پنتاگون این روزها صحنه تحولاتی کم‌سابقه است؛ تحولی که به گفته رسانه‌های آمریکایی، رأس هرم فرماندهی نظامی ایالات متحده را دچار آشفتگی و بی‌ثباتی کرده است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، بیش از ۲۰ مقام ارشد نظامی آمریکا در ماه‌های اخیر یا برکنار شده‌اند یا ناچار به استعفا و کناره‌گیری شده‌اند؛ روندی که همچنان ادامه دارد و ابعاد تازه‌تری به خود می‌گیرد.

کنار رفتن چهره‌های کلیدی ستاد مشترک

در صدر فهرست تغییرات، نام چارلز براون، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا به چشم می‌خورد؛ جایگاهی که عالی‌ترین مقام نظامی در ساختار نیروهای مسلح این کشور محسوب می‌شود. برکناری او به عنوان یکی از مهم‌ترین جابه‌جایی‌ها توصیف شده است.

در کنار او، لیزا فرانچتی، مسئول عملیات دریایی و از بلندپایه‌ترین فرماندهان نیروی دریایی آمریکا نیز از سمت خود کنار رفته است. فرانچتی نخستین زنی بود که به این جایگاه رسیده بود و برکناری او بازتاب گسترده‌ای در محافل نظامی و رسانه‌ای آمریکا داشته است.

همچنین گزارش شده که از رندی جورج، رئیس ستاد نیروی زمینی ارتش آمریکا خواسته شده است بازنشسته شود. این درخواست در حالی مطرح شده که او از چهره‌های با سابقه و اثرگذار در برنامه‌ریزی‌های عملیاتی نیروی زمینی به شمار می‌رفت.

استعفای وزیر ارتش پس از تنش با وزیر جنگ

یکی دیگر از تحولات قابل توجه، کناره‌گیری دن دریسکول، وزیر ارتش آمریکا است. بر اساس اطلاعات منتشر شده، او پس از ماه‌ها اختلاف و تنش علنی با پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، از سمت خود استعفا کرده است. اختلاف نظر میان این دو مقام ارشد غیرنظامی پنتاگون، به ویژه بر سر سیاست‌های مدیریتی، انتصاب‌ها و نحوه تعامل با ستاد مشترک، در ماه‌های گذشته به اوج رسیده بود.

ناظران می‌گویند استعفای دریسکول نشانه‌ای از شکاف عمیق در لایه‌های سیاسی – نظامی وزارت دفاع آمریکا است؛ شکافی که مدیریت کلان پنتاگون را با چالش جدی در هماهنگی داخلی مواجه کرده است.

موج برکناری و توقف ارتقای ژنرال‌ها و دریاسالاران

دامنه تغییرات تنها به چند چهره شاخص محدود نمانده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که ده‌ها ژنرال و دریاسالار آمریکایی یا برکنار شده‌اند یا روند ارتقای درجه آن‌ها متوقف شده است. برخی منابع از بررسی پرونده ارتقای بیش از چند ده افسر ارشد و جلوگیری از ترفیع آن‌ها خبر می‌دهند؛ اقدامی که در تاریخ معاصر پنتاگون کم‌سابقه توصیف شده است.

این موج گسترده باعث شده بسیاری از پست‌های حساس فرماندهی با سرپرست اداره شود یا با تأخیر پر شود؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران، می‌تواند بر آمادگی رزمی، تصمیم‌گیری عملیاتی و انسجام زنجیره فرماندهی تأثیر بگذارد.

سایه افشای اطلاعات جنگ با ایران

در ماه‌های گذشته، موضوع دیگری نیز بر بی‌ثباتی در پنتاگون افزوده است. پس از افشای اطلاعاتی مربوط به توانمندی‌های نظامی آمریکا در جریان جنگ با ایران، ده‌ها عضو ستاد مشترک ارتش تحت تحقیقات قرار گرفتند و حتی برای شناسایی منبع نشت اطلاعات، تحت آزمایش‌های دروغ‌سنجی قرار گرفتند.

این پرونده که ابعاد امنیتی حساسی داشته، به تشدید فضای بی‌اعتمادی در داخل پنتاگون منجر شده و برخی از برکناری‌ها و سخت‌گیری‌ها در ارتقای فرماندهان را با همین پرونده مرتبط می‌دانند. منابع آمریکایی می‌گویند نگرانی از تکرار نشت اطلاعات محرمانه، سخت‌گیری‌های بی‌سابقه‌ای را در روند تأیید صلاحیت و ارتقای فرماندهان به دنبال داشته است.

نشانه‌های شکاف در رأس ساختار نظامی آمریکا

مجموع این تحولات، تصویری از یک شکاف و تنش جدی در رأس ساختار نظامی آمریکا ترسیم می‌کند. از یک سو اختلاف میان مقامات غیرنظامی پنتاگون و فرماندهان نظامی بالا گرفته و از سوی دیگر، سیاست‌های جدید در برکناری و چینش دوباره فرماندهان، اعتراض‌ها و نگرانی‌هایی را در بدنه ارتش برانگیخته است.

کارشناسان مسائل نظامی معتقدند تداوم این روند می‌تواند پیامدهایی فراتر از جابه‌جایی چند مقام داشته باشد. تضعیف ثبات مدیریتی، تأخیر در تصمیم‌گیری‌های راهبردی و کاهش اعتماد متقابل میان لایه‌های سیاسی و نظامی، از جمله مخاطراتی است که در ماه‌های آینده بیش از پیش خود را نشان خواهد داد.

با ادامه موج برکناری‌ها و استعفاها، نگاه‌ها به تصمیم بعدی وزیر جنگ و کاخ سفید دوخته شده است؛ تصمیمی که مشخص خواهد کرد آیا پنتاگون به سمت آرام‌سازی و بازگشت به ثبات حرکت می‌کند یا آشفتگی کنونی وارد مرحله تازه و عمیق‌تری خواهد شد.