کویر قم تنها یک اقلیم گرم و خشک نیست؛ این استان با تابش خورشید در حدود ۳۰۰ روز از سال، به یک نیروگاه طبیعی تمامعیار شباهت دارد. تجربه خاموشیهای مکرر تابستان امسال نشان داد که اتکای صرف به شبکه سنتی برق دیگر پاسخگوی نیاز روزافزون نیست و استفاده از انرژی خورشیدی میتواند گره ناترازی برق را باز کند.
تابستانی سخت و رکوردشکنی مصرف در قم
تابستان امسال برای شهروندان قمی یکی از طاقتفرساترین فصلها بود. گرمای بیسابقه از یک سو و قطعیهای مکرر برق از سوی دیگر، زندگی روزمره را با اختلال مواجه کرد. به گفته مسئولان شرکت توزیع نیروی برق استان، مصرف برق قم در نخستین روز تابستان به ۹۳۳ مگاوات رسید؛ رقمی که از سهمیه حدود ۹۰۰ مگاواتی تعیینشده برای استان فراتر رفت و رکوردی تازه از ابتدای سال به ثبت رساند.
همین ناترازی میان تولید و مصرف باعث شد خاموشیهای برنامهریزیشده در بخش خانگی تا سقف دو ساعت در هر نوبت افزایش یابد. در کنار خاموشیهای با برنامه، قطعیهای خارج از نوبت نیز نارضایتی عمومی را تشدید کرد. در چنین شرایطی، نگاه بسیاری از شهروندان به آسمان آفتابی قم دوخته شد؛ جایی که میتوان با نصب سامانههای خورشیدی، هم برق اضطراری خانه را تأمین کرد و هم به پایداری شبکه سراسری کمک رساند.
نیروگاه پشتبامی؛ از برق اضطراری تا درآمد ماهانه
احداث نیروگاه خورشیدی پشتبامی دو کارکرد همزمان دارد. نخست، تأمین برق اضطراری ساختمان در زمان قطع شبکه که آسایش خانوار را حفظ میکند، و دوم، تزریق برق تولیدی به شبکه و کمک به کاهش ناترازی در سطح استان. این سامانهها بهویژه برای واحدهای مسکونی، مجتمعهای کوچک و ساختمانهای اداری با پشتبام مناسب، گزینهای عملی و زودبازده محسوب میشوند.
به گفته کارشناسان، مساحت مورد نیاز برای راهاندازی این نیروگاهها بین ۵۰ تا ۱۲۰ مترمربع است و استان قم به دلیل شدت و تداوم تابش، بازدهی بالایی در تولید دارد. همین ویژگی باعث شده قم در زمره استانهای پیشرو در توسعه انرژی خورشیدی قرار گیرد.
تسهیلات ۸۰ درصدی و پرداخت اقساط از محل فروش برق
یکی از موانع پیشین برای توسعه نیروگاههای خانگی، هزینه اولیه احداث بود که اکنون با مدل جدید تسهیلات بانکی تا حد زیادی برطرف شده است. بر اساس اعلام مسئولان، حدود ۸۰ درصد هزینه نصب از طریق تسهیلات بانکی تأمین میشود و متقاضی تنها با ارائه یک فقره چک ضمانت میتواند فرآیند را بدون نیاز به مراجعه حضوری تکمیل کند.
مبلغ تسهیلات برای سامانه ۵ کیلوواتی حدود ۱۶۰ میلیون تومان و برای سامانه ۱۰ کیلوواتی حدود ۳۰۰ میلیون تومان اعلام شده است. نکته مهم این است که اقساط این تسهیلات از محل درآمد حاصل از فروش برق تولیدی به شبکه قابل پرداخت است؛ موضوعی که جذابیت اقتصادی طرح را برای خانوارها دوچندان میکند و دوره بازگشت سرمایه را منطقیتر میسازد.
مسیر ثبتنام یکماهه از طریق سامانه مهرسان
مجید آرمیون، کارشناس فنی و مدیر نیروگاههای خورشیدی شرکت توزیع نیروی برق استان قم، طرح نیروگاههای خورشیدی پشتبامی را راهکاری کلیدی برای عبور از بحران خاموشی توصیف میکند. او میگوید در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۰۰ سامانه خورشیدی خانگی در استان نصب شد، اما با راهاندازی پلتفرمهای مورد تأیید سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) و ارائه تسهیلات هدفمند در سال جاری، میزان استقبال به شکل محسوسی افزایش یافته است.
به گفته آرمیون، تاکنون بیش از ۱۳۰ مجوز جدید برای احداث نیروگاه خورشیدی خانگی صادر شده و هماکنون بین ۶۶ تا ۷۰ پروژه در مراحل مختلف اجرایی قرار دارند و عملیات نصب آنها بهصورت فعال در حال انجام است.
متقاضیان برای ثبت درخواست میتوانند به سامانه مهرسان به نشانی mehrsun.satba.gov.ir مراجعه کرده و از میان پلتفرمهای معتمد ساتبا، درخواست خود را در ظرفیتهای ۵ و ۱۰ کیلوواتی ثبت کنند. بارگذاری مدارک، استعلامها، بازدید فنی و اجرای نیروگاه همگی از طریق همین پلتفرمها پیگیری میشود. چارت کامل مراحل اجرایی نیز بر روی سایت قرار گرفته و برای دریافت مشاوره حضوری میتوان به واحد بازار برق شرکت توزیع نیروی برق استان قم مراجعه کرد.
آرمیون تأکید میکند در صورت کامل بودن مدارک و نبود مشکل خاص، کل فرآیند از ثبتنام تا بهرهبرداری حداکثر یک ماه زمان میبرد. البته اعتبارسنجی بانکی برای پرداخت تسهیلات توسط بانکهای عامل انجام میشود و هرچه این مرحله سریعتر تأیید شود، اجرای پروژه نیز با سرعت بیشتری پیش خواهد رفت.
فرصتی که نباید به تأخیر بیفتد
ترکیب سه عامل «تابش پایدار خورشید»، «افزایش تقاضای برق در تابستان» و «حمایت مالی از طریق تسهیلات» باعث شده نیروگاههای پشتبامی به گزینهای جذاب برای خانوارهای قمی تبدیل شود. از یک سو، این طرح وابستگی به شبکهای را که تابستان امسال ناتوانی خود را در تأمین برق پایدار نشان داد کاهش میدهد و از سوی دیگر، با فروش برق مازاد، جریان درآمدی کوچک اما مستمر برای خانوادهها ایجاد میکند.
با این حال، موفقیت کامل طرح به مشارکت گسترده شهروندان و تسریع در فرآیندهای اجرایی وابسته است. هر روز تأخیر در احداث این سامانهها به معنای تداوم فشار بر شبکه و تکرار تجربه خاموشیهای تابستانه است. به گفته کارشناسان، اکنون زمان طلایی برای بهرهبرداری از موهبت خورشید در کویر قم فرا رسیده و تصمیم امروز خانوارها میتواند زمستان و تابستان آینده را با خاموشی کمتر و پایداری بیشتر رقم بزند.
نظرات (0)