عربستان سعودی پس از حمله گسترده نیروهای یمنی به خاک این کشور، تحرکات دیپلماتیک و نظامی تازهای را برای سازماندهی یک پاسخ هماهنگ آغاز کرده است. بر اساس گزارشی که شبکه آمریکایی سیانان به نقل از یک منبع آگاه از مواضع ریاض منتشر کرده، مقامهای سعودی ضمن برنامهریزی برای واکنش، رایزنیهای فشردهای را با متحدان آمریکایی و اروپایی خود به جریان انداختهاند.
روایت سیانان از برنامه ریاض
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از سیانان، این منبع مطلع گفته است ریاض پس از آنچه «حمله گسترده یمن به خاک عربستان» توصیف شده، برای پاسخ به این حمله در حال طراحی گامهای بعدی است و شرکای خود را نیز از جزئیات این برنامهها مطلع کرده است. به گفته وی، دیپلماتهای عربستانی در ماه اوت به گروهی از قانونگذاران آمریکایی اطلاع دادهاند که کانالهای ارتباط سیاسی با انصارالله یمن عملاً از بین رفته است.
این منبع افزوده است که طرف سعودی در دیدارهای ماه گذشته نسبت به برنامههای صنعا برای تشدید تنش علیه عربستان هشدار داده و به صراحت خواستار حمایت واشنگتن برای مقابله با این روند شده است. جمله کلیدی این منبع به سیانان چنین نقل شده است: «سعودیها با فرماندهی مرکزی آمریکا درباره گامهای بعدی توافق دارند و شرکای اروپایی خود را نیز در جریان گذاشتهاند.»
قطع کانالهای سیاسی و بازگشت گزینه نظامی
بر اساس این گزارش، ریاض معتقد است مسیر گفتوگوی سیاسی با انصارالله که در ماههای گذشته با میانجیگریهای منطقهای و بینالمللی دنبال میشد، اکنون مسدود شده است. از نگاه مقامهای سعودی، نبود کانال مؤثر برای مهار تنش، خطر چرخه جدیدی از حملات فرامرزی را افزایش داده است.
منبع مورد استناد سیانان تأکید کرده که پاسخ نظامی «همواره گزینه جایگزین در صورت حمله انصارالله بوده است.» این موضع نشان میدهد ریاض هرچند در ماههای اخیر بر آتشبس شکننده و تلاشهای دیپلماتیک تکیه داشت، اما دکترین بازدارندگی نظامی را کنار نگذاشته و آن را بهعنوان اهرم اصلی در برابر حملات پهپادی و موشکی صنعا حفظ کرده است.
ناظران منطقه میگویند حمله اخیر یمن که رسانههای سعودی و غربی آن را «گسترده» توصیف کردهاند، معادلات امنیتی مرزهای جنوبی عربستان را دوباره به مرکز توجه بازگردانده است. ریاض در سالهای گذشته بارها تأکید کرده که امنیت تأسیسات حیاتی، فرودگاهها و مراکز جمعیتی خود را خط قرمز میداند و هرگونه عبور از این خط، واکنش متناسب را در پی خواهد داشت.
هماهنگی با سنتکام و پایتختهای اروپایی
نکته قابل توجه در گزارش سیانان، اشاره به هماهنگی مستقیم ریاض با فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا (سنتکام) است. به گفته منبع آگاه، سعودیها درباره «گامهای بعدی» با سنتکام به تفاهم رسیدهاند و همزمان شرکای اروپایی را نیز در جریان این رایزنیها قرار دادهاند. این هماهنگی میتواند شامل تبادل اطلاعات، تقویت پدافند هوایی و برنامهریزی برای عملیات مشترک دفاعی باشد.
درخواست ریاض از واشنگتن برای حمایت، در شرایطی مطرح میشود که روابط امنیتی دو کشور در موضوع یمن همواره پرنوسان بوده است. آمریکا در دورههای مختلف میان حمایت تسلیحاتی و فشار برای راهحل سیاسی در نوسان بوده، اما اکنون به نظر میرسد عربستان بار دیگر بر ضرورت پشتیبانی نظامی و سیاسی واشنگتن در برابر آنچه «تهدید انصارالله» میخواند، تأکید دارد.
اطلاعرسانی به پایتختهای اروپایی نیز از تلاش ریاض برای مشروعیتبخشی بینالمللی به هرگونه اقدام آتی حکایت دارد. حضور اروپا در معادله، علاوه بر جنبه دیپلماتیک، میتواند پوشش سیاسی لازم برای عملیات احتمالی ائتلافی را فراهم کند.
ائتلافسازی جدید و نگرانی از برچسب جنگ علیه ایران
بخش دیگر گزارش به تلاش عربستان برای جذب کشورهای بیشتر به این روند اشاره دارد. به گفته منبع سیانان، ریاض در حال رایزنی است تا شماری از کشورها را با خود همراه کند، اما برخی از این کشورها نگران هستند که مشارکت در چنین ائتلافی به معنای ورود به جنگ آمریکا علیه ایران تلقی شود.
این منبع توضیح داده است: «شراکتهایی که از طریق ائتلاف دریایی شکل گرفت، همگی با هدف جلوگیری از چنین وضعیتی و همچنین آمادگی برای آن بود.» اشاره او به گروه دریایی دفاعی است که اواخر ژوئیه با هدف حفاظت از کشتیرانی تجاری، امنیت مسیرهای انتقال انرژی و تضمین آزادی دریانوردی در منطقه تشکیل شد.
این ائتلاف دریایی که با محوریت تأمین امنیت آبراههای حیاتی از جمله دریای سرخ و خلیج فارس شکل گرفته، از نگاه ریاض میتواند الگویی برای همکاری چندجانبه بدون ورود مستقیم به منازعه گسترده منطقهای باشد. با این حال، پیوند زدن پرونده یمن به رقابتهای ژئوپلیتیک بزرگتر، از جمله تنش میان ایران و آمریکا، کار ائتلافسازی را برای عربستان پیچیده کرده است.
زمینه تنش و چشمانداز پیش رو
یمن از سال ۲۰۱۵ صحنه یکی از طولانیترین بحرانهای خاورمیانه بوده و عربستان در رأس ائتلافی نظامی وارد این منازعه شد. اگرچه در دو سال اخیر با آتشبسهای موقت و گفتوگوهای غیرمستقیم میان ریاض و صنعا، سطح درگیریها کاهش یافته بود، اما حملات فرامرزی پهپادی و موشکی هیچگاه به طور کامل متوقف نشد.
اکنون با قطع شدن کانالهای سیاسی و هشدار ریاض درباره تشدید تنش، این پرسش مطرح است که آیا منطقه بار دیگر به سمت دور تازهای از رویارویی نظامی پیش میرود یا تحرکات دیپلماتیک فعلی صرفاً اهرمی برای بازدارندگی و بازگرداندن طرف یمنی به میز مذاکره است. پاسخ به این پرسش تا حد زیادی به نتیجه رایزنیهای عربستان با واشنگتن، پایتختهای اروپایی و اعضای ائتلاف دریایی بستگی دارد؛ رایزنیهایی که به گفته سیانان، همچنان ادامه دارد.
نظرات (0)