زیرساخت عرضه گاز طبیعی فشرده (CNG) در کشور به گسترهای قابل توجه رسیده و اکنون ۲ هزار و ۳۷۰ جایگاه در سراسر ایران فعال است. آمارهای جدید نشان میدهد به ازای هر حدود یکهزار و ۶۰۰ خودروی دوگانهسوز، یک جایگاه CNG وجود دارد؛ ظرفیتی که دولت آن را پشتوانه مهمی برای کاهش وابستگی به بنزین و حرکت به سمت خودکفایی در تأمین این فرآورده میداند.
وضعیت ناوگان دوگانهسوز در کشور
به گفته مدیر طرح CNG شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، از مجموع ۲۶ میلیون خودروی بنزینسوز دارای کارت هوشمند سوخت در کشور، حدود ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار دستگاه قابلیت استفاده از CNG را دارند. این رقم معادل نزدیک به ۱۵ درصد کل ناوگان بنزینسوز است، هرچند سهم دوگانهسوزها در برخی کاربریها بهمراتب بالاتر است.
بر اساس این گزارش، در بخش تاکسیرانی حدود ۲۸۸ هزار تاکسی دوگانهسوز در حال تردد هستند که بخش بزرگی از ناوگان تاکسی کشور را شامل میشود. در حوزه وانتبارها نیز بیش از ۴۵ درصد خودروها دوگانهسوز بوده و امکان بهرهمندی از سوخت CNG را دارند. تنوع کاربری این خودروها نشان میدهد که توسعه CNG میتواند مستقیماً بر کاهش هزینههای حملونقل عمومی و باری اثر بگذارد.
مدیر طرح CNG تأکید کرده است که ظرفیت فعلی ناوگان دوگانهسوز در کنار شبکه گسترده جایگاههای عرضه، بستر مناسبی برای گسترش هرچه بیشتر استفاده از این سوخت پاک و ارزان فراهم کرده است. به گفته وی، پراکندگی جایگاهها در استانهای مختلف کشور، دسترسی عمومی به این سوخت را تسهیل کرده و امکان جایگزینی بخشی از مصرف بنزین را بهصورت واقعی فراهم آورده است.
دو مسیر اصلی برای کاهش مصرف بنزین
مدیر امور انرژی سازمان برنامه و بودجه کشور با تشریح سیاستهای دولت برای مدیریت مصرف سوخت، گفت: اصلاحات اخیر در حوزه بنزین در کنار مجموعهای از اقدامات مکمل میتواند به کاهش محسوس مصرف و در نهایت توقف واردات بنزین منجر شود.
کریمی با اشاره به بسته سیاستی دولت توضیح داد: بهبود مصرف سوخت خودروها، ارتقای استانداردهای خودروسازی، واردات خودروهای برقی و اجرای طرح اسقاط خودروهای فرسوده، همگی در یک راستا و با هدف کاهش ناترازی بنزین دنبال میشوند. به گفته او، اثرگذاری این سیاستها زمانی کامل خواهد شد که بهصورت همزمان و هماهنگ اجرا شوند.
وی دو کانال اصلی برای اثرگذاری بر مصرف بنزین را تشریح کرد. کانال نخست، مهاجرت به سمت سوختهای جایگزین است که در این میان CNG به دلیل شبکه توزیع گسترده، دسترسی آسان و هزینه پایینتر، مهمترین گزینه به شمار میرود. در کنار CNG، توسعه استفاده از LPG و گسترش خودروهای برقی نیز بهعنوان مکمل در دستور کار قرار دارد.
کانال دوم، افزایش سهم هزینه بنزین در سبد هزینه خانوار است؛ عاملی که بهتدریج میتواند الگوی انتخاب و رفتوآمد مردم را تغییر دهد. به گفته این مقام مسئول، زمانی که هزینه سوخت جایگاه پررنگتری در بودجه خانوار پیدا کند، ترددهای غیرضروری کاهش یافته و گرایش به استفاده از حملونقل عمومی، اشتراکگذاری خودرو و بهرهگیری از سکوهای اینترنتی جابهجایی افزایش مییابد. این تغییر رفتاری در نهایت به مدیریت تقاضا و کاهش فشار بر شبکه عرضه بنزین کمک خواهد کرد.
برآورد صرفهجویی روزانه چقدر است؟
برآوردهای سازمان برنامه و بودجه نشان میدهد که تنها از محل جایگزینی سوخت و مهاجرت خودروها به سمت CNG و سایر سوختهای جایگزین، امکان کاهش ۲ تا ۲.۳ میلیون لیتر مصرف روزانه بنزین وجود دارد. به همین میزان نیز از محل اصلاح الگوی مصرف، کاهش ترددهای غیرضروری و تغییر سبک جابهجایی، صرفهجویی محقق خواهد شد.
به این ترتیب، مجموع صرفهجویی بالقوه از دو مسیر یادشده میتواند به حدود ۴ تا ۴.۶ میلیون لیتر در روز برسد؛ رقمی که در صورت تحقق، گام مهمی برای کاهش واردات و نزدیک شدن به نقطه بینیازی از تأمین خارجی بنزین خواهد بود.
کارشناسان انرژی معتقدند تحقق این هدف نیازمند همافزایی چند بخش است: نخست، حفظ و نوسازی جایگاههای CNG و تضمین ایمنی و کیفیت خدمات آنها؛ دوم، حمایت از تولید و تبدیل خودروهای دوگانهسوز با استانداردهای روز؛ سوم، توسعه متوازن خودروهای برقی و زیرساخت شارژ آنها؛ و چهارم، فرهنگسازی برای اصلاح الگوی سفرهای درونشهری و برونشهری. در کنار این موارد، سیاستهای تشویقی برای اسقاط خودروهای فرسوده و نوسازی ناوگان عمومی میتواند اثر مضاعفی بر کاهش مصرف داشته باشد.
افق پیشرو برای بازار سوخت
با وجود گستردگی شبکه CNG و سهم ۱۵ درصدی خودروهای دوگانهسوز از کل ناوگان بنزینسوز، هنوز ظرفیت قابل توجهی برای جایگزینی بنزین با گاز طبیعی وجود دارد. مسئولان حوزه انرژی تأکید میکنند که اگر حمایتهای فنی و مالی از جایگاهداران و مالکان خودروهای دوگانهسوز تداوم یابد و همزمان استاندارد مصرف سوخت خودروهای جدید بهطور جدی ارتقا پیدا کند، میتوان در میانمدت تراز تولید و مصرف بنزین را بهبود بخشید.
برنامه دولت بر این محور استوار است که با ترکیبی از ابزارهای قیمتی، فنی و فرهنگی، هم عرضه سوخت پاک و ارزان را توسعه دهد و هم تقاضا را مدیریت کند؛ مسیری که به گفته مدیران برنامه و بودجه، در نهایت به کاهش واردات بنزین و افزایش تابآوری انرژی کشور منجر خواهد شد.
نظرات (0)