وزیر راه و شهرسازی از پایان یک انسداد چند دهه‌ای در بندر خرمشهر خبر داد. فرزانه صادق اعلام کرد عملیات خارج‌سازی بزرگ‌ترین مغروقه باقی‌مانده از دوران دفاع مقدس در دهانه اروندرود در حال انجام است و تا پایان امسال به‌طور کامل به اتمام می‌رسد؛ اقدامی که پس از ۴۷ سال، دو اسکله از کار افتاده این بندر راهبردی را دوباره فعال خواهد کرد.

فرزانه صادق که روز دوشنبه ۱۶ شهریورماه در یازدهمین جلسه شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران سخن می‌گفت، گزارشی از دستاوردهای سفر اخیر خود به استان خوزستان ارائه کرد و سه اقدام مهم دولت چهاردهم در این استان را تشریح کرد. مهم‌ترین محور این گزارش، تعیین تکلیف مغروقه‌های بندر خرمشهر بود.

مغروقه خانیان؛ ۴۷ سال انسداد در دهانه اروندرود

به گفته رئیس شورای‌عالی شهرسازی و معماری، مغروقه خانیان از سال ۱۳۵۹ در دهانه اروندرود و در محدوده بندر خرمشهر به گل نشسته و تاکنون باقی مانده است. این کشتی غرق‌شده طی نزدیک به پنج دهه، مانع اصلی بهره‌برداری کامل از ظرفیت بندر بوده است.

وزیر راه و شهرسازی تأکید کرد: «این مغروقه در مدت حدود ۴۷ سال مانع از بهره‌برداری مناسب از ظرفیت بندر شده و دو اسکله عملاً از حیز انتفاع خارج شده بود.» وی افزود عملیات پیچیده خارج‌سازی این سازه عظیم اکنون آغاز شده و با برنامه‌ریزی انجام‌شده، پرونده آن تا پایان سال بسته خواهد شد.

احیای دو اسکله و افزایش تناژ بندر خرمشهر

خارج‌سازی کامل مغروقه خانیان، اثر مستقیمی بر اقتصاد دریایی خوزستان خواهد داشت. با رفع انسداد دهانه اروندرود، امکان استفاده مجدد از دو اسکله بلااستفاده فراهم می‌شود و محدودیت تردد و پهلوگیری کشتی‌ها برطرف خواهد شد.

صادق توضیح داد که پس از اتمام عملیات، تناژ کشتی‌های ورودی به بندر خرمشهر افزایش می‌یابد و ظرفیت عملیاتی بندر به شکل محسوسی ارتقا پیدا می‌کند. این موضوع در کنار برنامه وزارت راه و شهرسازی برای خارج‌سازی سایر مغروقه‌های موجود در دهانه اروندرود، با رعایت کامل ملاحظات زیست‌محیطی پیگیری می‌شود و می‌تواند جایگاه خرمشهر را به‌عنوان یکی از بنادر تاریخی و تجاری کشور احیا کند.

بخشی از تاریخ در موزه جنگ حفظ می‌شود

وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ارزش تاریخی این مغروقه، از تصمیم برای حفظ بخشی از آن خبر داد. وی گفت پیشنهاد نگهداری قطعاتی از کشتی خانیان به‌عنوان یادگاری از تاریخ مقاومت منطقه به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ارائه شده است.

بر اساس این پیشنهاد، بخش‌هایی از بدنه این مغروقه پس از خارج‌سازی، در موزه جنگ نگهداری و به نمایش گذاشته خواهد شد تا روایتی عینی از سال‌های جنگ و انسداد طولانی‌مدت بندر برای نسل‌های آینده باقی بماند.

پل عنافچه؛ پایان قایق‌سواری ۴۰ روستا در سیلاب

صادق در بخش دیگری از گزارش خود به افتتاح پل عنافچه در جریان سفر به خوزستان اشاره کرد. این پل به طول حدود ۴۰۰ متر، ارتباط حدود ۴۰ روستا با شهر ملاثانی را برقرار می‌کند و یکی از مطالبات دیرینه مردم منطقه بوده است.

وی یادآور شد در زمان بارش‌های سیلابی در شهرستان باوی و شهر ملاثانی، اهالی روستاهای اطراف برای تردد به ملاثانی و اهواز ناچار به استفاده از قایق بودند. بهره‌برداری از این پل، علاوه بر تسهیل تردد روزمره، نقش مهمی در امدادرسانی، دسترسی به خدمات درمانی و آموزشی و کاهش مخاطرات فصل بارندگی ایفا خواهد کرد.

پایان ۴۰ سال انتظار برای سند مالکیت

تعیین تکلیف اراضی و واگذاری اسناد مالکیت، محور دیگر سخنان وزیر راه و شهرسازی بود. صادق از واگذاری‌هایی خبر داد که پس از ۴۰ تا ۴۵ سال و در برخی موارد بیش از آن، در اروندکنار و بندر امام خمینی به نتیجه رسیده است.

به گفته وی، در سفر اخیر به خوزستان اسناد مالکیت ۴۴۰ واحد مسکونی واگذار شد و در کوی بلوکی‌ها نیز ۲۴۰ سند مالکیت به ساکنان تحویل داده شد. این منطقه در سیل سال ۱۳۹۸ به‌طور کامل زیر آب رفته بود و مشکلات حقوقی و مالکیتی آن سال‌ها بلاتکلیف مانده بود که اکنون حل شده است.

وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر لزوم احیای سکونتگاه‌های موجود به جای برچسب «غیررسمی»، گفت: «وقتی خانواده‌ای ۲۰ سال در منطقه‌ای زندگی می‌کند، استفاده از عنوان غیررسمی برای جایی که مردم در آن زندگی می‌کنند، آدرس غلطی است.» وی افزود الحاق به محدوده طبق ضوابط انجام می‌شود تا افرادی که فرم «ج» سبز دارند بتوانند صاحب خانه شوند، اما اولویت اصلی، احیا و واگذاری سند به ساکنان فعلی همان مناطق است.

آب‌های سطحی و تعیین تکلیف اراضی اوقافی و تصرفی

صادق جمع‌آوری آب‌های سطحی را از اولویت‌های خوزستان دانست و به‌ویژه بر ضرورت اجرای شبکه دفع آب‌های سطحی در بندر امام خمینی تأکید کرد. وی گفت وزارت راه و شهرسازی در این زمینه کمک خواهد کرد و موضوع از طریق ستاد بازآفرینی شهری پیگیری می‌شود.

وی افزود در شوشتر نیز مقدمات جمع‌آوری آب‌های سطحی فراهم شده و انتظار می‌رود این طرح با یک برنامه منسجم و فازبندی‌شده دنبال شود. وزیر راه و شهرسازی همچنین بر لزوم اجرای مرحله‌به‌مرحله آماده‌سازی اراضی در استان تأکید کرد و گفت خوزستان دارای اراضی تصرفی و اوقافی فراوانی است که باید تعیین تکلیف شوند و هر آنچه به سازمان ملی زمین و مسکن مربوط است نیز باید به سرانجام برسد.

احیای جایگاه تمدنی شوشتر و حفاظت از بافت تاریخی

رئیس شورای‌عالی شهرسازی و معماری در پایان بر حفاظت از بافت تاریخی خوزستان تأکید کرد و به مصوبه شورا درباره ساخت‌وساز در این بافت‌ها اشاره کرد. وی گفت احیای این بافت‌ها با الگوهای معماری ویژه و با همکاری وزارت میراث فرهنگی دنبال خواهد شد.

صادق با اشاره به پیشینه تاریخی شوشتر تصریح کرد: «شوشتر که زمانی پایگاه تمدنی ایران‌زمین بود، باید به جایگاه اصلی خود بازگردد و لذا جایگاه تمدنی شوشتر را احیا می‌کنیم.»