رئیس‌جمهور کوبا با لحنی قاطع به اقدام اخیر دونالد ترامپ واکنش نشان داد و تأکید کرد که هاوانا هرگز تن به مستعمره شدن نخواهد داد. اظهارات میگل دیاز-کانل پس از آن مطرح شد که رئیس‌جمهور آمریکا نقشه‌ای بحث‌برانگیز را در شبکه اجتماعی خود منتشر کرد که در آن چندین کشور منطقه از جمله کوبا با پرچم ایالات متحده نمایش داده شده بود.

واکنش صریح هاوانا: خون شهدای استقلال بی‌ثمر نبوده است

دیاز-کانل در پیامی که در پلتفرم ایکس (توییتر سابق) منتشر کرد، نوشت: «کوبا که به‌خوبی می‌داند مستعمره بودن به چه معناست، اطمینان دارد که هرگز دوباره مستعمره نخواهد شد.»

وی با اشاره به تاریخ مبارزات استقلال‌طلبانه این کشور جزیره‌ای افزود: «خون‌هایی که برای استقلال، حاکمیت و حق تعیین سرنوشت ریخته شده، بیهوده نبوده است و ما تا آخر از خود دفاع خواهیم کرد.»

رئیس‌جمهور کوبا به‌صورت ضمنی اما قاطع، پیام واشنگتن را رد کرد و بر اصل خدشه‌ناپذیر حاکمیت ملی تأکید ورزید. این موضع‌گیری بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های آمریکای لاتین داشته و از آن به‌عنوان پاسخی نمادین به رویکرد توسعه‌طلبانه دولت ترامپ یاد شده است.

ماجرای نقشه جنجالی ترامپ چه بود؟

بر اساس گزارش‌ها، در هفتم سپتامبر، دونالد ترامپ تصویری از یک نقشه را در شبکه اجتماعی اختصاصی خود یعنی تروث سوشال منتشر کرد. در این نقشه، بخش وسیعی از آمریکای شمالی و حوزه کارائیب شامل کانادا، مکزیک، چندین کشور آمریکای مرکزی و کارائیب از جمله کوبا و همچنین گرینلند به رنگ پرچم ایالات متحده نمایش داده شده بود.

نکته قابل توجه آن بود که ترامپ هیچ توضیح یا متنی همراه این تصویر منتشر نکرد و همین سکوت، به گمانه‌زنی‌ها و جنجال‌های رسانه‌ای دامن زد. بسیاری از کاربران و تحلیلگران این اقدام را نشانه‌ای از جاه‌طلبی‌های ارضی و نگاه امپریالیستی رئیس‌جمهور آمریکا تفسیر کردند، در حالی که برخی دیگر آن را یک شوخی سیاسی یا مانور رسانه‌ای دانستند.

پیشینه ادعاهای الحاقی ترامپ؛ از کانادا تا گرینلند

این نخستین بار نیست که نام ترامپ با طرح ادعاهای الحاقی گره می‌خورد. او پیش از این نیز بارها در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود از احتمال پیوستن کانادا به ایالات متحده به‌عنوان پنجاه‌ویکمین ایالت و همچنین خرید یا الحاق گرینلند سخن گفته بود.

گرینلند جزیره‌ای پهناور و خودمختار است که تحت حاکمیت دانمارک قرار دارد و از نظر ژئوپلیتیک و منابع طبیعی، به‌ویژه به دلیل موقعیت قطبی و ذخایر معدنی، اهمیت راهبردی فراوانی دارد. طرح پیشین ترامپ برای خرید این جزیره در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش با واکنش تند مقامات دانمارک و گرینلند مواجه شده و به‌عنوان ایده‌ای غیرواقع‌بینانه رد شده بود.

تکرار این مواضع و اکنون انتشار نقشه‌ای که قلمرو آمریکا را بسیار فراتر از مرزهای فعلی نشان می‌دهد، بار دیگر نگرانی‌هایی را در میان متحدان واشنگتن و کشورهای منطقه کارائیب و آمریکای مرکزی برانگیخته است. دولت‌های کانادا و مکزیک در گذشته این اظهارات را دخالت در حاکمیت ملی خود توصیف کرده بودند.

روابط پرتنش واشنگتن و هاوانا

کوبا و ایالات متحده بیش از شش دهه است که روابطی پرتنش و پیچیده دارند. پس از انقلاب ۱۹۵۹ کوبا و روی کار آمدن دولت سوسیالیستی، واشنگتن تحریم‌های گسترده اقتصادی علیه هاوانا اعمال کرد که همچنان یکی از طولانی‌ترین تحریم‌های تاریخ معاصر به شمار می‌رود.

اگرچه در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما گام‌هایی برای عادی‌سازی روابط برداشته شد، اما با بازگشت ترامپ به کاخ سفید، سیاست فشار حداکثری دوباره در دستور کار قرار گرفت. هاوانا همواره تأکید کرده است که تحریم‌ها و تهدیدها، اراده این کشور برای حفظ استقلال و نظام سیاسی خود را تضعیف نخواهد کرد.

تحلیلگران معتقدند پیام اخیر دیاز-کانل نه‌تنها پاسخی به یک نقشه جنجالی، بلکه یادآوری هویت تاریخی کوبا به‌عنوان کشوری است که تجربه مستقیم استعمار اسپانیا و سپس دوره سلطه آمریکا را پشت سر گذاشته و استقلال خود را با هزینه‌ای سنگین به دست آورده است. از این رو، هرگونه اشاره به الحاق یا مستعمره‌سازی، حساسیت عمیقی در افکار عمومی این کشور برمی‌انگیزد.

در حالی که کاخ سفید تاکنون توضیح رسمی درباره انگیزه انتشار این نقشه ارائه نکرده، واکنش قاطع هاوانا نشان می‌دهد که کشورهای منطقه، حتی در حد یک تصویر بدون شرح نیز، هرگونه تعرض نمادین به حاکمیت خود را جدی می‌گیرند و بی‌پاسخ نمی‌گذارند.