رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در دیدار با نماینده سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در ایران، بر ضرورت شکل‌گیری همکاری‌های بین‌المللی پایدار برای مقابله با بیابان‌زایی، تخریب سرزمین و پیامدهای تغییر اقلیم تاکید کرد و گفت: این چالش‌ها مرز نمی‌شناسند و نیازمند برنامه‌ای مشترک و بلندمدت هستند.

به گزارش منابع خبری، رضا افلاطونی معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در نشستی با فرخ طایراو، نماینده فائو در جمهوری اسلامی ایران، ظرفیت‌های علمی و اجرایی ایران در حوزه منابع طبیعی را تشریح کرد و زمینه‌های توسعه همکاری‌های فنی و بین‌المللی را مورد بررسی قرار داد.

مسئولیت تاریخی کشورهای صنعتی در تخریب سرزمین

افلاطونی با اشاره به روند توسعه صنعتی شتابان و بهره‌برداری گسترده از منابع طبیعی در دهه‌های گذشته تصریح کرد که بخشی از بحران‌های امروز محیط زیست، نتیجه سال‌ها برداشت بی‌رویه، گسترش فعالیت‌های صنعتی و افزایش آلاینده‌ها بوده است.

وی افزود: کشورهایی که سهم بیشتری در بهره‌برداری از ظرفیت‌های زمین داشته‌اند، باید سهم و مسئولیت بیشتری نیز در جبران خسارت‌ها و حمایت از برنامه‌های احیای سرزمین بر عهده بگیرند. به گفته او، اکنون زمان آن رسیده که کشورهای برخوردار بخشی از آنچه از طبیعت برداشت کرده‌اند را در قالب منابع مالی، دانش، فناوری و پشتیبانی از طرح‌های احیا به چرخه طبیعت بازگردانند.

بیابان‌زایی؛ چالشی فراتر از مناطق خشک

رئیس سازمان منابع طبیعی با بیان اینکه مقابله با بیابان‌زایی موضوعی محدود به کشورهای دارای اقلیم خشک نیست، اظهار کرد: امروز بسیاری از کشورها، حتی کشورهای توسعه‌یافته، با پیامدهای تغییر اقلیم، تخریب سرزمین، کاهش منابع آب و گسترش پدیده‌های مرتبط با بیابان‌زایی مواجه هستند.

وی با تکرار این هشدار که «اگر به سمت بیابان نرویم، بیابان به سمت ما خواهد آمد» تاکید کرد: جامعه جهانی باید از اقدامات مقطعی و پراکنده فراتر رود و برای حفاظت از منابع طبیعی و احیای سرزمین، نگاه و برنامه‌ای مشترک و بلندمدت اتخاذ کند، زیرا پیامدهای تخریب سرزمین، مرزهای سیاسی را نمی‌شناسد.

ظرفیت‌های ایران؛ از آبخیزداری تا مهار آتش‌سوزی جنگل‌ها

افلاطونی با اشاره به تجربیات گسترده ایران در حوزه‌های آبخیزداری، بیابان‌زدایی، احیای سرزمین، مدیریت پایدار منابع طبیعی و مقابله با حریق جنگل‌ها، ظرفیت کشور برای همکاری و انتقال تجربه به سایر کشورها را قابل توجه دانست.

وی از نماینده فائو برای بازدید میدانی از طرح‌ها و پروژه‌های اجرایی ایران در زمینه مقابله با بیابان‌زایی دعوت کرد و گفت ایران آماده است دانش و تجربه خود را در قالب همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی به اشتراک بگذارد.

نقش مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوزه آبخیز

معاون وزیر جهاد کشاورزی، مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوزه آبخیز مستقر در ایران را یکی از ظرفیت‌های مهم برای توسعه همکاری‌های علمی و فنی در سطح بین‌المللی توصیف کرد.

او توضیح داد: این مرکز اگرچه مجموعه‌ای جوان است، اما به دلیل ماهیت بین‌المللی خود می‌تواند به بستری برای گردهم‌آوردن کشورهای علاقه‌مند، تبادل دانش و تجربه و شکل‌گیری همکاری‌های مشترک تبدیل شود.

افلاطونی خواستار حمایت فائو برای معرفی گسترده‌تر این مرکز و افزایش مشارکت کشورها در برنامه‌های آن شد و تاکید کرد: هدف این است که این مرکز صرفا یک نهاد علمی و آموزشی نباشد، بلکه به مرجعی موثر برای انتقال دانش و فناوری، ظرفیت‌سازی، توسعه همکاری‌های تخصصی و ایجاد شبکه میان کشورهای دارای مناطق خشک و نیمه‌خشک تبدیل شود.

پیشنهاد تدوین برنامه اجرایی مشترک با فائو

رئیس سازمان منابع طبیعی، تدوین برنامه اجرایی مشترک میان فائو و مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوزه آبخیز را از محورهای اصلی همکاری دانست و زمینه‌های پیشنهادی را چنین برشمرد:

  • مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز و منابع زیستی در مناطق خشک
  • احیای سرزمین‌های تخریب‌شده و مقابله با بیابان‌زایی
  • توسعه فناوری‌های نوین در زمینه سنجش از دور و ارزیابی منابع طبیعی
  • آموزش و ظرفیت‌سازی برای کشورهای منطقه
  • تبادل تجربیات در قالب همکاری‌های جنوب-جنوب

وی تاکید کرد رویکرد ایران به همکاری‌های بین‌المللی تشریفاتی و محدود به امضای تفاهم‌نامه نیست، بلکه هدف تبدیل تفاهم‌نامه‌ها به پروژه‌های واقعی، قابل اندازه‌گیری و عملیاتی است.

هشدار نسبت به «بوم‌تروریسم» و تبعات جنگ بر طبیعت

افلاطونی در بخش دیگری از سخنان خود به پیامدهای منازعات و جنگ‌ها بر محیط زیست پرداخت و نسبت به پدیده‌ای با عنوان «بوم‌تروریسم» هشدار داد.

او گفت: در کنار تهدیدهایی مانند تغییر اقلیم و تخریب سرزمین، نباید نسبت به این واقعیت بی‌تفاوت بود که در جنگ‌ها، زیست‌بوم، جنگل‌ها، منابع آب و سرزمین‌ها به هدف و عرصه آسیب تبدیل می‌شوند. وی از نماینده فائو خواست این موضوع را در مجامع بین‌المللی و از طریق سازمان ملل متحد پیگیری کند.

به گفته او، حفاظت از طبیعت یک مسئولیت جهانی است و آسیب به زیست‌بوم یک کشور، در نهایت پیامدهای منطقه‌ای و جهانی به همراه دارد.

درخواست برای تسهیل دسترسی به فناوری و منابع مالی

رئیس سازمان منابع طبیعی، محدودیت کشورهای در حال توسعه در دسترسی به فناوری‌های نوین، تجهیزات تخصصی و منابع مالی بین‌المللی را از چالش‌های جدی در مسیر مقابله با تخریب سرزمین دانست.

وی تاکید کرد: حمایت از کشورهایی که با بیابان‌زایی، آتش‌سوزی جنگل‌ها و پیامدهای تغییر اقلیم مواجه‌اند، نباید تحت تاثیر ملاحظات سیاسی قرار گیرد. افلاطونی با اشاره به اهمیت تجهیزات تخصصی اطفای حریق و فناوری‌های سنجش از دور، خواستار تسهیل انتقال دانش و فناوری و بهره‌گیری عادلانه کشورهای در حال توسعه از ظرفیت صندوق‌های بین‌المللی شد.

او همچنین سند جنگلداری اجتماعی زاگرس را از دیگر ظرفیت‌های قابل ارائه ایران دانست و توضیح داد که در این سند، حفاظت از جنگل‌ها و تنوع زیستی در کنار توجه به معیشت جوامع محلی و جنگل‌نشینان مورد توجه قرار گرفته و اجرای موفق آن می‌تواند تجربه‌ای قابل استفاده برای سایر کشورها باشد.

واکنش نماینده فائو: ظرفیت علمی ایران ارزشمند است

فرخ طایراو، نماینده فائو در ایران نیز در این نشست با اشاره به همکاری نزدیک این سازمان با وزارت جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیعی، ظرفیت‌های علمی و تخصصی ایران را در مواجهه با چالش‌های تغییر اقلیم، بیابان‌زایی و امنیت غذایی ارزشمند توصیف کرد.

وی گفت فائو همواره ارتباط نزدیکی با مجموعه‌های تخصصی بخش کشاورزی و منابع طبیعی در ایران داشته و در جریان برنامه‌ها و پروژه‌های اجرایی کشور قرار دارد. طایراو با اشاره به اهمیت مرکز بین‌المللی مدیریت جامع حوزه آبخیز، بر تداوم همکاری‌های فنی و علمی تاکید کرد.

نماینده فائو با اشاره به برخی محدودیت‌های ناشی از بحران‌ها و منازعات جهانی برای جابه‌جایی کارشناسان و برگزاری برنامه‌های مشترک بین‌المللی، تصریح کرد: شرایط دشوار جهانی نباید مانع حرکت در مسیر همکاری و یافتن راهکارهای جایگزین شود.

وی در پایان ضمن قدردانی از رویکرد سازمان منابع طبیعی برای توسعه همکاری‌های بین‌المللی، بر آمادگی فائو برای تداوم همکاری با ایران تاکید کرد و افزود: تلاش می‌کنیم با استفاده از ظرفیت‌های موجود و در چارچوب همکاری نزدیک با متخصصان ایرانی، زمینه اجرای پروژه‌های علمی و فنی جدید فراهم شود و نتایج آن در اختیار ایران، کشورهای منطقه و جامعه جهانی قرار گیرد.