تنش میان تل‌آویو و لندن بر سر شهرک‌سازی در اراضی اشغالی فلسطین وارد مرحله تازه‌ای شده است. دو وزیر جنجالی کابینه بنیامین نتانیاهو، پس از انتشار گزارش‌هایی درباره تصمیم قریب‌الوقوع دولت انگلیس برای تحریم محصولات شهرک‌های غیرقانونی، مواضع تندی علیه لندن اتخاذ کرده و خواستار اقدام متقابل شدند.

درخواست اخراج سفیر انگلیس و اتهام یهودستیزی

به گزارش شبکه ۱۵ اسرائیل، انتظار می‌رود دولت انگلیس روز سه‌شنبه بسته تحریمی جدیدی علیه اسرائیل اعلام کند که محور آن ممنوعیت ورود کالاها و محصولات تولیدشده در شهرک‌های غیرقانونی کرانه باختری اشغالی است. انتشار همین گزارش کافی بود تا بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی و از چهره‌های شاخص جریان راست افراطی، به شدت به لندن حمله کند.

اسموتریچ در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، دولت انگلیس را به «یهودستیزی» متهم کرد و خواستار اخراج فوری سفیر انگلیس از تل‌آویو شد. او با لحنی تاریخی نوشت: «دوران قیمومیت انگلیس بر سرزمین اسرائیل به پایان رسیده است.»

وزیر دارایی اسرائیل مدعی شد که کابینه لندن برای فرار از بحران‌های اقتصادی و اجتماعی داخلی خود، به «هدف قرار دادن اسرائیل» روی آورده و می‌کوشد با بزرگ‌نمایی پرونده شهرک‌ها، افکار عمومی داخلی‌اش را منحرف کند. این اظهارات بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های عبری‌زبان داشته است.

پیشنهاد عجیب بن‌گویر: فالکلند را به آرژانتین بدهید!

در سوی دیگر، ایتمار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل که به مواضع افراطی و تحریک‌آمیز شهرت دارد، پیشنهادی متفاوت و معنادار را مطرح کرد. او از دولت اسرائیل خواست تا در واکنش به فشار انگلیس، حاکمیت آرژانتین بر جزایر فالکلند (مالویناس) را به طور رسمی به رسمیت بشناسد.

بن‌گویر در حساب کاربری خود در ایکس نوشت: «زمان آن رسیده است که اسرائیل رسماً اعلام کند جزایر فالکلند سرزمین اشغالی آرژانتین است که توسط انگلیس با زور از مردم آرژانتین به سرقت رفته است.»

او لندن را متهم کرد که با بهره‌برداری از منابع نفت و گاز اطراف این مجمع‌الجزایر، منافع اقتصادی نامشروعی را دنبال می‌کند. وزیر امنیت داخلی اسرائیل همچنین از بنیامین نتانیاهو خواست تا علاوه بر به رسمیت شناختن ادعای آرژانتین، تا زمان ادامه آنچه «اشغال فالکلند» خواند، تحریم‌هایی علیه انگلیس اعمال کند.

جزایر فالکلند در جنوب اقیانوس اطلس، تحت اداره انگلیس قرار دارد اما آرژانتین همواره آن را بخشی از خاک خود دانسته و خواستار بازگرداندن حاکمیت بر آن است؛ اختلافی که در سال ۱۹۸۲ به جنگی کوتاه اما خونین میان دو کشور انجامید.

تهدید متقابل وزیر خارجه اسرائیل

این نخستین واکنش تند مقامات اسرائیلی به تحرکات لندن نیست. هفته گذشته نیز گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، هشدار داده بود که تل‌آویو در برابر هرگونه اقدام تنبیهی انگلیس، دست به اقدام متقابل خواهد زد.

ساعر در گفت‌وگو با روزنامه یدیعوت آحارونوت تأکید کرد: «اگر انگلیس علیه اسرائیل اقدامی انجام دهد، اسرائیل نیز علیه انگلیس اقدام خواهد کرد. ما ابزارهای لازم را در اختیار داریم.»

این تهدید در پاسخ به پرسشی درباره احتمال تحریم انگلیس به دلیل برنامه‌های توسعه شهرک‌ها در منطقه راهبردی E1 در شرق بیت‌المقدس اشغالی مطرح شد؛ منطقه‌ای که به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، کرانه باختری را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می‌کند و هرگونه شهرک‌سازی در آن، چشم‌انداز تشکیل دولت مستقل فلسطینی را به شدت تضعیف می‌کند.

بسته تحریمی لندن در راه است

از سوی مقابل، اد میلیبند، وزیر امور خارجه انگلیس، روز سه‌شنبه گذشته اعلام کرد که دولت این کشور طی هفته‌های آینده «بسته‌ای جامع از اقدامات» را با هدف قرار دادن شهرک‌سازی‌های غیرقانونی رونمایی خواهد کرد. اگرچه جزئیات این بسته هنوز رسماً منتشر نشده، اما منابع اسرائیلی می‌گویند ممنوعیت واردات کالاهای شهرکی، محدودیت‌های مالی و تحریم برخی شخصیت‌های مرتبط با جنبش شهرک‌نشینی از جمله گزینه‌های روی میز لندن است.

فشار بر لندن برای اقدام علیه شهرک‌سازی در ماه‌های اخیر افزایش یافته؛ به ویژه پس از آنکه سه گروه حقوقی اسرائیلی شامل «عیر عمیم»، «بیمکوم» و «صلح اکنون» در ماه اوت فاش کردند که مقامات اسرائیلی مناقصه ساخت ۱٬۲۳۴ واحد مسکونی جدید را در قالب پروژه E1 در شرق بیت‌المقدس برگزار کرده‌اند.

به گفته این نهادها، طرح کلی E1 در مجموع حدود ۳٬۴۰۰ واحد مسکونی را در بر می‌گیرد و اجرای آن به معنای قطع ارتباط جغرافیایی شمال و جنوب کرانه باختری و محاصره کامل بیت‌المقدس شرقی خواهد بود.

ابعاد شهرک‌سازی در کرانه باختری

بر اساس آمار نهادهای فلسطینی و بین‌المللی، در حال حاضر حدود ۷۵۰ هزار شهرک‌نشین اسرائیلی در ۱۵۶ شهرک غیرقانونی و ۳۶۰ کانون شهرک‌نشینی در سراسر کرانه باختری اشغالی از جمله بیت‌المقدس شرقی زندگی می‌کنند. سازمان ملل متحد و دیوان بین‌المللی دادگستری بارها تأکید کرده‌اند که تمامی این شهرک‌ها بر اساس حقوق بین‌الملل و کنوانسیون چهارم ژنو غیرقانونی هستند و باید برچیده شوند.

گزارش‌های میدانی حاکی است که شهرک‌نشینان با حمایت ارتش اسرائیل، تقریباً به صورت روزانه حملاتی را علیه روستاها و مزارع فلسطینی انجام می‌دهند؛ حملاتی که هدف آن ایجاد رعب، تخریب اموال و در نهایت جابه‌جایی اجباری فلسطینیان از زمین‌هایشان توصیف شده است.

ناظران معتقدند تهدید انگلیس به تحریم کالاهای شهرکی، هرچند در حد تحریم اقتصادی محدود، می‌تواند از نظر سیاسی و حقوقی پیام مهمی داشته باشد، زیرا برای نخستین بار یکی از متحدان نزدیک اسرائیل در اروپا، به طور مستقیم محصولات شهرک‌ها را هدف قرار می‌دهد. واکنش تند وزرای راست افراطی اسرائیل نیز نشان می‌دهد که تل‌آویو این تحرک را نه یک اقدام نمادین، بلکه تهدیدی جدی برای مشروعیت بین‌المللی پروژه شهرک‌سازی می‌داند.