عملیات اجرایی انسداد زهکش تالاب اللهآباد در شهرستان آبیک آغاز شد؛ طرحی ملی که با هدف پیشگیری از توسعه کانونهای گردوغبار و کاهش خسارتهای زیستمحیطی و اقتصادی ناشی از آن در دشت اللهآباد به اجرا درآمده است. مسئولان اجرای این پروژه تأکید کردهاند که با تکمیل انسداد، از خیزش گردوغبار و پراکنش آن به استانهای همجوار بهویژه قزوین، البرز و تهران جلوگیری خواهد شد.
چرا زهکش تالاب باید مسدود شود؟
بر اساس بررسیهای کارشناسی، احداث زهکش در محدوده تالاب اللهآباد با برهم زدن رژیم طبیعی هیدرولوژیکی رودخانهها و جریانهای آب سطحی، به اکوسیستم تالابی آسیب جدی وارد کرده بود. این سازه مانع نفوذ طبیعی جریان آب به پهنه جنوبی دشت شده و در نتیجه، رطوبت خاک به شدت کاهش یافته و بستر برای شکلگیری و گسترش کانونهای گردوغبار فراهم شده است.
با انسداد این زهکش، مسیر طبیعی حرکت آبهای سطحی بار دیگر احیا میشود و رطوبت از دست رفته به دشت بازمیگردد. کارشناسان محیط زیست معتقدند همین بازگشت رطوبت، مهمترین عامل در تثبیت خاک و مهار ریزگردهاست؛ عاملی که در سالهای اخیر به دلیل خشکسالیهای پیاپی و دستکاریهای انسانی، به شدت تضعیف شده بود.
مطالعات علمی پشتوانه طرح
مطالعات فنی و زیستمحیطی این طرح در مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری کشور و با همکاری دانشگاه تهران انجام شده است. نتایج این پژوهشها نشان میدهد که تداوم فعالیت زهکش، نه تنها تعادل آبی منطقه را برهم زده، بلکه روند فرونشست زمین در دشت قزوین را نیز تشدید کرده است.
به گفته مجریان طرح، حذف کامل زهکش سه دستاورد مهم به همراه دارد: نخست، از خروج آب شیرین از حوزه آبخیز استان جلوگیری میشود؛ دوم، تغذیه آبخوان دشت قزوین تسهیل و تقویت خواهد شد؛ و سوم، با حذف یکی از مهمترین کانونهای تولید گردوغبار در منطقه، شرایط برای احیای تدریجی تالاب اللهآباد فراهم میشود.
احیای تالاب و بازگشت حیات وحش
تالاب اللهآباد یکی از پهنههای ارزشمند تالابی در غرب استان قزوین به شمار میرود که در سالهای گذشته به دلیل کاهش ورودی آب، خشکی بخشهای وسیعی از آن و تبدیلشدن به کانون گردوغبار، بخش زیادی از کارکردهای اکولوژیک خود را از دست داده بود. خشک شدن تالاب، مهاجرت و یا از بین رفتن گونههای جانوری وابسته به آن را در پی داشته است.
اجرای پروژه انسداد زهکش، گامی اساسی برای بازگرداندن حیات به این تالاب ارزیابی میشود. با آبگیری مجدد بخشهای جنوبی دشت و افزایش ماندگاری آب در سطح تالاب، انتظار میرود پوشش گیاهی بومی احیا شود، تنوع زیستی تقویت شود و گونههای حیات وحش که به دلیل خشکی منطقه کوچ کرده بودند، بار دیگر به زیستگاه خود بازگردند.
تأثیر فرااستانی مهار گردوغبار
اهمیت این پروژه تنها به محدوده آبیک و قزوین محدود نمیشود. دشت اللهآباد به دلیل موقعیت جغرافیایی و وزش بادهای غالب، یکی از منابع اصلی تولید و انتقال گردوغبار به استانهای البرز و تهران نیز محسوب میشود. در سالهای اخیر، افزایش روزهای همراه با هوای ناسالم در کلانشهرهای مرکزی کشور، ارتباط مستقیمی با فعال شدن همین کانونها داشته است.
از این رو، انسداد زهکش و احیای رطوبت دشت، اقدامی فرااستانی برای بهبود کیفیت هوا، کاهش هزینههای بهداشتی و درمانی ناشی از آلودگی هوا و حفاظت از زیرساختهای شهری و کشاورزی در سه استان قزوین، البرز و تهران به شمار میرود.
مسئولان استانی اعلام کردهاند که عملیات اجرایی به صورت مرحلهای پیش خواهد رفت و پایش مستمر وضعیت رطوبت خاک، سطح آب زیرزمینی و میزان خیزش گردوغبار در دستور کار قرار دارد تا اثربخشی طرح به صورت علمی ارزیابی شود.
نظرات (0)