معاون وزیر خارجه روسیه اعلام کرد در میان پرونده‌های سیاسی پیش‌روی گروه بریکس، موضوع مرتبط با ایران حساس‌ترین و پیچیده‌ترین مسئله به شمار می‌رود و می‌تواند به محور اصلی گفت‌وگوهای نشست آتی سران این گروه تبدیل شود.

سرگئی ریابکوف با اشاره به برگزاری نشست سران بریکس در روزهای ۱۲ و ۱۳ سپتامبر در دهلی‌نو، گفت وضعیت پیرامون ایران به دلیل تفاوت چشمگیر دیدگاه‌ها میان اعضای بریکس، نیازمند توجه ویژه و مدیریت دقیق است و به همین دلیل در صدر موضوعات مورد اختلاف قرار گرفته است.

ایران در کانون اختلاف دیدگاه‌ها در بریکس

به گفته ریابکوف، اعضای بریکس نسبت به پرونده ایران رویکردی یکسان ندارند؛ برخی کشورها مواضعی انتقادی‌تر دارند و برخی دیگر نگاهی متفاوت و محتاطانه‌تر را دنبال می‌کنند. همین تکثر دیدگاه‌ها باعث شده است که مسئله ایران به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات بین‌المللی در چارچوب این گروه بدل شود.

این دیپلمات ارشد روس توضیح داد که تنوع ژئوپلیتیکی و منافع متفاوت اقتصادی و امنیتی اعضای بریکس ــ که امروز علاوه بر اعضای اصلی شامل کشورهای تازه‌پیوسته از جمله ایران نیز می‌شود ــ طبیعی است که به برداشت‌های گوناگون از تحولات منطقه‌ای منجر شود. او تأکید کرد که همین ویژگی، ضرورت گفت‌وگوی صریح و بی‌واسطه میان سران را دوچندان می‌کند.

خلیج فارس؛ حساس‌ترین نقطه سیاسی برای بریکس

ریابکوف اوضاع منطقه خلیج فارس را حساس‌ترین نقطه سیاسی برای اعضای بریکس توصیف کرد و گفت تحولات این منطقه به طور مستقیم بر امنیت انرژی، ثبات اقتصادی و معادلات امنیتی بسیاری از اعضای گروه اثر می‌گذارد.

به گفته وی، انتظار می‌رود پرونده ایران و مسائل مرتبط با خلیج فارس بخش قابل توجهی از مذاکرات مستقیم رهبران و همچنین روند نهایی‌سازی بیانیه پایانی نشست دهلی‌نو را به خود اختصاص دهد. او با این حال تصریح کرد که نمی‌توان از اکنون نتیجه نهایی گفت‌وگوها و محتوای دقیق بیانیه را پیش‌بینی کرد و همه چیز به سطح تفاهم سیاسی در دیدارهای رودررو بستگی دارد.

معاون وزیر خارجه روسیه یادآور شد که بریکس از ابتدا بر اصل احترام به تنوع دیدگاه‌ها و پرهیز از تحمیل موضع واحد تأکید داشته و به همین دلیل، دستیابی به لحن مشترک درباره موضوعی به حساسیت ایران، نیازمند چانه‌زنی‌های فشرده و واقع‌بینانه خواهد بود.

پیشنهاد میانجی‌گری اعضا در جنگ اوکراین

ریابکوف در بخش دیگری از اظهارات خود به موضوع جنگ اوکراین پرداخت و گفت تعدادی از اعضای بریکس برای کمک به حل‌وفصل این مناقشه به مسکو پیشنهاد میانجی‌گری و مساعدت داده‌اند.

وی افزود ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در تعامل با همتایان خود در بریکس با صراحت کامل جزئیات مربوط به روند درگیری و مواضع مسکو را تشریح کرده است. به گفته او، طرف روسی از هرگونه ابتکار سازنده که به کاهش تنش و یافتن راه‌حل سیاسی کمک کند استقبال می‌کند، اما معتقد است ابتکارات باید واقعیت‌های میدانی و نگرانی‌های امنیتی مشروع روسیه را در نظر بگیرد.

معاون وزیر خارجه روسیه همچنین مدعی شد که کشورهای غربی و دولت کی‌یف به دنبال راه‌هایی برای بی‌ثبات‌سازی اوضاع داخلی روسیه هستند و از ابزارهای سیاسی، اقتصادی و رسانه‌ای برای این هدف استفاده می‌کنند.

انتظار واقع‌بینانه از نشست دهلی‌نو

ریابکوف در پایان تأکید کرد که با وجود اهمیت دستور کار نشست دهلی‌نو، نباید انتظارات اغراق‌آمیز یا انتظار «معجزه سیاسی» از این رویداد داشت. به گفته او، بریکس یک بستر برای گفت‌وگو، هماهنگی و جست‌وجوی فصل مشترک‌هاست، نه سازوکاری برای حل فوری بحران‌های پیچیده بین‌المللی.

او گفت موفقیت نشست بیشتر در گرو توانایی اعضا برای حفظ گفت‌وگوی محترمانه، درک متقابل و جلوگیری از تشدید شکاف‌هاست؛ حتی اگر در نهایت بیانیه پایانی با ادبیاتی محتاطانه و متوازن منتشر شود. از نگاه مسکو، همین تداوم رایزنی و جلوگیری از قطبی‌سازی بیشتر، خود دستاوردی مهم برای بریکس در شرایط پرتنش کنونی نظام بین‌الملل محسوب می‌شود.