رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی ایران از تداوم بحران در حوزه حملونقل محصولات فسادپذیر خبر داد و اعلام کرد کمبود کانتینر یخچالی، فرسودگی ناوگان و معطلی طولانی کامیونها در مرزها، رقابتپذیری صادرکنندگان را به شدت کاهش داده و زمینه افزایش قیمتها را فراهم کرده است.
به گفته نورانی، حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد صادرات محصولات کشاورزی کشور بهویژه میوه از طریق ناوگان جادهای انجام میشود و همین وابستگی بالا، هرگونه اختلال در حملونقل را به طور مستقیم بر بازار داخل و صادرات اثرگذار میکند.
کمبود ۵ هزار کانتینر یخچالی؛ مشکلی ۳۰ ساله
نورانی با یادآوری سابقه این مطالبه گفت: از زمان وزارت آقای کلانتری در وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده بودیم که برای صادرات محصولات فسادپذیر به حدود ۵ هزار دستگاه کانتینر یخچالی جدید نیاز داریم. نزدیک به ۳۰ سال از آن زمان میگذرد اما همچنان ناوگان و تجهیزات یخچالی کشور با فرسودگی و کمبود جدی مواجه است.
وی تاکید کرد اگر هدف توسعه صادرات است، نوسازی و افزایش تعداد کانتینرهای یخچالی یک زیرساخت ضروری و غیرقابل چشمپوشی است و بدون آن نمیتوان از ظرفیت تولید داخل به خوبی استفاده کرد. به گفته او، با وجود صحبتهای مکرر درباره توسعه صادرات و واردات ماشینآلات، در بخش ریلی حتی تعداد کافی واگن یخچالی وجود ندارد و همین خلأ باعث فشار مضاعف بر بخش جادهای شده است.
زنجیره سرد ناقص و فشار بر حمل جادهای
رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی، نبود زنجیره سرد منسجم را یکی دیگر از گلوگاههای مهم دانست و گفت: بسیاری از کانتینرهای یخچالی موجود متعلق به مالکان حقیقی منفرد یا شرکتهای کوچک است که به صورت پراکنده فعالیت میکنند. این پراکندگی باید در قالب یک نظام سامانیافته و زیر یک چتر مشخص قرار گیرد تا بهرهوری ناوگان افزایش یابد.
وی افزود: نبود حتی یک واگن یخچالی مناسب در شبکه ریلی سبب شده تمام بار حمل محصولات کشاورزی، دارو و مواد اولیه حساس بر دوش جاده بیفتد؛ در حالی که ناوگان جادهای نیز خود با فرسودگی و کمبود تجهیزات روبهروست.
معطلی در مرزها و جهش قیمت محصولات وارداتی
نورانی به معطلی کامیونها در مرزها اشاره کرد و گفت: در حال حاضر کامیونهای حامل محصولات کشاورزی زمان زیادی را در مرزها متوقف میمانند. به عنوان نمونه، در واردات موز از ترکیه به دلیل مقررات موجود، کانتینر خارجی اجازه ورود به کشور را ندارد و باید در مرز تخلیه شود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی با کمبود کانتینر یخچالی برای انتقال کالا از مرز به سردخانهها مواجه هستیم که این موضوع زنجیره توزیع را مختل و در نهایت مصرفکننده را متضرر میکند. نتیجه این اختلال، افزایش قیمت است؛ به طوری که گاهی قیمت موز وارداتی دو تا سه برابر قیمتهای جهانی عرضه میشود و هرگاه کمبود تشدید شود، رشد قیمتها نیز اجتنابناپذیر است.
هزینه حمل یخچالی و افت توان رقابت صادرکنندگان
به گفته رئیس اتحادیه، هزینههای مربوط به کانتینرهای یخچالی و حمل محصولات صادراتی به سطحی رسیده که قدرت رقابت صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای منطقهای کاهش داده است. وی هشدار داد با افزایش تولید محصولاتی مانند سیب درختی و کیوی در نیمه دوم سال، در صورت عدم چارهاندیشی، مشکلات حملونقل تشدید خواهد شد.
نورانی نبود شفافیت در قیمتگذاری خدمات حمل را از دیگر چالشها دانست و گفت: حضور واسطهها و دلالها میان شرکتهای بزرگ و صادرکنندگان باعث شده قیمت واقعی خدمات مشخص نباشد و معلوم نیست چه سهمی از هزینه پرداختی به مالک اصلی کانتینر یا شرکت حملونقل میرسد. از سوی دیگر توقفهای طولانی در گمرکات به دلیل نبود کانتینر، هزینههای اضافی را به صاحبان تجهیزات و صادرکنندگان تحمیل میکند.
وی با اشاره به حساسیت بالای محصولات فسادپذیر تصریح کرد: اگر در طول مسیر، دمای کانتینر حتی برای چند ساعت به دلیل نقص فنی، خاموشی یا کمبود سوخت دچار نوسان شود، محصول آسیب جدی میبیند و تمام خسارت متوجه صادرکننده خواهد بود. این ریسک بالا، ضرورت پایداری زنجیره سرد را دوچندان میکند.
راهکارها؛ از حمایت تسهیلاتی تا جایگاه سوخت اختصاصی
رئیس اتحادیه ملی صادرکنندگان محصولات کشاورزی، حمایت ویژه از شرکتهای بزرگ حملونقل موسوم به کریری را ضروری دانست و گفت: دولت باید تسهیلات ارزانقیمت و با نرخ مناسب در اختیار این شرکتها قرار دهد تا نوسازی و توسعه ناوگان ممکن شود. همزمان باید برای ساماندهی شرکتهای کوچک و مالکان منفرد نیز سازوکاری مشخص تعریف شود تا در یک شبکه منسجم فعالیت کنند.
وی کاهش هزینههای جانبی را مهم توصیف کرد و افزود: تامین بهموقع لاستیک، قطعات یدکی و مایحتاج ناوگان نباید معطل تولید داخلی بماند. توقف یک کامیون یا کانتینر به دلیل نبود یک قطعه، هزینه سنگینی به طرح ملی صادرات تحمیل میکند. پیشنهاد ما این است که هر شرکت دارای تعاونی تامین قطعات باشد تا نیاز خود را به صورت مستقیم و بدون وقفه برطرف کند.
نورانی ایجاد جایگاه سوخت اختصاصی برای شرکتهای بزرگ حامل محصولات فسادپذیر را از مطالبات قدیمی عنوان کرد و گفت: صادرکننده محصول فسادپذیر نباید در صفهای کیلومتری در کنار کامیونهای حامل شن و سیمان معطل بماند؛ این معطلی هم باعث جاماندن کامیون از کشتی میشود و هم هزینههای سرسامآوری ایجاد میکند.
لزوم تجهیز بنادر به سردخانه و فضای دپو
وی در پایان بر تقویت زیرساختهای بندری تاکید کرد و گفت: بنادر باید متناسب با نیاز صادراتی به سردخانههای مجهز و فضای کافی برای دپوی کانتینرهای برگشتی و تجهیزات پشتیبانی مجهز شوند. به گفته او، تنها با تکمیل این حلقهها شامل نوسازی ناوگان، ساماندهی زنجیره سرد، کاهش بوروکراسی مرزی و تجهیز بنادر میتوان زمینه توسعه پایدار صادرات کشاورزی و افزایش رقابتپذیری صادرکنندگان ایرانی را فراهم کرد.
نظرات (0)