شش سازه بتنی آبخیزداری با هدف مدیریت پایدار منابع آب و کاهش خسارات سیلاب در شهرستان هوراند در حال اجراست؛ طرحی که با اعتباری بالغ بر ۳۶ میلیارد تومان از محل اعتبارات محرومیتزدایی کشور عملیاتی شده و نقش مهمی در تقویت سفرههای زیرزمینی منطقه ایفا خواهد کرد.
محمد رضیالهیان، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان شرقی در جریان بازدید میدانی از پروژههای آبخیزداری شهرستان هوراند، با اعلام این خبر گفت: این سازهها در حوزه آبریز گوار و با مشارکت قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) و قرارگاه پیشرفت و آبادانی استان و با نظارت مستقیم ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان در دست اجراست.
جزئیات اجرای طرح در حوزه آبریز گوار
به گفته مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان شرقی، پروژههای آبخیزداری هوراند شامل ۶ سازه بتنی است که از محل اعتبارات محرومیتزدایی کشور تأمین مالی شده است. انتخاب حوزه آبریز گوار برای اجرای این طرحها بر اساس مطالعات کارشناسی و اولویتبندی مناطق مستعد از نظر فرسایش خاک و روانآبهای فصلی صورت گرفته است.
این سازهها از نوع سازههای تأخیری و ذخیرهای بتنی هستند که با هدف کند کردن جریان آبهای سطحی، افزایش نفوذپذیری و هدایت اصولی روانآبها طراحی شدهاند. اجرای این طرحها بهصورت مشترک با قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) بهعنوان بازوی اجرایی محرومیتزدایی و قرارگاه پیشرفت و آبادانی استان پیش میرود و نظارت فنی و کیفی آن بر عهده کارشناسان ادارهکل منابع طبیعی است تا استانداردهای فنی و زیستمحیطی بهطور کامل رعایت شود.
اهداف طرح؛ از تغذیه آبهای زیرزمینی تا مهار سیلاب
رضیالهیان مهمترین اهداف اجرای این ۶ سازه را در چند محور اصلی تشریح کرد. نخستین هدف، تقویت و تغذیه منابع آب زیرزمینی از طریق افزایش نفوذ آب باران و روانآبها به سفرههای زیرزمینی است؛ موضوعی که در سالهای اخیر با توجه به کاهش بارندگیها و افت سطح آبهای زیرزمینی در آذربایجان شرقی اهمیت دوچندانی یافته است.
محور دوم، کنترل و مهار سیلابها و روانآبهای ناگهانی است. منطقه هوراند به دلیل توپوگرافی کوهستانی و بارشهای رگباری فصلی، مستعد وقوع سیلابهای مخرب است که میتواند به اراضی کشاورزی، روستاها و زیرساختها آسیب وارد کند. سازههای آبخیزداری با کاهش سرعت و حجم جریان سیلاب، نقش ضربهگیر طبیعی را ایفا میکنند.
هدف سوم، جلوگیری از فرسایش خاک و ممانعت از ورود حجم بالای رسوبات به مخازن سدها و سازههای آبی پاییندست است. انباشت رسوبات یکی از عوامل اصلی کاهش عمر مفید سدها و کاهش ظرفیت ذخیره آب است که با اجرای سازههای آبگیر و رسوبگیر میتوان تا حد قابل توجهی آن را مدیریت کرد.
- تقویت سفرههای آب زیرزمینی و کمک به پایداری منابع آبی
- مهار سیلاب و کاهش خسارات ناشی از روانآبها به مناطق مسکونی و کشاورزی
- جلوگیری از فرسایش خاک و کاهش ورود رسوبات به سدها
- کمک به مدیریت یکپارچه حوزه آبخیز و حفظ پوشش گیاهی منطقه
بهرهبرداری تا دو ماه آینده و تداوم طرحها در استان
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان شرقی با اشاره به پیشرفت فیزیکی پروژهها اظهار کرد: بر اساس برنامهریزی انجامشده و در صورت مساعد بودن شرایط جوی، این شش سازه طی دو ماه آینده تکمیل و به بهرهبرداری خواهد رسید. پس از بهرهبرداری، پایش مستمر عملکرد سازهها و ارزیابی تأثیر آنها بر میزان تغذیه آبخوانها و کاهش دبی اوج سیلاب در دستور کار قرار خواهد گرفت.
وی همچنین بر رویکرد راهبردی این ادارهکل برای توسعه طرحهای آبخیزداری در سایر مناطق مستعد استان تأکید کرد و افزود: حفاظت از منابع طبیعی، احیای عرصههای آبخیز و تقویت زیرساختهای مدیریت منابع آب از اولویتهای اصلی ما در آذربایجان شرقی است. تجربه اجرای پروژههای مشابه در سالهای گذشته نشان داده که آبخیزداری کمهزینهترین و پایدارترین روش برای مقابله با بحران آب و فرسایش خاک است.
اجرای طرحهای آبخیزداری در هوراند در حالی دنبال میشود که استان آذربایجان شرقی به دلیل شرایط اقلیمی نیمهخشک و وابستگی معیشت روستاییان به کشاورزی و دامداری، نیاز مبرمی به مدیریت علمی منابع آب و خاک دارد. کارشناسان معتقدند توسعه سازههای آبخیزداری در کنار اقداماتی مانند کاشت گونههای مقاوم، تراسبندی و آموزش جوامع محلی میتواند علاوه بر حفظ محیط زیست، به محرومیتزدایی و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق کمتر برخوردار کمک کند.
نظرات (0)