اگر تهدید نظامی همزمان با مذاکره دنبال شود، چگونه میتوان اعتماد لازم برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات را حفظ کرد؟ پزشکیان تأکید کرد این پرسشها صرفاً مربوط به ایران نیست، بلکه آینده کل نظم بینالمللی را در بر میگیرد.
ایران آغازگر جنگ نبود؛ دیپلماسی مسیر اصلی است
رئیسجمهور با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران آغازگر جنگ نبوده و صرفاً از خود دفاع کرده است، بار دیگر دیپلماسی و مذاکره را مسیر اصلی حل اختلافات دانست. او اما تصریح کرد که دیپلماسی بدون حسننیت، بدون پایبندی به تعهدات و بدون پرهیز از توسل به زور نمیتواند به صلح پایدار منجر شود.
پزشکیان با اشاره به تجربه اخیر و نقض مکرر تعهدات مندرج در یادداشت تفاهم اسلامآباد از سوی آمریکا، گفت: حتی زمانی که طرفها به یک چارچوب سیاسی برای توقف درگیری و آغاز مذاکرات دست مییابند، فقدان ضمانت اجرای مؤثر و بازگشت به سیاست فشار و تهدید میتواند مسیر دیپلماسی را با شکست مواجه کند. به گفته او، تداوم این رویکرد، اعتماد به دیپلماسی را تضعیف میکند.
انتخاب تاریخی و ظرفیت شانگهای پلاس
رئیسجمهور در جمعبندی سخنان خود، جهان را در برابر یک انتخاب تاریخی دانست. به گفته او، یک مسیر به رقابت بیضابطه قدرتها، چندپارگی و بیثباتی بیشتر میانجامد و مسیر دیگر، تلاش برای شکلدهی به جهانی چندقطبی همراه با همکاری چندجانبه، احترام به منشور ملل متحد و برابری حاکمیت دولتهاست.
پزشکیان تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران مسیر دوم را برگزیده است و کشورهای شانگهای پلاس با برخورداری از ظرفیتهای عظیم سیاسی، اقتصادی، جمعیتی و جغرافیایی میتوانند سهمی مهم در تحقق این چشمانداز داشته باشند.
او در پایان پیشنهاد کرد بیستوپنجمین سالگرد تأسیس سازمان همکاری شانگهای نه تنها بهعنوان گرامیداشت گذشته، بلکه بهمثابه تعهدی برای آیندهای مبتنی بر همکاری، عدالت و صلح پایدار برگزار شود؛ آیندهای که در آن تنوع مراکز قدرت به جای منازعه، به همافزایی برای حل بحرانهای مشترک جهانی بینجامد.
- تأکید بر چندجانبهگرایی بهجای انتقال هژمونی
- درخواست اصلاح و ارتقای کارآمدی سازمان ملل و شورای امنیت
- انتقاد از بیعملی در قبال غزه، لبنان و حمله به ایران
- تأکید بر دیپلماسی مبتنی بر حسننیت و پرهیز از زور
- نقشآفرینی کشورهای شانگهای پلاس در نظم آینده جهان
نظرات (0)